Heerma (CDA) en kabinet beschuldigd van boekhoudtruc: jeugdzorgtekort krimpt op papier met 728 miljoen, en geen kind wordt er beter van

Het zijn de gemeenten zelf die alarm slaan. De VNG noemt de voorstellen "niet aanvaardbaar" en zegt dat ze afwijken van eerder gemaakte afspraken. VNG-voorzitter Sharon Dijksma spreekt volgens Binnenlands Bestuur van een administratieve truc. En CDA-minister Pieter Heerma? Die wil op korte termijn een gesprek.

Een gesprek. Dat is het vaste antwoord van het CDA als het ergens brandt.

De truc is even simpel als schaamteloos. Gemeenten maakten in 2023 en 2024 extra kosten voor de jeugdzorg. Op advies van de commissie-Van Ark werden ze voor de helft gecompenseerd. Op Prinsjesdag 2025 werd daarvoor 728 miljoen euro toegekend en nabetaald. Dat geld was dus bedoeld voor gaten die al gevallen waren.

Nu liggen er volgens de VNG onverwacht voorstellen om datzelfde bedrag als "inkomsten" van gemeenten over 2025 te beschouwen. Het gevolg: de tekorten die de commissie-Van Ark over 2025 in kaart brengt, vallen 728 miljoen euro lager uit. Niet omdat de jeugdzorg goedkoper is geworden. Niet omdat er één wachtlijst korter is geworden. Alleen omdat iemand het bedrag in een ander vakje zet.

Dat is geen begroting, dat is geknoei: je betaalt een oude rekening en doet daarna alsof de nieuwe rekening lager is. Elke ondernemer die zo met zijn boeken omgaat, krijgt de Belastingdienst op bezoek. Het kabinet-Jetten noemt het een voorstel.

Heerma stelt daar volgens Binnenlands Bestuur tegenover dat het geld kan worden ingezet voor de transformatie van de jeugdhulp, zoals afgesproken, en dat het kabinet de verwerking transparant wil toelichten aan de commissie onder leiding van oud-minister Tamara van Ark. Mooi. Dan kan het dus ook gewoon meteen openbaar. Waarom moeten gemeenten er dan eerst zelf de noodklok voor luiden?

Laat niemand denken dat de VNG hier de held van het verhaal is. Ook dit is een ruzie binnen de eigen kring: bestuurders in Den Haag tegen bestuurders in de stadhuizen, en allemaal uit dezelfde partijen die de jeugdzorg al jaren laten verzuipen. De overheveling van de jeugdzorg naar gemeenten is een van de grootste bestuurlijke mislukkingen van het partijkartel, en de rekening ligt nog altijd bij de gezinnen.

De VNG heeft inmiddels wel haar drukmiddel op tafel gelegd. Zonder duidelijkheid krijgen de leden geen positief advies over de samenwerkingsagenda van rijk en medeoverheden, die het kabinet net naar de Tweede Kamer stuurde. De volgende ledenvergadering is op 11 december. De VNG zegt "vervelend verrast" te zijn.

Dat is dus de stand van zaken onder dit kabinet. Het praat over samenwerking, stuurt een mooie agenda naar de Kamer en verrast zijn eigen partners ondertussen met een rekentruc. Heerma kan vertrouwen zoeken in zoveel overleggen als hij wil, maar vertrouwen krijg je niet met een boekhouding die je achteraf moet uitleggen.

En ook gemeenten moeten niet zo verontwaardigd doen. Een tekort bewijst niet dat elke euro goed is besteed. Laat ze maar eens laten zien hoeveel van dat jeugdzorggeld opgaat aan bureaus, managers en zorgcowboys in plaats van aan hulp voor kinderen.

Waarom is dit zo belangrijk? Omdat de commissie-Van Ark juist moet vaststellen of taken en geld nog bij elkaar passen. Begin 2027 komt haar vervolgonderzoek naar de jeugdzorg. Als de cijfers die daarin terechtkomen vooraf zijn gepoetst, is de uitkomst niets waard. Dan krijgt de Kamer een tekort voorgeschoteld dat op papier meevalt, en dan volgt er beleid op basis van een fopcijfer.

Wie het tekort wegrekent, hoeft het ook niet op te lossen, en dat is precies waarom deze truc het kabinet-Jetten zo goed uitkomt. Een kabinet dat overal gaten probeert te dichten, is met 728 miljoen minder tekort op papier wel erg goed af.

Wie betaalt dat? Niet Heerma. Niet minister-president Jetten. Dat doen de ouders die maandenlang op een wachtlijst staan. Dat doen de jeugdzorgmedewerkers die het werk moeten doen met te weinig mensen. En dat doe jij, als inwoner van een gemeente die haar gat vervolgens dicht met hogere lasten of minder voorzieningen.

Een gesprek achter gesloten deuren is niet genoeg. Heerma moet nu aan de Kamer laten zien hoe hij de 728 miljoen behandelt, welk tekort met welk jaar wordt vergeleken, en wat de uitkomst is als de compensatie voor oude jaren apart wordt getoond. Niet in een ambtelijke bijlage, maar zwart op wit.

En de Tweede Kamer moet ophouden met wegkijken. Laat de coalitie maar eens uitleggen waarom een bedrag voor 2023 en 2024 opeens iets zegt over 2025. Lukt dat niet, dan hoort deze truc van tafel.

Kinderen in nood hebben niets aan een sluitend spreadsheet. Stop met goochelen, Heerma, en zorg dat het geld terechtkomt bij wie het nodig heeft.