Schuld van Amsterdam knalt onder PRO en Halsema richting 10,9 miljard euro, en links hoopt op Haagse miljoenen voor een fietsbrug

Uit de begrotingscijfers die AT5 dit weekend op een rij zette en de Begroting 2027 van de nieuwe PRO-wethouder van Financiën Hendrik Jan Biemond blijkt hoe krankzinnig hard het geld er in de Stopera doorheen wordt gejaagd. Waar de Amsterdamse gemeenteschuld in 2025 nog op 7,8 miljard euro stond, groeit die moloch de komende jaren met nog eens ruim drie miljard euro door naar 10,9 miljard euro in 2030.

Tegelijkertijd gaan de jaarlijkse rentebetalingen die de hoofdstad aan de banken moet overmaken bijna drie keer over de kop: waar de rentepost in 2025 nog vlak onder de 105 miljoen euro lag, zwelt die in 2030 aan tot bijna 300 miljoen euro per jaar. Waar de rente vroeger slechts één procent van de gemeentebegroting opslokte, vreet die straks ruim 3,5 procent van het totale budget op. En terwijl de kades afbrokkelen en het vuilnis op straat ligt te rotten, weigert PRO om op tijd in het eigen ambtenarenleger te snijden en hoopt de linkse coalitie doodleuk dat Den Haag de portemonnee trekt voor hun honderden miljoenen kostende fietsbrug.

Het gaat in Amsterdam allang niet meer om een theoretische discussie tussen boekhouders, maar om een keihard bankplafond dat in zicht komt. Amsterdam leent het leeuwendeel van haar miljarden bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) en de NWB Bank. Met de bank is de afspraak gemaakt dat de schuld van de hoofdstad niet boven de tien miljard euro mag uitkomen, omdat er anders een zogeheten concentratierisico ontstaat waarbij één enkele gemeente een onverantwoord groot deel van de bankbalans opslokt.

VVD-fractievoorzitter Daan Wijnants sloeg in het AT5-programma Park Politiek alarm over het naderende ramkoersmoment met de huisbank: "Als je straks op tien miljard zit, dan zegt de Bank Nederlandse Gemeenten, die het grootste deel van de Amsterdamse schuld financiert, 'dit kunnen we niet meer dragen'." Zelfs wethouder Biemond durfde bij de presentatie van zijn eigen begroting niet eens meer te garanderen of de banken Amsterdam nog wel geld willen lenen zodra die grens van tien miljard euro in beeld komt!

Wanneer een gemeente zo bont huishoudt dat zelfs de afgesproken bankgrens van de eigen huisbank in zicht komt, dreigt een van de zwaarste bestuurlijke middelen die de Gemeentewet kent: in het uiterste geval kan de provincie Noord-Holland het Amsterdamse stadsbestuur zelfs onder financieel toezicht plaatsen. Zelfs universitair hoofddocent bestuurskunde Tom Overmans, die tegenover AT5 nog beleefd opmerkt "Het is nooit eerlijk om alleen naar schulden te kijken. Je moet altijd schulden afzetten tegen de bezittingen.", waarschuwt voor de exploderende rentelasten: "Dat geld kan je niet uitgeven aan andere onderdelen die politiek wenselijk zijn, die belangrijk zijn voor de stad of nodig zijn voor de stad".

Waar blijft al dat geleende miljardengeld in de hoofdstad van Halsema, PRO en D66? Terwijl het investeringsbudget vanaf 2034 terugvalt naar 630 miljoen euro per jaar en daarvan 450 miljoen euro noodgedwongen opgaat aan het onderhouden van wat er nu al in de stad staat, vliegt het geld ondertussen naar modieuze linkse praatclubjes. Zo voert AT5 stadseconoom Najah Aouaki op vanuit de door de gemeente meegefinancierde 'Wijk Transitie Hub' in Amsterdam-Zuidoost (K-buurt), waar buurtbewoners mogen meepraten over hun wijk. Aouaki verdedigt het lenen van miljarden met ronkende sociologentaal: "Met zo'n investering investeer je ook in de lokale infrastructuur, zodat bewoners en organisaties een actieve rol kunnen oppakken." en voegt daaraan toe: "Wat je eigenlijk wil is dat de gemeente haar rol pakt als maatschappelijk investeerder."

Ondertussen ziet iedere Amsterdammer die buiten de vergaderzaaltjes van zo'n 'Wijk Transitie Hub' over straat loopt hoe de echte stad eraan toe is. Zoals Daan Wijnants in het AT5-programma Park Politiek terecht opsomt: "Overlast van daklozen, drugsgebruik: die problemen herkennen we allemaal. Maar denk ook aan het afvalprobleem dat blijft dooretteren." De autobezitter en de bezoeker worden tot op het bot uitgeperst om de linkse begrotingsgaten te dichten: de opbrengst uit parkeervergunningen en parkeergeld wordt opgeschroefd van 360 miljoen euro in 2025 naar bijna 490 miljoen euro in 2030, en de toeristenbelasting stijgt volgend jaar naar 16 procent (en loopt daarna nog verder op), waarmee de opbrengst groeit van 275 miljoen euro naar bijna 400 miljoen euro in 2030.

