Utrecht: daklozen slapen in bootjes van bewoners, terwijl de grote steden een proef met crackvervangers willen

De burger moet zijn eigendom op slot doen. De bestuurder vraagt om een proef.

De bootslapers zijn volgens Willem deze zomer flink toegenomen. Een van de oorzaken: winkelcentrum Hoog Catharijne gaat 's nachts dicht, dus wie daar sliep, zocht iets anders, meldt Hart van Nederland. Uit één gebied kreeg de gemeente zo'n tien meldingen. Hoeveel het er in de hele stad zijn? Dat weet de gemeente niet, want niet elke wijk houdt het bij.

Willem blijft opvallend redelijk. "Als iemand het gewoon aan mij vraagt, dan kunnen we er samen over nadenken," zegt hij. Maar niemand vraagt iets. Hij vindt dagelijks mensen in zijn boot, en de troep blijft achter. De gemeente verwijst naar het Eropaf-team van gemeente en zorgpartners, dat op meldingen afgaat.

Zo ver is het dus gekomen. De booteigenaar draait op voor de schade, en de gemeente weet niet eens hoe groot het probleem is.

Utrecht staat niet alleen. Half september stuurden de burgemeesters van Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht een brandbrief aan het kabinet. "Een aantal jaar geleden was dit nog ondenkbaar," schreven ze. "Veel mensen zijn verward, verslaafd en zichtbaar wanhopig," meldt het Straatconsulaat.

De cijfers uit die brief zijn keihard. In Amsterdam leven ongeveer 15.000 mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Van de ruim 3.600 mensen die daar structureel overlast veroorzaken, komt ongeveer de helft uit Oost-Europa. In Den Haag stegen de klachten over buitenslapers sinds 2018 met 133 procent, in Utrecht in twee jaar met een kwart.

En wat vragen de burgemeesters? Meer steun uit Den Haag, en een proef om crackverslaafde daklozen een alternatief middel te geven.

Verslaafden hebben hulp nodig, daar gaat het niet om. Maar een vervangend middel verandert niets aan het feit dat mensen uit Oost-Europa hier op straat belanden en blijven. Het verandert niets aan de Utrechter die zijn boot op slot moet doen. En het verandert niets aan handhaving die overal achterloopt. Nijmegen liet het deze week zien: het tentenkamp op het Keizer Karelplein kwam na twee ontruimingen dezelfde dag terug, nadat de ontmoetingsplek voor daklozen dicht moest door drugsdealers en overlast.

Het patroon is steeds hetzelfde. Eerst wordt er jarenlang weggekeken. Dan volgt een brandbrief. En dan een proef.

Ja. Wie op straat slaapt, verslaafd of verward is, heeft hulp nodig.

Maar medeleven is geen beleid. Wie uit een ander EU-land komt en hier zonder werk en zonder dak belandt, hoort terug te gaan naar zijn eigen land, met hulp als dat nodig is. Wie verslaafd is, hoort zorg en zo nodig verplichte opvang. En wie zonder toestemming in andermans boot slaapt, moet daarop worden aangesproken, hoe zwaar zijn situatie ook is. Het Kamerlid Nicole Moinat (Groep Markuszower) stelde er vorige week vragen over aan minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport), staat op de site van de Tweede Kamer.

Het kabinet moet samen met de grote steden een terugkeerregeling maken voor dakloze EU-arbeidsmigranten, en werkgevers en uitzendbureaus mee laten betalen. Gemeenten moeten handhaven waar burgers schade lijden, in Utrecht te beginnen aan de Tolsteegsingel. En minister Sterk moet in zijn antwoord op de Kamervragen vertellen hoeveel daklozen er echt zijn, per stad en per herkomst.

Wie niet eens weet hoeveel mensen er op straat slapen, kan het probleem ook niet oplossen.