Het kartel in Nijmegen blokkeert FVD voor de vierde keer, en PRO geeft het zelf toe: 'Wij sluiten FVD als geheel uit'

Het gaat om Daan Meershoek en Michelle Albers, door FVD voorgedragen als fractievolgers. Dat zijn partijleden die namens hun fractie meedoen aan de commissiedebatten, zonder stemrecht. In vrijwel elke Nederlandse gemeente is hun benoeming een formaliteit. De raad kijkt of iemand aan de wettelijke eisen voldoet, en als dat zo is, gaat de hamer erop.

Niet in Nijmegen. Meershoek en Albers voldoen allebei aan de wettelijke voorwaarden, en toch houdt de linkse meerderheid hun benoeming al vijf maanden tegen. FVD draagt ze telkens opnieuw voor, en elke keer is de uitslag dezelfde. Omdat een stemming over personen geheim is, hoeft geen enkel raadslid zijn naam aan de blokkade te verbinden. Zo kan het hele linkse blok een democratisch gekozen partij monddood maken zonder dat iemand er ooit op wordt aangesproken.

Aanvankelijk deed links alsof het om Meershoek persoonlijk ging, een zaak van geweten. Hij is voorzitter van de Nijmeegse tak van de Groot-Nederlandse Studentenvereniging (GNSV) en was ooit op een bijeenkomst van de Geuzenbond. In een recent AIVD-rapport worden beide clubs als rechtsextremistisch weggezet; Meershoek spreekt dat tegen. Maar dat verhaal hield geen stand, want ook de tweede kandidaat werd telkens weggestemd.

Waarom dan ook Michelle Albers? Zij leidt geen studentenvereniging en voldoet net zo goed aan elke letter van de wet. Het antwoord kwam van Abdulahi Hussen, fractievoorzitter van PRO, de fusiepartij van GroenLinks en PvdA en de grootste fractie in de Nijmeegse raad.

Tegenover Trouw liet Hussen het masker vallen: "Wij sluiten elke samenwerking met FVD uit." Over Albers, tegen wie PRO ook stemde, zei hij: "Wij zien het breder. Wij sluiten FVD als geheel uit." Daar staat het zwart op wit: de grootste partij van Nijmegen gebruikt het benoemingsrecht van de raad om een gekozen oppositiepartij als geheel uit te schakelen.

Wie weet hoe een gemeenteraad werkt, ziet hoe doortrapt dit is. FVD heeft in Nijmegen één zetel, bezet door fractievoorzitter Jeroen Meesters. In een grote stad lopen er vaak meerdere commissievergaderingen tegelijk, en één raadslid kan zich niet in drieën splitsen. Een eenmansfractie heeft fractievolgers nodig om bij de debatten over wonen, geld, asielopvang en klimaat aan tafel te zitten.

Door Meershoek en Albers vier keer de toegang te weigeren, zorgen PRO en de rest van links ervoor dat Meesters een groot deel van de vergaderingen mist. Dat zegt hij zelf ook. Met 'niet willen samenwerken' heeft dat niets te maken. Een coalitie vorm je met partijen waarmee je het eens bent; commissieleden toelaten is de volksvertegenwoordiging haar werk laten doen.

Veelzeggend: zelfs de Nijmeegse VVD-fractievoorzitter Niek Kraut neemt afstand. "Politieke afkeer van iemands standpunten mag wat ons betreft niet de reden zijn om een fractie het werk onmogelijk te maken," zegt hij. Bij PRO en zijn bondgenoten in 'Havana aan de Waal' telt die basisregel niet meer. Als links de argumenten van een oppositiepartij niet kan verslaan in het debat, doet links in Nijmegen gewoon de deur van de vergaderzaal op slot.

Smerig is het hoe dan ook. Maar ook juridisch zit Nijmegen op glad ijs. De raad vroeg zelf twee staatsrechtgeleerden, Hansko Broeksteeg en Geerten Boogaard, om ernaar te kijken. Hun oordeel: weigeren mag, maar het is riskant.

De Gemeentewet eist namelijk een "evenwichtige vertegenwoordiging" van de partijen in de commissies. Kandidaten stelselmatig om politieke redenen tegenhouden kan volgens de deskundigen uitlopen op misbruik van bevoegdheid. De benoemingsbevoegdheid is er om te kijken of iemand benoembaar is, niet om de raad te laten spelen voor politieke keuringsdienst. Dat het juridisch nog net mag, maakt het niet minder smerig.

En Nijmegen is geen uitzondering. Ook in Utrecht ligt een FVD'er dwars: in de Provinciale Staten is de benoeming van Bram van de Kerk uitgesteld, omdat hij banden met de GNSV zou hebben en eerder aan een demonstratie meedeed. De provincie sleutelt nu aan nieuwe benoemingsregels, en Nijmegen buigt zich over zijn eigen reglement. Telkens als een ongewenste oppositiepartij volgens de bestaande regels meespeelt, gaat het kartel aan de spelregels sleutelen.

Draai het eens om. Een rechtse meerderheid in een gemeenteraad weigert vier keer twee kandidaten van PRO of D66 die aan alle eisen voldoen, met de uitleg: "Wij sluiten PRO als geheel uit." Het land zou te klein zijn. Er kwamen extra talkshows, ministers zouden over elkaar heen buitelen om in te grijpen, en heel Den Haag zou het hebben over het einde van de rechtsstaat.

Maar nu de partij van Jesse Klaver het in Nijmegen doet tegen een rechtse oppositiepartij, blijft het in Den Haag oorverdovend stil. Die dubbele moraal laat zien hoe hol het rechtsstatelijke gebral van de gevestigde partijen is. Rechtse kiezers zijn geen tweederangsburgers.

FVD laat zich niet wegjagen en draagt Meershoek en Albers gewoon opnieuw voor. Bij de volgende raadsvergadering volgt de vijfde poging. Dan kan de Nijmeegse raad laten zien of hij de democratie serieus neemt, of dat hij doorgaat met deze politieke uitsluiting.

De vertegenwoordigers van rechtse Nijmegenaren horen zonder linkse keuring hun werk te kunnen doen in de raadscommissies. Benoem Meershoek en Albers, en stop met dit machtsmisbruik in Nijmegen.