Radboudumc en Amsterdam UMC schofferen de Kamer over puberteitsremmers, en VVD-minister Hermans schuift de hete aardappel door

Donderdag had het moeten gebeuren. Van 14:00 tot 18:00 stond er een rondetafelgesprek over transgenderzorg voor jongeren in de Kamer. Dat is tot nader order uitgesteld, en de reden is schandalig: Radboudumc en Amsterdam UMC trokken volgens Genspect hun specialisten terug. Het gaat om twee van de centra die deze behandelingen zelf uitvoeren.

Hun uitleg is om je tanden op stuk te bijten. Oud-SP-Kamerlid Renske Leijten schrijft dat de centra de Kamer lieten weten niet in gesprek te willen, omdat dat zou bijdragen aan polarisatie. Genspect, een club die kritisch staat tegenover deze zorg, meldt dat de ziekenhuizen de opzet 'te biased' vonden. Een ziekenhuis dat bij kinderen de puberteit stillegt, vindt een vraag van een Kamerlid te gevaarlijk.

En die opzet dan? Die kwam niet van een rechtse actiegroep. De Kamercommissie stemde in met de invulling die SGP'er Diederik van Dijk én Lisa Vliegenthart van PRO voorstelden. Links en rechts maakten dit programma dus samen. PRO ging daarna volgens Genspect mee in het verhaal dat de sprekers 'biased' waren, en Vliegenthart vroeg op 28 oktober de voortgang te bespreken, waarna het gesprek werd uitgesteld. Eerst tekenen, dan weglopen. Wie dat 'biased' noemt, bedoelt maar één ding: er zaten ook mensen aan tafel die het niet met ons eens zijn.

Leijten is bepaald geen rechtse scherpslijper, en noemt de afzegging "een schoffering van het parlement". Dat oordeel komt van een oud-SP'er die zelf jaren in de Kamer heeft gezeten en weet wat een rondetafel is: een gesprek, geen tribunaal. De twee centra trekken zich daar niets van aan. Ze wijzen naar een rapport en blijven thuis.

Dan zou je denken: de minister grijpt in. Vergeet het maar. VVD-minister Hermans stuurde op 13 oktober de kabinetsreactie op het advies van de Gezondheidsraad naar de Kamer, en daarin staat de zin die alles zegt. Het zorgstelsel is zo ingericht "dat het kabinet niet gaat over de beschrijving van wat goede zorg is". Dat is volgens de minister de primaire verantwoordelijkheid van zorgverleners.

Dezelfde zorgverleners dus die nu niet naar de Kamer willen komen. Hermans legt de maatstaf bij de mensen die de behandeling zelf uitvoeren, en die weigeren vervolgens tekst en uitleg. Onderzoek naar de gevolgen op lange termijn? Ook dat is volgens de brief "in eerste plaats aan de betrokken instellingen zelf". De slager keurt zijn eigen vlees, en de VVD knikt.

Over de weigering zelf heeft Hermans voor zover bekend nog niets gezegd. Het rondetafelgesprek is uitgesteld, de ziekenhuizen blijven thuis, en de verantwoordelijke minister is nergens te bekennen.

Kijk ondertussen naar het buitenland. In Engeland en Zweden zijn hormoonbehandelingen nu alleen nog in onderzoeksverband beschikbaar, schrijft het kabinet zelf. En wat maakt Hermans daarvan? Dat dit "laat ook zien dat de transgenderzorg in Nederland zorgvuldig is ingericht". Twee landen trappen op de rem, en Den Haag leest daarin een compliment voor zichzelf. Dat is geen beleid. Dat is struisvogelpolitiek met een VVD-stempel.

De eigen kiezers lopen hier allang niet meer in mee. In een peiling van Peil.nl onder 4.179 Nederlanders gelooft 7 procent van de VVD-stemmers dat artsen betrouwbaar kunnen voorspellen of de wens van een kind blijvend is. Onder alle Nederlanders is dat 19 procent. De VVD-minister doet alsof het de VVD niet aangaat.

Het ergste staat in het stuk waarachter ziekenhuizen en minister zich verschuilen: het advies van de Gezondheidsraad. Ja, dat noemt de zorg zorgvuldig ingericht, en het ziet aanwijzingen voor enige mentale verbetering. Maar lees door. De raad schrijft dat "de bewijskracht van het wetenschappelijk onderzoek laag" is. Gegevens over de lange termijn ontbreken. De effecten op cognitie en vruchtbaarheid zijn "nog onvoldoende onderzocht".

Over spijt schrijft de commissie dat het aantal gevallen "laag ligt". Een paar regels verder staat dat het aantal personen met spijt "niet goed vast te stellen" is, vanwege korte follow-up en substantiële uitval in studies. Allebei tegelijk dus: het is laag, maar we kunnen het niet goed vaststellen. Wie dat een bewijs van zorgvuldigheid noemt, neemt ouders in de maling.

En dan dit. Bij trans meisjes, dus biologische jongens, leidt behandeling met puberteitsremmers in de vroege puberteit volgens het advies "in principe tot onvruchtbaarheid", tenzij ze bereid zijn langdurig met de behandeling te stoppen. Dat is de prijs op het etiket, en die betaalt een kind in de vroege puberteit.

Maar is dit dan niet iets tussen arts, ouders en kind? En zegt de raad niet dat niets doen ook schadelijk kan zijn? Ja, dat zegt de raad. Precies daarom moeten die artsen aan tafel komen. Niemand vraagt om een medisch dossier en niemand valt een kind aan. Deze kinderen hebben recht op hulp. De Kamer vraagt alleen waarom een behandeling met zoveel gaten in de kennis gewoon doorgaat.

Nederlanders zien dat scherper dan Den Haag. Bij kinderen met genderdysforie kiest in de Peil.nl-peiling 75 procent voor psychologische behandeling en 5 procent voor puberteitsremmers. Bijna twee derde wil terughoudendheid, en 47 procent vindt dat ouders puberteitsremmers of hormonen moeten kunnen weigeren. Het gaat om jouw kind, en de UMC's draaien op jouw geld.

Genoeg gesmeekt. Leijten herinnert eraan hoe de Kamer dit eerder oploste, toen dure Zuidas-kantoren niet kwamen opdagen om over belastingontwijking te praten. De Kamer gebruikte een parlementaire ondervraging. Wie dan wordt opgeroepen, moet komen, en antwoordt onder ede.

Dat is de eis. Komen Radboudumc en Amsterdam UMC niet alsnog vrijwillig, dan moet de Kamer hen met een parlementaire ondervraging vorderen. Op 18 november staat de kabinetsreactie op de agenda van het commissiedebat Medische ethiek. Hermans moet daar één vraag beantwoorden: accepteert de minister dat een universitair ziekenhuis de Kamer weigert?

En zolang de gegevens over de lange termijn ontbreken, gaan nieuwe behandelingen met puberteitsremmers bij minderjarigen alleen nog in onderzoeksverband, zoals in Engeland en Zweden. Eerst weten, dan behandelen. Dat is geen ideologie. Dat is wat elke ouder van een dokter mag verwachten.