UWV betaalde jarenlang uitkeringen aan gevangenen met valse vrijlatingsbrieven, terwijl minister Vijlbrief de WW van gewone werknemers halveert

Welkom in de verzorgingsstaat van het kabinet-Jetten. Wie werkt, levert in. Wie het systeem kent, krijgt nabetaald.

De Opsporingsdienst van de Nederlandse Arbeidsinspectie pakte begin september in Den Haag twee mannen op, van 45 en 48 jaar. Ze worden ervan verdacht dat ze vervalste of aangepaste ontslagbewijzen van gevangenissen maakten.

Het trucje was eenvoudig. Wie langer dan een maand vastzit, verliest zijn uitkering. Wie vrijkomt, kan die weer aanvragen, met een ontslagbewijs uit de gevangenis als bewijs. Op de valse papieren stond een ontslagdatum terwijl de gedetineerden nog vastzaten. Die data werden bewust vervroegd, zodat er zoveel mogelijk werd nabetaald. Het ging onder meer om Wajong- en WIA-uitkeringen en eenmalige uitbetalingen van het UWV.

Opbrengst: ongeveer 160.000 euro, verspreid over vijf jaar. De verdachten kregen volgens de Arbeidsinspectie zelf ook een vergoeding voor het regelen van de papieren en het werven van andere gedetineerden. Ze worden verdacht van valsheid in geschrifte, witwassen en deelname aan een criminele organisatie.

Het UWV laat weten dat het een eigen onderzoeks- en analyseteam heeft om dit soort fraude te herkennen en tegen te gaan. Prima. Maar dat team zag vijf jaar lang niet dat er uitkeringen gingen naar mensen die op dat moment in een cel zaten.

Denk daar even over na. De Staat weet precies wie er in een gevangenis zit. Dat staat in de systemen van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Het UWV weet precies wie er een uitkering krijgt. En toch lukte het vijf jaar lang om met een papiertje geld los te krijgen voor mensen die de Staat zelf achter slot en grendel had gezet.

Het is niet de eerste keer dat het UWV de controle kwijt is. Eerder bleek dat het UWV 13.000 extra WIA-dossiers alsnog moest nakijken, nadat het eerst had gezegd dat dat niet nodig was.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Zet daar het plan van het kabinet naast. De maximale WW-duur gaat van twee jaar naar één jaar. Het kabinet wilde dat per 2028 invoeren, maar na kritiek van vakbonden en oppositie is het een jaar uitgesteld tot 2029, meldt de NOS.

Wat levert het op? Volgens het CPB ongeveer 8.000 extra banen. Dat is 0,1 procent van alle werkgelegenheid. Het CPB noemt het effect "beperkt". Minister Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) vindt het niet verwaarloosbaar. Hij liet in het debat ook weten dat hij wil praten over de WIA en de IVA, de uitkeringen voor mensen die arbeidsongeschikt zijn.

Dus het rijtje ziet er zo uit. De werknemer die dertig jaar premie betaalde en zijn baan kwijtraakt, krijgt straks nog maar één jaar WW. Wie arbeidsongeschikt is, moet vrezen voor de volgende ronde. Maar een gedetineerde met het juiste papiertje kreeg jarenlang geld overgemaakt.

DDS schreef al eerder hoe het kabinet de WW halveert, terwijl nieuwkomers extra begeleiding krijgen. Dit is hetzelfde patroon.

Dat is het argument dat je nu gaat horen. Het is maar een kleine zaak. Twee verdachten, 160.000 euro, op een begroting van honderden miljarden.

Klopt. Dat is ook het punt niet. Het punt is wat het zegt over het systeem. Als het vijf jaar duurt voordat iemand ontdekt dat er geld naar gevangenen gaat, hoe goed is de controle dan op alle andere uitkeringen? En waarom moet de eerlijke werknemer inleveren, zolang de overheid haar eigen kassa niet op orde heeft?

De Tweede Kamer moet van minister Vijlbrief eisen dat het UWV binnen drie maanden alle uitkeringen koppelt aan de gegevens van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Wie vastzit, krijgt geen cent. Automatisch, zonder papiertjes. En zolang het UWV zijn eigen controle niet op orde heeft, hoort de halvering van de WW van tafel. Eerst de fraude eruit, dan pas praten over de werknemer.

Wie werkt, betaalt de rekening. Wie de weg kent, int. Zo hoort een verzorgingsstaat niet te werken.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.