BDS sleept oud-SGP-Kamerlid Bisschop voor het OM om twee flessen Israëlische wijn: zo ver gaat het handelsverbod van Jetten

Twee flessen wijn. Daar gaat het om. Bisschop vertelde het zelf aan de christelijke omroep Family7: hij kocht ze bewust, als statement tegen een besluit van het kabinet waar hij het fundamenteel mee oneens is. Twee dagen eerder had hij op X al een foto van de flessen gezet, met de tekst: "Toch nog maar even aangeschaft. Ze zijn er nog, de Israëlische wijnen!"

Family7 zette het interview op YouTube, onder de titel "Roelof Bisschop kocht bewust wijn uit Israëlische nederzetting na ingaan handelsverbod". Een oud-Kamerlid dat openlijk zegt een wet niet te pikken: in een democratie heet dat een mening. Voor BDS was het een kans.

Dat was genoeg voor BDS Nederland, de Nederlandse tak van de internationale boycotbeweging tegen Israël. Volgens BDS handelde Bisschop bewust tegen het sanctiebeleid in en maakte hij daar op meerdere platforms reclame voor. "Daarmee heeft hij indirect anderen aangespoord om de Israëlische wijnen, of andere goederen, aan te blijven schaffen," aldus de organisatie. Eerst wilde BDS hem nog bij de FIOD verklikken; na overleg met advocaten werd het een aangifte bij het OM.

Hoe kan dit? Op 22 september trad een Nederlands handelsverbod in werking op goederen uit Israëlische nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden en de Syrische Golanhoogte. Het kabinet besloot er in mei toe, op voorstel van CDA-minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken en D66-minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel. Het verbod geldt drie jaar.

En het gaat ver. Niet alleen invoer en verkoop zijn verboden, maar ook tussenhandel, het omzeilen van de regels en het kopen zelf. Wie het verbod overtreedt, is strafbaar. Het geldt zelfs voor reizigers die zulke producten in hun bagage meenemen. Een kabinet dat de Nederlander strafbaar maakt om de inhoud van zijn wijnrek, heeft elk gevoel voor verhoudingen verloren.

Een Europees importverbod kwam er niet, omdat te weinig lidstaten het steunden. Nederland zette dus zelf door, als een van de weinige landen. De Raad van State en het OM waarschuwden al dat de handhaving ingewikkeld is: het is lastig na te gaan of een product uit een nederzetting komt of uit Israël zelf, en goederen kunnen via een ander EU-land binnenkomen.

Berendsen meldde in juni nog "positieve signalen" over een Europees importverbod. In juli moest hij erkennen dat de meningen in Europa verdeeld blijven. Nederland hoort dus bij een klein groepje landen met een eigen verbod, een verbod dat de meeste Europese partners niet wilden.

Dat blijkt nu meteen. De wijnmaker van Bisschops flessen, Teperberg, staat op een VN-lijst van bedrijven die actief zijn in nederzettingen. Maar volgens het bedrijf worden juist deze wijnen gemaakt net buiten de Westelijke Jordaanoever, in Shfelat Yehuda, binnen Israël. Op satellietbeelden zijn daar wijngaarden te zien, meldt de NOS. Bisschop zelf zegt niet te weten waar de flessen precies vandaan komen. Mogelijk komt de wijn niet eens uit een nederzetting, en toch ligt er een aangifte.

Hier zie je wat zo'n verbod in de praktijk betekent. Geen ambtenaar kan aan een fles zien waar de druif heeft gegroeid. Dus wordt de handhaving overgelaten aan wie het hardst roept, en dat is een activistische beweging die Israël al jaren economisch wil wurgen. BDS speelt verklikker, en het kabinet heeft de wet geleverd.

Wat Bisschop deed, is ouderwetse burgerlijke ongehoorzaamheid. Een oud-Kamerlid dat het oneens is met een wet, zegt dat hardop en laat zien dat hij er niet aan meedoet. Met twee flessen wijn, niet met een blokkade van de snelweg of een bezetting van een universiteitsgebouw.

En kijk eens hoe anders het OM met andere zaken omgaat. Een rapper die een Joodse vrouw online als "1 van die ratten" aan tienduizenden volgers voerde, kwam pas na tweeënhalf jaar voor de rechter en kreeg twintig uur onvoorwaardelijke werkstraf. Demonstranten die met Hamas-vlaggen over de Dam liepen, konden gewoon hun gang gaan. Voor een rapper die een Joodse vrouw als rat aan de schandpaal nagelde, had het OM tweeënhalf jaar nodig. Laten we zien hoe snel het nu gaat bij twee flessen wijn.

Het OM zegt dat het de aangifte gaat beoordelen. Het zou er goed aan doen die snel in de prullenbak te gooien. Elk uur dat rechercheurs besteden aan de wijnaankopen van een oud-Kamerlid, gaat af van de jacht op echte criminelen.

Het handelsverbod was symboolpolitiek: een gebaar van Berendsen en Sjoerdsma richting de linkse oppositie, terwijl Europa niet meedeed. Nu blijkt wat zulke symboolpolitiek oplevert. Een oud-volksvertegenwoordiger als doelwit van activisten, een OM dat flessen moet natrekken en een wet die in de winkel nauwelijks te handhaven is.

De Douane verwijst voor de vraag wat wel en niet onder het verbod valt naar een Europese lijst met postcodes. Een postcodelijst, voor een fles wijn. Wie gelooft dat dit ooit eerlijk en consequent wordt gehandhaafd, gelooft ook dat activisten van BDS alleen de wet willen laten naleven.

Nederland hoort geen land te zijn waar een burger bang moet zijn voor een aangifte omdat hij de verkeerde wijn koopt. Schaf dit verbod af, voordat nog meer Nederlanders voor hun boodschappen bij het OM belanden.