CDA-minister Sterk schuift de alarmknop van ouderen door naar de telecombedrijven, terwijl tot 80.000 apparaten straks stilvallen

Een oudere valt 's nachts naast het bed en drukt op de knop om de nek. Op het apparaat lijkt alles te werken. Maar het signaal komt nergens meer aan, want het netwerk eronder is weg. Er komt niemand.

Dit komt niet uit de koker van een ouderenbond die de boel opklopt. Volgens een onderzoek van EenVandaag werken naar schatting 30.000 tot 80.000 alarmknoppen, seniorentelefoons en alarmhorloges nog via 2G. Odido zette dat netwerk al in 2023 uit, KPN doet het op 1 december 2027, en de datum van VodafoneZiggo is niet openbaar.

En wat zegt het ministerie? "Niemand wil natuurlijk dat een oudere bij een val geen hulp kan inroepen", aldus een woordvoerder van minister Sterk tegen de NOS. Natuurlijk niet. Daarna legt het ministerie de bal bij de telecombedrijven en de zorgaanbieders.

Dat is de reactie van het ministerie van CDA-minister Sterk op een probleem dat over leven en dood gaat: wijzen naar een ander. Tienduizenden ouderen, en de minister van Langdurige Zorg vindt dat het bij iemand anders op het bord ligt.

En in de winkel gaat het gewoon door. EenVandaag kon deze apparaten gewoon bestellen bij Bol, Amazon en Thuiszorgwinkel.nl, zonder duidelijke waarschuwing dat 2G verdwijnt. Toezichthouder ACM constateerde al in december 2024 dat zulke apparaten online nog te koop waren.

Bijna twee jaar later staan ze er dus nog. Anneke Sipkens van ouderenbond ANBO-PCOB noemt het "bijna consumentenoplichting". Ze heeft gelijk, en dat "bijna" mag er wat ons betreft af. Wie nu nog zo'n apparaat koopt, wordt in de maling genomen, en Sterk laat het gebeuren.

Thuiszorgwinkel.nl haalde na de vragen van EenVandaag twee alarmknoppen uit de verkoop, en Bol kwam met een uiterste verkoopdatum voor verkopers. Dat is mooi, maar het zegt alles. Een webwinkel beweegt pas als de televisie belt, en de overheid kijkt toe.

Een 4G-label op de doos is bovendien geen garantie. Sommige apparaten sturen het alarm via 4G, maar schakelen voor het gesprek met de alarmcentrale terug naar 2G. "Je kunt aan je apparaat niet zien of het 2G, 3G of 4G is", zegt Yvonne Warmerdam van brancheclub WDTM. Hoe moet een vrouw van 85 dat dan wel weten? DDS zette eerder op een rij wat er speelt, maar een oudere leest geen specificaties.

Nu het stuk dat je echt moet weten. Uit stukken bij een Kamerbrief van mei blijkt dat VodafoneZiggo de 2G-datum wel aan het kabinet gaf, maar vertrouwelijk: in de openbare nota staat op die plek alleen "Vertrouwelijk verstrekte bedrijfsinformatie". Op de site van het bedrijf kom je niet verder dan eind 2026, als vroegst mogelijke moment. Den Haag krijgt een vertrouwelijke datum, jouw moeder krijgt niets.

In diezelfde maand schreef het kabinet dat ingrijpen om het uitzetten van 2G tegen te houden voor eCall, het noodsysteem in auto's, "niet proportioneel en gerechtvaardigd" is. Alarmknoppen voor ouderen telden daarbij volgens WDTM niet apart mee. Het kabinet heeft dus over het einde van 2G nagedacht, en bij de oudere in de aanleunwoning niet.

KPN wast intussen zijn handen. "We kunnen niet zien voor welk type apparaat die aansluiting wordt gebruikt", aldus het bedrijf. Blokkeren zoals in Zweden doet het niet, want in Nederland hoeft dat niet. Precies. Daar zit de taak van de overheid, en die laat het afweten.

Wat er op het spel staat, hoorde EenVandaag van Maaike Olde Olthof. Haar vader van 86 viel, lag zo'n twaalf uur op de grond en drukte op zijn noodknop, maar er kwam niemand. Hij overleed in mei. Wat er die nacht misging, is nooit uitgezocht, en of 2G daarbij een rol speelde is niet bekend. Maar zo ziet een alarmknop eruit die het niet doet.

Den Haag wil dat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Tegelijk stemde de coalitie van Hermans en Sterk tegen behoud van de wijkverpleging. Dan is die alarmknop het laatste vangnet. Dit is de lafheid van een minister die de ouderen thuis laat zitten en de knop aan de markt overlaat.

En wie betaalt de vervanging? Bij medische noodzaak vergoedt de zorgverzekeraar soms een deel, gemeenten kunnen soms iets regelen maar niet allemaal, en anders betaalt de oudere zelf. Tienduizenden ouderen, vaak met een klein pensioen, mogen dus de rekening krijgen voor een netwerk dat zij niet uitzetten.

D66, PRO en PVV stelden Kamervragen, en PVV-Kamerlid Maeijer vroeg of de verkoop per direct kan worden verboden. Dat is precies de goede vraag. Sterk moet dit nu oppakken, niet doorschuiven.

Verbied de verkoop van deze apparaten vandaag nog. Maak de datum van VodafoneZiggo openbaar. Zorg dat elke oudere met zo'n knop wordt opgespoord en een persoonlijke waarschuwing krijgt, en laat de vervanging niets kosten. Zolang dat niet is geregeld, gaat de stekker er niet uit. Dat is niet te veel gevraagd voor mensen die hun hele leven hebben gewerkt en betaald.

Op een nacht drukt jouw moeder op die knop. Dan wil je niet horen dat de minister het had neergelegd bij de telecombedrijven.