VVD-minister Heinen jaagt vrijwilligers van stichtingen met dreigbrieven in het UBO-register en weigert handhaving te pauzeren

Wie de antwoorden van Heinen op de vragen van SGP-Kamerlid André Flach doorleest, kijkt recht in de ziel van de verstikkende Haagse en Brusselse controle-industrie. Tot begin dit jaar lag de jacht op het zogeheten Ultimate Beneficial Owner-register bij het Bureau Economische Handhaving van de Belastingdienst. Maar per 1 januari 2026 heeft Heinen die dienst samengevoegd met het "Bureau Toezicht Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme" tot een fonkelnieuwe afdeling onder zijn eigen ministerie van Financiën: de Dienst Financieel-Economische Integriteit, kortweg DFEI.

Die nieuwe handhavingsclub van Heinen is meteen fanatiek aan het posten geslagen. Alle stichtingen en verenigingen die nog niet aan de sinds 27 maart 2022 geldende UBO-registratieplicht hebben voldaan, krijgen van DFEI per brief "een laatste waarschuwing" op de mat met een strikte termijn om zich alsnog in te schrijven, onder de dreiging dat de dienst anders "tot handhaving kan overgaan". In gewoon Nederlands: als de gepensioneerde penningmeester van de plaatselijke heemkundekring of de vrijwillige secretaris van de buurtvereniging niet op tijd door het digitale hoepeltje springt, hangt er een financiële sanctie boven het hoofd.

In het hele land leidt die toon tot grote schrik bij goedwillende burgers. Veel oudere vrijwilligers staan al jarenlang netjes met hun naam en functie ingeschreven in het gewone Handelsregister van de Kamer van Koophandel en hebben geen flauw benul dat zij daarnaast óók nog eens apart als uiteindelijk belanghebbende in een tweede antiwitwasregister moeten worden opgevoerd. Voor een internationaal belastingkantoor aan de Zuidas is zo'n formulier gesneden koek, maar voor een zeventigjarige vrijwilliger zonder juristenleger voelt een brief van het ministerie van Financiën met een laatste waarschuwing als een politieverhoor.

Wat er vervolgens gebeurt, laat zich raden: bestuursleden gooien de handdoek in de ring en heffen hun stichting maar helemaal op. En hoe reageert VVD-minister Heinen wanneer hem naar die dramatische gevolgen wordt gevraagd? In zijn derde antwoord schrijft hij ijskoud: "In de praktijk blijken de brieven effect te hebben. Zo komt het regelmatig voor dat stichtingen daarop kenbaar maken al geruime tijd niet meer actief te zijn en ontbonden zullen worden. Daarmee wordt ook de actualiteit van het Handelsregister bevorderd."

Laat die woorden van deze VVD-minister even goed op je inwerken. In plaats van zich kapot te schamen dat burgers hun maatschappelijke initiatieven en stichtingen ontbinden zodra er een dreigbrief van zijn ministerie op de deurmat valt, klopt Heinen zichzelf op de borst dat het Handelsregister lekker wordt opgeschoond en dat er "wordt bijgedragen aan de vulgraad van het UBO-register". Je kijkt hier naar een kille technocraat die juicht wanneer het maatschappelijk middenveld omvalt, zolang zijn Brusselse afvinklijstjes maar kloppen.

De vulling van een overheidsdatabase is voor het kabinet-Jetten heiliger dan de vrijwilliger die het lokale verenigingsleven draaiende houdt. Natuurlijk beweert Heinen dat het alleen zou gaan om stichtingen die toch al niet meer actief waren, maar iedereen die het verenigingsleven van binnenuit kent, weet hoe dat in werkelijkheid werkt. Kleine stichtingen die één keer per jaar een dorpsfeest, een herdenking, een muziekavond of een lokale inzamelingsactie organiseren, hebben helemaal geen zin in het risico op boetes en heffen zichzelf uit voorzorg maar op.

Wanneer Kamerlid Flach in vraag 5 het redelijke verzoek doet om voorlopig geen boetes uit te delen en de handhaving richting verenigingen en stichtingen te pauzeren, slaat Heinen de deur keihard dicht. Hij verschuilt zich onmiddellijk achter de Europese antiwitwasrichtlijn en verklaart zonder blikken of blozen waarom elke Nederlandse vereniging onder het vergrootglas moet: "Als juridische entiteiten echter nalatig blijven bij het nakomen van hun wettelijke plichten, moet handhaving niet worden uitgesloten. Ook deze juridische entiteiten kunnen immers worden ingezet voor criminele activiteiten."

