Coenradie (JA21) zet Van Weel klem: oproepen voor het Malieveld op 31 oktober verwijzen volgens haar naar de Franse rellen

Zaterdag 31 oktober, twee uur 's middags, het Malieveld in Den Haag. Daar willen jongeren samenkomen voor een "Generatie Z Protest", volgens oproepen op TikTok en andere sociale media. Demonstreren mag, en boos zijn op de kosten van het leven ook.

Maar volgens JA21-Kamerlid Ingrid Coenradie verwijzen diezelfde berichten naar de gewelddadige rellen in Frankrijk en gaat het over "het massaal optrekken richting winkelgebieden en designerwinkels in Den Haag". Ze stelde er donderdag Kamervragen over aan David van Weel (VVD), minister van Justitie en Veiligheid. Wie Frankrijk als voorbeeld noemt en de route langs de designerwinkels uitstippelt, komt niet voor een spandoek. Van Weel heeft nog acht dagen.

Wat Frankrijk als voorbeeld betekent, zagen we vorig weekend. Op minstens 110 plekken trokken honderdduizenden Fransen de straat op, boos over het regeringsbeleid, het onderwijs en de hoge kosten van het leven. Volgens de NOS bleef het grotendeels vreedzaam, maar in veel steden doken relschoppers op.

De balans was verschrikkelijk. In Parijs werden zondag en in de nacht erna 351 mensen opgepakt, en plunderaars drongen een bekend warenhuis binnen. In Marseille braken relschoppers het stadhuis binnen. Minstens 600 hulpverleners raakten gewond. Volgens justitieminister Darmanin werden er dat weekend 2.513 mensen opgepakt, en in Lyon, Nice en delen van Parijs en Rijsel gold een avondklok.

Italië kreeg hetzelfde over zich heen. In Milaan hield de politie zondag 271 jongeren aan na plunderingen in het centrum, en vicepremier Salvini kondigde 500 extra militairen voor de stad aan. Premier Meloni liet een decreet goedkeuren met tot vijf jaar cel voor gewelddadige deelname aan een demonstratie in een groep van minstens vijf mensen, en vier tot twaalf jaar voor wie zo'n groep organiseert, ook online. Rome en Parijs grijpen in. De vraag is wat Van Weel doet voordat het hier begint.

De Haagse oproep staat niet op zichzelf. In Duitsland roept het initiatief Gen Z steht auf op tot protesten op zaterdag 31 oktober in tal van steden. De organisatoren nemen afstand van elk geweld, maar volgens de Tagesspiegel gaan er ook losse oproepen tot geweld rond, van mensen die de Franse onrust ook in Duitsland willen zien. De Berlijnse politie bereidt zich voor op een grote inzet.

Dat de Duitse organisatoren geweld afwijzen, is goed. Maar ook de Franse protesten begonnen als betogingen over het onderwijs en de portemonnee. Het geweld kwam erbij, van relschoppers die de demonstratie als dekmantel gebruikten. Het gevaar is nooit de jongere met een bord, maar de groep die achter hem de ruiten inslaat.

Coenradie wil weten of politie en inlichtingendiensten de oproepen op TikTok, Telegram en in besloten chatgroepen volgen. Of wordt uitgezocht wie erachter zitten, en of er groepen uit andere steden naar Den Haag willen komen om de confrontatie te zoeken. En of de Mobiele Eenheid klaarstaat zonder dat de rest van het land onbeschermd achterblijft.

Ze vraagt ook wat er gebeurt om winkeliers, ondernemers en omwonenden te beschermen tegen vernielingen en plunderingen. Ze wijst op Italië, op de Franse avondklokken en op de Gemeentewet, die een burgemeester bij ernstige vrees voor grote wanordelijkheden al vooraf tijdelijke maatregelen laat nemen.

Haar laatste vraag is de belangrijkste: of Van Weel uiterlijk dinsdag 27 oktober wil antwoorden, vier dagen voor het Malieveld. Een minister die pas na 31 oktober antwoordt, antwoordt te laat.

Van Weel kan niet zeggen dat hij het probleem niet kent. Op 3 juni stuurde hij de Kamer een brief met grote woorden. "Relschoppers die demonstraties misbruiken moeten we harder aanpakken", zei hij toen. Activisten die snelwegen en spoorlijnen blokkeren, zouden "sneller, vaker en zwaarder bestraft" worden en "zelf op voor de schade" draaien.

Maar wat hij toen aankondigde, waren voornemens. Een wettelijke basis om demonstranten te verplaatsen, een noodbevoegdheid voor burgemeesters die nog werd onderzocht, een strengere strafbepaling. En hoe het met die schade afloopt, schreven we vorige week al: Parijs stuurt de relschopper de rekening, Van Weel geeft het op. Van Weel praat graag over harder optreden, zolang het bij een brief aan de Kamer blijft.

Van Weel zal zeggen dat de burgemeester over de openbare orde gaat. Dat klopt: burgemeester Jan van Zanen beslist in Den Haag over een noodverordening of een gebiedsverbod. Maar de politie, de ME en het Openbaar Ministerie vallen onder de minister, en het was Van Weel zelf die harder optreden beloofde.

Wat Coenradie vraagt, is niet radicaal. Ze vraagt of de politie meekijkt, of de ME klaarstaat, en of de winkelier in de Haagse binnenstad erop kan rekenen dat zijn etalage er zondag nog zit. Dat is het minste wat een minister van Justitie kan toezeggen.

Van Weel moet de vragen uiterlijk dinsdag beantwoorden. Hij moet met politie, OM en de gemeente Den Haag afspreken dat bekende relschoppers vooraf een gebiedsverbod krijgen, dat de ME klaarstaat en dat plunderaars via snelrecht voor de rechter komen. En wie iets kapotmaakt, betaalt de schade zelf, precies zoals hij in juni de blokkeerders van snelwegen beloofde.

Demonstreren is een recht, plunderen niet. Jij betaalt de agenten, de schoonmaak en de kapotte ruiten van de winkelier om de hoek. Als Van Weel op 1 november moet uitleggen waarom de Haagse binnenstad eruitziet als Marseille, is hij te laat.