CDA-minister Sterk dekt de inspectie: een demente vrouw een jaar niet gedoucht, en toch 'geen aanleiding' tot onderzoek

Het gaat om Nieuw Tamarinde van zorgorganisatie Careyn in Utrecht. RTV Utrecht meldde half oktober dat bewoners van het verpleeghuis "in de kou met dikke luiers en vet haar" zaten. Een nicht van de vrouw zei het tegen RTV Utrecht, en de NOS nam het over: "Ze is gewoon een jaar niet gedoucht." Een vakbond riep daarna op om afdelingen te sluiten.

SP-Kamerlid Dobbe stelde er op 15 oktober Kamervragen over. Een van die vragen was simpel: waarom greep de inspectie op basis van de meldingen niet in. Het antwoord daarop is het eigenlijke schandaal. Op 9 november kwam het antwoord van Sterk.

De minister legt uit dat de inspectie een onderscheid maakt. "De IGJ maakt in haar toezicht onderscheid tussen 'signalen' en 'meldingen'", schrijft Sterk. Cliënten, familieleden en andere betrokkenen kunnen hun zorgen kwijt bij het Landelijk Meldpunt Zorg. Dat zijn signalen. Pas bij veel of ernstige signalen kan de inspectie besluiten ze als melding te onderzoeken.

En dan de zin waar het om draait. "In voorliggende casus, heeft de inspectie signalen ontvangen. Deze signalen zijn samen met andere contextinformatie van de IGJ over de zorgaanbieder beoordeeld en hebben de IGJ geen aanleiding gegeven tot nader onderzoek." Een vrouw die een jaar niet wordt gedoucht, is voor de inspectie een signaal. Voor ieder normaal mens is het een noodgeval.

De inspectie liet het daarna bij contact met Careyn. De zorgaanbieder heeft de inspectie "geïnformeerd over de stand van zaken" op de locatie, en de inspectie "onderhoudt hierover contact met de organisatie". Wie zichzelf niet meer kan wassen en niet meer kan klagen, heeft niets aan een inspectie die wacht op een update van de zorgaanbieder.

Zelfs Careyn ging verder dan de inspectie. De zorgorganisatie erkende eind oktober tegen RTV Utrecht dat signalen "onvoldoende serieus" zijn genomen. De zorgaanbieder geeft dus toe dat er te laat is gekeken. De inspectie zag nog altijd geen reden om zelf te gaan kijken. Dat is de omgekeerde wereld: de instelling waar het misging, is strenger voor zichzelf dan de toezichthouder die erop moet letten.

Dobbe vroeg ook hoe het kan dat ouderen een jaar lang niet gedoucht worden zonder dat er wordt ingegrepen. Sterk antwoordt met de regels van de Wet zorg en dwang, voor gevallen waarin een cliënt zich verzet tegen verzorging. En dan: "Of in deze casus gehandeld is volgens de Wzd kan ik niet beoordelen."

Dat is een opmerkelijke zin van de minister die over de ouderenzorg gaat. Sterk hoeft het ook niet zelf te beoordelen. Sterk kan de inspectie vragen om het alsnog te onderzoeken. Dat staat nergens in de antwoorden. Een minister die niet kan beoordelen of ouderen verwaarloosd werden, en de inspectie ook niet laat kijken, kiest voor wegkijken.

Wel staat er medeleven in. "Als familieleden dat op deze manier niet terugzien dan raakt mij dat", schrijft Sterk. Het raakt de minister, en daar blijft het bij. Geen onderzoek, geen opdracht, geen deadline.

Voor het personeelstekort verwijst Sterk naar het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg, minder regeldruk, technologie die zorgverleners ontlast en een nieuw studie- en loopbaanplatform met een communicatiecampagne. Dat de vergrijzing de vraag naar personeel vergroot en de arbeidsmarkt krap is, erkent de minister ook. Een verband met het beleid ziet Sterk niet.

Tegen een vrouw die een jaar niet is gedoucht, helpt geen studieplatform. Daar helpt een inspecteur die binnenloopt, een verzorgende die de tijd krijgt en een bestuurder die op de vingers wordt getikt. Het kabinet praat over plannen voor de lange termijn, en de bewoners van Nieuw Tamarinde hebben vandaag zorg nodig.

Het patroon is bekend. Dezelfde minister bood uitgeputte verzorgenden eerder een AI-plan en zorg via een beeldscherm aan, en wil samen met VVD-minister Hermans posten uit de zorgaftrek schrappen waar juist ouderen op leunen. Voor ouderen die het zelf niet meer kunnen zeggen, heeft dit kabinet campagnes en platforms, maar geen ingreep.

De inspectie moet Nieuw Tamarinde alsnog onderzoeken, als melding, met een openbaar rapport. Niet over een jaar, maar nu. Met de namen van de verantwoordelijke bestuurders erin, en met een termijn waarbinnen de misstanden zijn opgelost.

En de regel dat familie alleen een "signaal" kan afgeven, moet op de schop. Als een kind ziet dat een demente ouder een jaar niet is gedoucht, hoort dat een melding te zijn die de inspectie verplicht onderzoekt.

Sterk kan dat morgen regelen. Eén opdracht aan de inspectie is genoeg om te laten kijken, en één wetsvoorstel om familie een echte stem te geven. Daar is geen hoofdlijnenakkoord voor nodig.

Tot die tijd liggen er in Utrecht mensen die zelf niet meer om een douche kunnen vragen. Ze rekenen op een inspectie die kijkt en op een minister die durft. Demente ouderen hebben geen minister nodig die geraakt is. Ze hebben een minister nodig die ingrijpt.