Bovendien, zo voegt de VVD'er eraan toe, zou het uitblijven van handhaving "een verkeerd signaal zijn naar alle juridische entiteiten die de wettelijke verplichting om de UBO’s te registreren wel zijn nagekomen." Daar heb je de zieke reflex van de Nederlandse belasting- en toezichtstaat in één zin samengevat: omdat andere clubs al door de bureaucratische mangel zijn gehaald, moet de rest ook kosten wat het kost worden opgejaagd. Dat het ministerie van Financiën iedere dorpsvereniging en liefdadigheidsclub als een verdachte witwascel beschouwt, vindt men in Den Haag volstrekt normaal.

Het allergrootste bewijs van bestuurlijke onkunde zit echter verstopt in het allerlaatste antwoord van de Kamerbrief. Op de vraag hoe het ministerie verenigingen en stichtingen eigenlijk ondersteunt bij deze ingewikkelde opgave, bekent Heinen in antwoord 8 dat hij samen met DFEI, de Kamer van Koophandel en de minister van Justitie en Veiligheid nog "bezig met een duidelijke handleiding over hoe de UBO bepaald kan worden bij veelvoorkomende organisatiestructuren, zoals stichtingen en verenigingen" is. Volgens Heinen zorgt die nog te schrijven handleiding straks "voor een eenduidige uitleg van het UBO-begrip".

Lees dat nog eens. De verplichting geldt volgens het ministerie al sinds maart 2022, de handhavingsdienst DFEI stuurt nu in november 2026 al brieven met "een laatste waarschuwing" en boetedreiging het land in, maar de minister is op dit moment nog bezig om samen met drie instanties een duidelijke handleiding op te stellen voor een eenduidige uitleg van het begrip. In het Nederland van VVD, D66 en CDA is de volgorde altijd hetzelfde: eerst dreigbrieven versturen en pas daarna een duidelijke handleiding schrijven.

En alsof dat nog niet genoeg is, kondigt Heinen in datzelfde antwoord vrolijk aan dat er op 10 juli 2027 alweer een volgende Brusselse golf over de verenigingen heen rolt. Dan treden namelijk "de zesde antiwitwasrichtlijn en de antiwitwasverordening in werking", waarin volgens de minister "gedetailleerdere regels op het gebied van UBO’s" staan. Zijn belofte dat hij die nieuwe Europese regels "lastenluw" zal invoeren, is na deze golf van waarschuwingsbrieven natuurlijk geen stuiver waard.

Ondertussen hebben echte drugscriminelen, mensensmokkelaars en internationale fraudeurs lak aan elk formulier van de Kamer van Koophandel. Die zetten geen wijkvereniging op met hun eigen naam, maar werken met ondergrondse geldstromen en schimmige constructies waar de overheid nauwelijks vat op krijgt. De enige mensen die door dit UBO-circus slapeloze nachten krijgen, zijn de fatsoenlijke burgers die al bij de bank en bij de notaris binnenstebuiten zijn gekeerd en nu ook nog door DFEI worden achtervolgd.

De VVD presenteerde zichzelf decennialang als de partij die pal stond voor het verenigingsleven, de kleine ondernemer en het terugdringen van verstikkende regeldruk. Onder Eelco Heinen is van die belofte helemaal niets meer over. Zodra de Europese Unie met een richtlijn zwaait, verandert deze verraderspartij in het braafste jongetje van de Brusselse klas en tuigt ze een speciale handhavingsdienst op om Nederlandse vrijwilligers achter de broek te zitten.

Wie het verenigingsleven en het vrijwilligerswerk in Nederland echt wil beschermen, stuurt geen laatste waarschuwingen naar stichtingsbesturen, maar haalt de bezem door de doorgeslagen antiwitwasbureaucratie. Als een bestuurslid van een lokale vereniging of stichting al gewoon met zijn identiteitsbewijs in het reguliere Handelsregister van de Kamer van Koophandel staat, heeft de overheid alle informatie die ze nodig heeft en is een dubbele UBO-registratie compleet overbodige pesterij.

Minister Heinen moet onmiddellijk stoppen met het intimideren van goedwillende vrijwilligers via zijn handhavingsdienst DFEI. Pauzeer de boetedreiging voor stichtingen en verenigingen per direct, koppel de al bekende gegevens bij de Kamer van Koophandel automatisch zodat vrijwilligers geen extra formulier hoeven in te vullen, en weiger in Brussel nog langer mee te werken aan wetgeving die iedere burger bij voorbaat tot verdachte verklaart!