VVD'er Kisteman wil wegbezuinigde ambtenaren op jouw kosten voor de klas zetten, terwijl dat kunstje al eerder jammerlijk mislukte

Het idee is even simpel als gemakzuchtig. Het kabinet wil de komende negen jaar 25.000 rijksambtenaren kwijt, zo kondigde VVD-staatssecretaris Van der Burg aan. Kisteman ziet daarin "een mooie kans om deze bevlogen mensen op kosten van de overheid vrijwillig te laten omscholen naar een baan in het onderwijs". Ze zouden daarvoor een wekelijkse studiedag kunnen krijgen. In zijn motie vraagt hij het kabinet om een plan, met een rapportage in de Voorjaarsnota van 2027.

Lees dat nog eens goed. Terwijl de ambtenaar nog op het ministerie zit, krijgt hij dus werktijd om leraar te worden. Op kosten van jou.

Natuurlijk lopen de kartelpartners D66 en CDA meteen achter de VVD aan, en ook JA21 en 50PLUS zien het idee zitten. Een meerderheid dus, zonder dat iemand kan zeggen hoeveel ambtenaren willen overstappen, wat het kost en wie op school de begeleiding gaat doen. Staatssecretaris Van der Burg gaat overleggen met zijn collega's van Onderwijs, en in het debat liet hij het oordeel over de motie aan de Kamer.

Het is een motie die vooral goed staat in een persbericht. Kisteman krijgt zijn kop in de krant, de VVD kan zeggen dat ze iets doet aan het lerarentekort én aan het aantal ambtenaren, en de kiezer moet maar geloven dat het allemaal goedkomt.

Het is vrijwillig, zegt Kisteman, en je moet gewoon je diploma halen. Goed. Maar dan is het dus ook helemaal geen plan tegen het lerarentekort. Er bestaan nu al omscholingstrajecten, dat zegt hij zelf. Wat de VVD toevoegt, is vooral een regeling waarmee een rijksambtenaar in de baas zijn tijd aan zijn nieuwe carrière kan werken. Een vrachtwagenchauffeur of kleine ondernemer die wil omscholen, regelt dat meestal zelf en in eigen tijd, maar de Haagse ambtenaar krijgt een studiedag.

Het allerergste is dat Den Haag dit al heeft geprobeerd. In 2008 kwam er een proef om vijftig rijksambtenaren naar een baan op een middelbare school te helpen. Ze kregen een uitgebreide introductieperiode en een opleiding, en een mogelijke daling van hun salaris werd enkele jaren aangevuld. Alles werd voor ze geregeld.

Het resultaat? Geen succes, concludeerde de SER in 2011. Scholen stonden niet te springen om zij-instromers met te weinig pedagogische ervaring. De salarisdaling bleek een hobbel. En de rijksambtenaren bleken bang om hun vaste baan op het ministerie kwijt te raken.

Daar heb je het hele probleem. Wie van het ministerie naar de klas gaat, gaat erop achteruit en levert zekerheid in. Dat is geen detail, dat is de kern van het lerarentekort, en de VVD weigert ernaar te kijken.

Mirjam Bikker van de ChristenUnie hield het Kisteman in het debat gewoon voor: dit is eerder geprobeerd, het is negatief geëvalueerd en lesgeven is echt een vak. Kistemans antwoord? Toen ging het om een specifieke groep van vijftig mensen, en hij kent "veel bevlogen ambtenaren". Dat is geen antwoord. Dat is een Kamerlid dat zijn huiswerk niet wil maken.

Volgens de VVD werken er op het ministerie van Onderwijs mensen "met een enorme passie" voor het onderwijs. Ongetwijfeld. Maar die passie heeft Nederland ook het onderwijs opgeleverd waar het nu mee zit: leerlingen die slechter lezen en rekenen, en een stapel nota's, protocollen en programma's die scholen het werk moeilijker maken. Een klas met dertig pubers staat niet te wachten op de auteur van de vorige beleidsnota.

En wie moet die nieuwe collega's inwerken? Precies: de leraren die er nog wel zijn en die nu al kreunen onder het tekort. Elk uur dat een ervaren docent aan een omgeschoolde ambtenaar besteedt, gaat af van zijn eigen klas. Wie alleen de nieuwkomer telt en de begeleiding vergeet, lost op papier iets op en maakt het op school erger.

De VVD heeft geen plan voor het lerarentekort, ze heeft een afvoerputje voor een ambtenarenapparaat dat ze zelf heeft laten uitdijen. Want vergeet niet wie al die jaren in het torentje zat toen het aantal ambtenaren groeide en het lerarentekort opliep. Dat zijn dezelfde partijen die nu met deze oplossing aankomen.

Het ministerie van Onderwijs heeft ruim 400 miljoen euro op de begroting staan om het lerarentekort aan te pakken. Stop dat geld in mensen die al voor de klas staan. Geef hen minder papierwerk, een eerlijk salaris en de ruimte om les te geven. Dan hoef je geen ambtenaren te lokken.

Kisteman moet zijn motie intrekken of eerst harde cijfers leveren: hoeveel ambtenaren willen dit, wat kost het en hoeveel staan er na vijf jaar nog voor de klas? Die antwoorden had hij vóór de stemming moeten hebben.

Onze kinderen verdienen een leraar, geen afgedankte beleidsmedewerker die Den Haag ergens kwijt moet.