D66-minister Boekholt stuurt acteurs op makelaars af en noemt dat een 'stevige aanpak', terwijl Nederlanders geen huis meer kunnen vinden

De telefoon gaat bij een verhuurmakelaar. Aan de lijn zit een verhuurder met een discriminerend verzoek. Alleen is die verhuurder helemaal geen verhuurder. Het is een acteur, in een onderzoek voor D66-minister Boekholt-O'Sullivan.

Dat staat in haar Kamerbrief van 4 november. Voor de vijfde landelijke monitor zijn 200 van die mystery calls gepleegd, en daarnaast 4.096 tests waarbij met verschillende profielen op huurwoningen werd gereageerd. En het stopt niet. De monitor gaat elk jaar door, en via een Europese aanbesteding is het onderzoek voor de komende twee jaar al geregeld.

Boekholt opent haar brief met een bekentenis: "We kunnen er niet omheen: er is sprake van een woningtekort." Eén zin gaat over het versnellen van de bouw. Een paar zinnen later komt waar deze brief echt over gaat, en dat is geen schop in de grond maar "een stevige aanpak van woondiscriminatie".

Terwijl jij geen huis kunt vinden, is D66-minister Boekholt bezig met toneelspelers. De woningbouw krijgt één zin, de rest van de brief gaat over monitoren, campagnes en meldpunten.

Laten we de cijfers eerlijk noemen. Bij profielen met een Marokkaans klinkende naam ziet de monitor een discriminatiegraad van 14 procent voor mannen en 16 procent voor vrouwen. Bij de andere onderzochte profielen, zoals Pools klinkende namen, zijn er geen aanwijzingen voor systematische discriminatie. Niemand hoort een woning mis te lopen om zijn naam, en dat is ook gewoon verboden.

Maar kijk hoe die andere kopcijfers tot stand komen. 78,5 procent van de bemiddelaars "wijst het verzoek niet expliciet af", schrijft Boekholt, en biedt er "direct of indirect ruimte voor". De overheid laat dus een acteur bellen, die doet alsof hij een klant is, en wie aan de telefoon niet expliciet nee zegt en ruimte laat, belandt in de statistiek. Zo maakt de overheid haar eigen bewijs, met jouw belastinggeld.

Vervolgens gebruikt de minister die uitkomst als bewijs dat er "volop werk aan de winkel" is. Zo houdt de industrie zichzelf draaiende: de overheid belt, de overheid telt, de overheid schrikt, en de overheid bestelt de volgende monitor. Hoeveel echte verhuurders er ooit zo'n verzoek doen, meet deze test niet: het verzoek komt immers van een acteur.

Wat er nog meer draait, lees je als een inventarislijst. Een doorlopende campagne onder de naam 'Wijs Discriminatie de deur'. Betaalde advertenties op sociale media in mei en juni, en in november en december een nieuwe social media-inzet. Een verplicht meldpunt bij elke gemeente. Via haar collega van Binnenlandse Zaken een landelijke organisatie met lokale loketten, een gratis 0800-nummer, en in het eerste kwartaal van 2027 nog een landelijke campagne. En op 10 december een Bestuurlijk Overleg.

En wat kost dat allemaal? Geen idee. Het woord euro komt in de hele brief niet één keer voor. Jij mag het betalen, maar je hoeft niet te weten hoeveel.

Ondertussen moet elke verhuurder sinds de Wet goed verhuurderschap een transparante en objectieve selectieprocedure hanteren en een werkwijze tegen woondiscriminatie opstellen en openbaar maken. Dat is papierwerk bovenop papierwerk voor de particulier die nog een woning verhuurt. Boekholt behandelt een hele beroepsgroep als verdachte, en de verhuurder die nog overeind staat krijgt er weer een regel bij.

Het past in een patroon. Dezelfde minister dwingt verhuurplatforms om alle verhuurdata via een staatsloket te delen, en dwingt gemeenten als Hollands Kroon tot 30 procent sociale huur. Bij D66 is elk woonprobleem een reden voor meer controle op degene die de woning aanbiedt. Wie verhuurt, is voor dit ministerie bij voorbaat verdacht.

Eén punt moet je Boekholt nageven. Een meldplicht voor verhuurbemiddelaars wil ze niet, omdat eerder onderzoek uitwees dat die "geen kansrijk noch effectief sanctionerend instrument" is. Mooi. Maar als zelfs haar eigen ministerie ziet dat toezicht daarop niet goed mogelijk is, waarom draait de rest van het circus dan gewoon door?

En kijk eens wie er in deze brief ontbreekt: de jonge Nederlander die al jaren op een wachtlijst staat. De starter die in het CBS-cijfer over corporatiewoningen ziet hoe het aandeel statushouders ruim is verdubbeld. Voor die woningzoeker komt er geen monitor, geen 0800-nummer en geen campagne. Het verbod op voorrang voor statushouders ligt nog in de la.

Voor de D66-minister zijn de acteurs belangrijker dan de aannemers. Eind oktober moest ze van de Raad van State nog horen dat de bouw van 100.000 huizen per jaar dreigt weg te zakken, en toch gaat de energie naar nepverhuurders.

Het antwoord op woningnood is een woning. Waar tientallen mensen op één huis reageren, valt bijna iedereen af, om welke reden dan ook. Maak de schaarste kleiner, en de woningzoeker staat sterker dan met welke campagne ook. Dat geldt voor de jonge Nederlander én voor de huurder met een Marokkaanse naam.

Dus: stop met dit toneel, minister. Maak openbaar wat de monitor en de campagnes kosten. Schrap de betaalde advertenties. Steek dat geld in vergunningen en bouwplannen. En haal het verbod op voorrang voor statushouders uit de la.

Een acteur aan de telefoon levert Boekholt elk jaar een mooi rapport op. Jij hebt nog steeds geen huis.