Maar als het linkse college van PRO en D66 dan eindelijk één beloofde bezuiniging op de eigen gemeentelijke bureaucratie moet doorvoeren, geven ze niet thuis. In het coalitieakkoord was afgesproken dat er 2.500 voltijdbanen bij de gemeente zouden verdwijnen om in 2030 250 miljoen euro te besparen, waarvan de eerste 625 fte al vóór 1 januari volgend jaar geschrapt moesten zijn. Wat doet het college? Ze schuiven die krimp van 625 fte direct vooruit omdat het tijdpad zogenaamd 'onhaalbaar' is, en wanneer de eerste ambtenaren wél vertrekken, weet niemand.

Wijnants legt die begrotingstruc genadeloos bloot: "De bezuinigingen zijn al ingeboekt, het geld is al uitgegeven. Ondertussen zien we dat die ambtelijke reductie wordt doorgeschoven." En hoe verdedigt PRO-fractievoorzitter Yasmine Bentoumya dit bestuurlijke gepruts terwijl ze beweert "De ambities uit het coalitieakkoord kunnen we waarmaken."? Met de meest fluwelen ambtenarensmoes van het jaar: "We hebben dit niet eerder gedaan, zo’n proces is ingrijpend voor mensen en de stad, dus moeten we dat zorgvuldig doen." Voor de Amsterdammer met een auto kan de parkeeropbrengst zonder enige aarzeling met bijna 130 miljoen euro per jaar omhoog, maar op het eigen uitgedijde ambtenarenleger durft links niet op tijd te snijden!

Terwijl de burger en de ondernemer op de blaren moeten zitten, houdt het linkse stadsbestuur zijn eigen beleidsambtenaren en communicatieadviseurs dus keurig uit de wind. Het beloofde geld van die krimp is aan de uitgavenkant al vrolijk uitgegeven aan linkse hobby's, maar de daadwerkelijke reorganisatie wordt op de lange baan geschoven. Dat is geen zorgvuldigheid, dat is kiezersbedrog met geleend geld.

Het toppunt van Amsterdamse zelfoverschatting is het dossier van de geplande Oostbrug over het IJ, samen met andere megalomane prestigeprojecten zoals OBA Next en de nieuwbouw van theater Meervaart. De geraamde rekening voor die ene Oostbrug giert inmiddels compleet uit de bocht: van de eerder begrote 325 miljoen euro loopt de prijs mogelijk op tot maar liefst 850 miljoen euro. Een normale gemeenteraad die tegen een schuldenmuur van tien miljard euro aankijkt, zou direct de stekker uit een fietsbrug van mogelijk 850 miljoen euro trekken.

Niet bij PRO en D66. Voor hen zijn zulke projecten 'keihard nodig', en omdat hun eigen gemeentekas leeg is en de bankgrens van tien miljard in zicht komt, heeft PRO een briljante oplossing bedacht: ze hopen dat het Rijk in Den Haag gaat meebetalen aan de Amsterdamse Oostbrug. Met andere woorden: nadat het linkse stadsbestuur van Halsema, PRO en D66 hun eigen begroting heeft opgeblazen, verwachten ze dat de belastingbetaler buiten de Ring hun linkse luchtkastelen komt afbetalen.

Zelfs de Amsterdamse VVD moet hardop lachen om zoveel wereldvreemde arrogantie. Wijnants veegt die linkse dagdroom in één keer van tafel: "Er gaat geen euro vanuit Den Haag naar een Amsterdamse fietsbrug. Het is echt een illusie om te denken dat er geld gaat komen." En zo hoort het ook: een belastingbetaler in Drenthe of Limburg, of een reiziger in Zuid-Holland waar het kabinet-Jetten en VVD-minister Karremans net 270 miljoen euro voor het regionale openbaar vervoer tussen Den Haag en Rotterdam hebben geschrapt, hoeft geen enkele cent bij te dragen aan een gouden fietsbrug voor de grachtengordel.

Wat zich nu in Amsterdam voltrekt onder het motto 'Jouw stad is mijn stad, ons Amsterdam', is precies het schrikbeeld dat heel Nederland te wachten staat als Jesse Klaver en zijn PRO landelijk ooit de kans krijgen om met D66 de staatskas te beheren. Ze boeken papieren bezuinigingen op hun eigen ambtenaren in die ze vervolgens niet uitvoeren, jagen de schuld op tot 10,9 miljard euro, laten de rentelasten verdrievoudigen naar 300 miljoen euro per jaar en komen uiteindelijk met de bedelstaf in Den Haag aankloppen.

Begin november moet de Amsterdamse gemeenteraad opnieuw debatteren over deze rampzalige financiële plannen. Voor de rest van Nederland is er maar één juiste lijn richting het linkse bolwerk van Femke Halsema, PRO en D66: geef vanuit Den Haag geen stuiver aan die 850 miljoen kostende Oostbrug en zet de Stopera onder financieel toezicht voordat heel Nederland meebetaalt.