Hermans (VVD) kijkt weg terwijl klanten van Zilveren Kruis, FBTO en Interpolis in november voor een dichte deur staan: je premie is betaald, het budget is op

Kijk maar naar Enschede. Bij GGZ-instelling Mediant kom je als nieuwe patiënt van Zilveren Kruis de rest van het jaar in principe niet meer binnen. Het geld dat de verzekeraar voor 2026 gaf, is bijna op.

En terwijl mensen in Twente van de deur worden gewezen, doet VVD-minister Sophie Hermans wat dit kabinet het beste kan: afwachten.

De stop geldt niet alleen voor klanten van Zilveren Kruis. Ook wie via FBTO, De Christelijke Zorgverzekeraar, ZieZo, De Friesland of Interpolis verzekerd is, staat buiten. Niet-urgente verwijzingen gaan terug naar de huisarts, met het advies om zorgbemiddeling te vragen. Wie al was aangemeld maar nog geen afspraak had, komt op een wachtlijst tot de stop wordt opgeheven.

Mediant is niet de eerste. Bij het ziekenhuis Medisch Spectrum Twente geldt sinds 1 oktober een soortgelijke maatregel: niet-urgente gevallen worden dit jaar niet behandeld. Er zijn uitzonderingen voor kinderen, zwangeren, spoedgevallen en patiënten met een verdenking op iets ernstigs. Voor de rest geldt: wacht maar tot januari.

Staat er iemand met dezelfde klacht naast je met een andere polis? Dan kan het zomaar dat die wel wordt geholpen. Het is een schande dat je polis in Nederland bepaalt of je wordt behandeld. We hebben een verplichte verzekering, met een verplichte premie, en in november blijkt die verplichting maar één kant op te werken.

Spoedzorg gaat gewoon door, zegt iedereen er geruststellend bij. Fijn. Maar wie met een ernstige angststoornis of depressie bij de huisarts komt, en geen acuut gevaar is, hoort dus dat het budget op is.

Wie denkt dat dit een plaatselijk ongelukje is, moet de analyse van Pointer van KRO-NCRV lezen. Het programma hield van begin mei tot eind augustus 397 GGZ-aanbieders in de gaten. Bijna een kwart daarvan, 98 aanbieders, sloot de deur voor klanten van minstens één verzekeraar, terwijl wie anders verzekerd was gewoon terechtkon.

Bij vier op de tien GGZ-aanbieders bepaalt de verzekering volgens Pointer hoe lang je moet wachten. Eind augustus hielden 80 GGZ-instellingen de deur dicht voor klanten van Achmea (Zilveren Kruis), VGZ, CZ of Menzis. Een vrouw met een verlammende sociale angst moest negen maanden wachten, omdat het budget bij Zilveren Kruis op was, terwijl de behandelaar klanten van kleinere verzekeraars nog wel hielp.

Let op wat hier staat: de behandelaar is er. De stoel is er. Alleen mag jij er niet in zitten, omdat een rekenmeester bij je verzekeraar een plafond heeft afgesproken. Minister Hermans weet dit al maanden en kiest ervoor om te verkennen.

En het zijn juist de grote concerns die dit doen. Bij meer dan de helft van die stops konden klanten van het kleinere DSW wel terecht, meldt Pointer. Hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen zegt daar over de grote verzekeraars: "Die lijken eerder bereid hun marktmacht te gebruiken ten koste van een kwetsbare groep". Jij bent verplicht je te verzekeren, en die marktmacht wordt tegen jou gebruikt.

In juni schreef Hermans aan de Kamer over die omzetplafonds in de GGZ: "Er wordt momenteel verkend op welke wijze de afhankelijkheid van omzetplafonds in de ggz kan worden verminderd." Er komt een "routekaart". Dat is Haags voor: niemand hoeft iets te doen.

Begin oktober stelde PRO-Kamerlid Westerveld Kamervragen over het onderzoek van Pointer. Is negen maanden wachten door een bereikt plafond verenigbaar met de zorgplicht van de verzekeraar? Een simpele vraag, zou je denken. Maar op 23 oktober meldde de minister uitstel: "de afstemming met de toezichthouder" vereist meer tijd.

Hermans verschuilt zich achter de toezichthouder terwijl mensen in de rij staan. En ondertussen loopt de teller gewoon door. De premies voor 2027 komen binnen: DSW en Stad Holland zitten al boven de 2.000 euro per jaar, en Zilveren Kruis, VGZ, CZ en Menzis volgen uiterlijk op 12 november.

Maar plafonds houden de kosten toch in toom? Dat is altijd het argument geweest. Alleen betaal jij die premie al, en wordt de rekening nu betaald door de patiënt die wacht. Besparen op wie zich het minst kan verweren, is geen doelmatigheid. Bovendien kost een onbehandelde depressie de samenleving ook geld, alleen staat die rekening niet in de boeken van de verzekeraar.

Hermans moet deze week drie dingen doen. De Kamervragen beantwoorden, en wel voordat de nieuwe premies bekend zijn. Zeggen of een budget dat in november op is, past bij de zorgplicht. En regelen dat een verzekeraar die premie int, ook de zorg betaalt tot 31 december.

Wie verplicht premie betaalt, heeft recht op zorg. Een minister die dit laat gebeuren, is geen hoeder van de zorg maar de portier van een dichte deur.