Van Meijeren (FVD) ontmaskert Hermans: de VWS-minister duikt weg achter 'respect' als hij haar de eigen abortusevaluaties voorhoudt

Het begon al bij de start van het antwoord van de regering. Bij een begrotingsbehandeling stuurt een minister vooraf een stapel schriftelijke antwoorden op de vragen van de Kamerleden. Maar in die stapel ontbraken alle antwoorden over medische ethiek en abortus, ook die op de vragen van Van Meijeren.

Hermans gaf het meteen toe: "De heer Van Meijeren heeft gelijk." Ze had er "heel bewust de keuze" voor gemaakt om die vragen mondeling te beantwoorden, "omdat ik vind dat dit onderwerp een respectvol en waardig debat verdient." In het blok medische ethiek bleek waarom Hermans haar antwoorden liever niet zwart op wit zette. De minister 'duikt voor scherpe vragen', schrijft ook FVD.

Eerst de feiten. Hoe hard D66 en links ook doen alsof abortus gewone zorg is, het is in Nederland nog altijd geregeld in het Wetboek van Strafrecht en de Wet afbreking zwangerschap. Een abortus mag alleen als de noodsituatie van de vrouw die onontkoombaar maakt. De arts moet zich ervan vergewissen dat de vrouw haar verzoek vrijwillig en na zorgvuldige afweging doet.

Hermans had net verklaard dat die toets in de praktijk zorgvuldig gebeurt. Waar baseert ze dat op, vroeg Van Meijeren. Op een bezoek aan een abortuskliniek in Utrecht, antwoordde de minister, waar ze onder de indruk was van "de professionaliteit, de deskundigheid en de zorgvuldigheid" van de zorgverleners. Verder is er de inspectie, en: "Naast dit bericht over de problemen ten aanzien van de toegankelijkheid, waar deze verkenning uit voortkomt, zijn mij geen andere signalen bekend." De minister van Volksgezondheid gaat ervan uit dat de wet overal keurig wordt nageleefd, op basis van één werkbezoek.

Van Meijeren had zijn huiswerk beter gedaan. "Het is fijn om te horen dat toen deze minister een werkbezoek bracht aan een abortuskliniek, alles volgens de regels ging," zei hij. "Dat is verbazingwekkend, maar geweldig." En toen haalde hij de wetsevaluaties van 2005 en 2020 erbij.

Daaruit blijkt volgens Van Meijeren "dat die toets in de praktijk niet of nauwelijks plaatsvindt en dat minder dan de helft van de abortusartsen überhaupt het gesprek aangaat over de noodsituatie of over alternatieve oplossingen". Hermans kwam niet verder dan een algemeen antwoord: in de evaluaties staan opmerkingen over de zorgvuldigheid, en verbeteringen worden opgevolgd. Volgens Van Meijeren treedt de inspectie niet op en worden er nooit straffen of boetes opgelegd aan artsen die de wet overtreden.

Om te laten zien waar dat toe leidt, noemde hij voorbeelden die abortusartsen volgens hem zelf in de media naar buiten brengen, zoals vrouwen die een abortus laten doen omdat het geslacht van het kind hun niet aanstaat. Zijn vraag was principieel: "Vindt de minister dan dat er aan de wet wordt voldaan wanneer een vrouw in een laat stadium van de zwangerschap haar baby'tje wil laten doodmaken omdat ze liever een kindje van het andere geslacht had gehad? Is dat de noodsituatie?" Het is een vraag die elke minister van Volksgezondheid met ja of nee moet kunnen beantwoorden.

Een minister die haar werk serieus neemt, geeft op zo'n vraag een helder antwoord. Is abortus om het geslacht een noodsituatie, ja of nee? Hermans kon geen ja zeggen. Maar toegeven dat de toets in de praktijk tekortschiet, durfde ze ook niet.

Dus greep ze naar de goedkoopste uitweg van Den Haag: gespeelde verontwaardiging. "Vindt de heer Van Meijeren dat dit het respectvolle debat is dat je over een onderwerp als abortus, en overigens over alle medisch-ethische onderwerpen moet voeren?" Daarna volgde het riedeltje dat de zorgvuldigheidseisen "als een paal boven water" staan en dat de inspectie ingrijpt als het misgaat. Op de vraag zelf: geen woord.

Kijk hoe vals die omdraaiing is. Een Kamerlid citeert de wet, haalt twee evaluaties aan, houdt haar voor dat minder dan de helft van de abortusartsen het gesprek aangaat over de noodsituatie of alternatieven, en de minister wrijft hém gebrek aan respect aan. Bij het kabinet-Jetten betekent 'respectvol debat' blijkbaar dat de oppositie haar mond houdt als de regering de eigen wet niet handhaaft.

Van Meijeren liet zich niet intimideren. "De minister verwijt mij dat ik geen respect zou hebben voor dit onderwerp of dat ik er onzorgvuldig mee om zou gaan," zei hij. "Volgens mij heb ik mij heel zorgvuldig en feitelijk uitgelaten. Ik krijg eenvoudigweg geen antwoorden."

En toen kwam de zin die in het verslag van de Tweede Kamer staat: "Als de minister hier daadwerkelijk respectvol en zorgvuldig mee om zou gaan, zou ze ook transparant zijn, eerlijk zijn, de vragen beantwoorden en ervoor zorgen dat de wet ook wordt gehandhaafd." De voorzitter kapte hem af: dat was geen persoonlijk feit, maar een kwalificatie van de minister. Het Kamerlid dat de vragen stelt, wordt afgekapt; de minister die ze ontwijkt, mag gewoon doorgaan.

Dit debat laat opnieuw zien hoe diep de VVD en coalitiegenoot CDA door de knieën gaan voor de medisch-ethische agenda van D66. Het kabinet weigert een verkenning van ziekenhuizen naar late abortussen te stoppen, maar in de Kamer mag niet eens worden gevraagd waarom volgens de evaluatie van 2020 maar een op de vijf abortusartsen in klinieken altijd alternatieven als adoptie of pleegzorg bespreekt.

Eerder in hetzelfde begrotingsdebat zette Van Meijeren Hermans al onder druk over baby's van 23 weken die in de regel geen levensreddende zorg krijgen. Ook daar ging het om dezelfde vraag: wie beschermt het kind als de overheid wegkijkt?

Hulde aan Gideon van Meijeren, die dit wegduikgedrag voor heel Nederland zichtbaar maakte. Een minister die de eigen abortuswet niet wil handhaven en zich achter 'respect' verschuilt, hoort niet op Volksgezondheid.