Het mooie van The Matheo Solution

Na de dip van enkele weken geleden vliegen de beurskoersen weer omhoog, ondanks de nog steeds zwakke reële economie. De druk op Frankrijk en Italië om eindelijk te hervormen wordt maximaal opgevoerd en tegelijkertijd wordt toch weer gekeken naar de trukendoos van Mario Draghi. Zal het soelaas bieden?

Zelf heb ik er een hard hoofd in. De stakingen bij Air France-KLM hebben weer eens aangetoond hoe de Fransen de kont tegen de krib gooien zodra er iets in hun nadeel hervormd dreigt te worden. Premier Valls – een soort realo-socialist – roept dat hij grote hervormingsplannen heeft, maar erg concreet is dat nog niet. De Italiaanse premier Renzi lijkt iets voortvarender en heeft zowaar een hervormingsplan voor de arbeidsmarkt door het parlement gejaagd. Maar ook in Italië is het de vraag hoe de vakbonden zullen reageren en ook hoe de hervormingen in de praktijk uitpakken.

Ondertussen boekt Draghi nauwelijks succes met zijn derde LTRO programma, TLTRO genoemd (Targeted Long Term Refinancing Operation). Het verschil met eerdere programma’s is dat banken de kredieten nu meer gericht moeten aanwenden in de economie van de eurozone, bijvoorbeeld door leningen te verstrekken aan het MKB. De ECB is druk doende met  het opkopen van “asset-backed securities” en “covered bonds”. Dit  wordt meer gezien als indirecte ondersteuning van de banken (een soort QE-light) dan als een  impuls voor de reële economie.

Om de reële economie aan te jagen gaan nu stemmen op om overheden grootschalig te laten investeren, ondanks hun belabberde schuldposities.  De Amerikaanse econoom Larry Summers werd dan ook vorige week juichend ontvangen door ons economengilde, toen hij dit afgezaagde verhaal in Nederland hield. Let  wel:  Summers is sinds enkele jaren toegetreden tot het keynesiaanse kamp,  maar was in 1999 het brein achter de grote deregulering, toen hij als minister van Clinton de Glass-Steagall Act elimineerde waardoor banken, na een verbod van meer dan zestig jaar, weer met het spaargeld van burgers konden beleggen. Hiermee werd een trend ingezet weg van productiegedreven kapitalisme, naar een financieel gedreven kapitalisme.  Larry Summers heeft een uitstekende neus voor de verkeerde keuzes, zullen we maar zeggen.

Andere economen pleiten ervoor dat Draghi er  eerst een rondje “hardcore” QE (quantitative easing) in de eurozone tegenaan gooit. Dit zou inhouden het grootschalig opkopen van (dubieuze) overheidsobligaties door de ECB en zou moeten beginnen eind dit jaar, of begin 2015. Veel grote beleggers en ook het IMF denken dat het moment gunstig is voor een Europees monetair verruimingsprogramma, omdat het wegvallen van de Amerikaanse QE  dan gecompenseerd wordt en  de beurskoersen kunstmatig hoog kunnen blijven. Jammer genoeg voor deze gratis-geld-apostelen, zijn de Duitsers mordicus tegen monetaire financiering.

Kortom, de hele zaak hangt van tegenstrijdigheden aan elkaar. Laten we eerst maar eens afwachten of er nu daadwerkelijk hervormd wordt in Frankrijk en Italië en zo ja, of dat niet tot een sociale explosie leidt, waarbij Marine Le Pen en Beppe Grillo de lachende derden zullen zijn. In dat geval wordt de eurozone sowieso opgeblazen.

Te midden van al dit monetaire gegoochel is er in Nederland nauwelijks discussie over reële alternatieven. Sinds 2012 ben ik ervan overtuigd dat TMS (The Matheo Solution) een interessant alternatief kan zijn. Kern van dit oplossingsmodel van André ten Dam is een flexibel monetair systeem dat zich aan kan passen aan een Europa van verschillende snelheden middels  het ‘Euro Currency Units-Exchange Rate Mechanism (ECU-ERM)’ . Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen geld als betaalmiddel (dit blijft gewoon de euro) en geld als monetaire rekeneenheid. Hiertoe worden nationale munten ingevoerd, maar deze worden dus niet ingezet als betaalmiddel in de winkel.

Door deze nationale rekeneenheden (NCU’s, National Currency Units) zullen landen in staat zijn om als het nodig is te devalueren en zo hun concurrentiekracht te herstellen, in plaats van de lange en pijnlijke weg van interne devaluatie (constante verlaging van lonen en prijzen) te volgen. TMS heeft nog andere voordelen: kapitaalvlucht wordt voorkomen doordat bestaande schuldvorderingen in euro’s gewaardeerd blijven. En, last but not least: met TMS zal er weer de mogelijkheid zijn voor rente fluctuatie per land, welke de verantwoordelijkheid wordt van nationale centrale banken in overleg met de ECB. 

Andere oplossingsmodellen voor de eurocrisis, zoals opsplitsing in een neuro en zeuro zone, of het laten uittreden van de zwakkere landen (euro exitcondities scenario van CU-SGP), hebben het nadeel dat deze oplossingen waarschijnlijk gepaard zullen gaan met een grote kapitaalvlucht en instabiliteit op de financiële markten. Ook aan een eventuele terugkeer van alle 18 eurozone landen naar hun eigen nationale munten zijn grote nadelen en enorme kosten verbonden. 

Het mooie van TMS zit ‘m erin dat door de monetaire flexibiliteit van dit model  zwakkere economieën een herstelkuur kunnen volgen binnen de eurozone, door een combinatie van muntdevaluatie, aangepaste rente, hervormingen en schuldenafbouw, terwijl de  economisch sterkere landen daar niet onder hoeven te lijden. Zo kan een permanente transferunie voorkomen worden, terwijl de kosten van implementatie van het model relatief gering zijn.

Volg Jan op Twitter: @JanGajentaan.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en word lid van onze spiksplinternieuwe Facebookgroep!

Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

10 reacties

  1. Bes Tolen

    Europa heeft zich volledig laten inpakken door de Verenigde Staten en in de Verenigde Staten is een kliek aan het bewind gekomen begin jaren negentig, die iedereen wel rauw lust. Het is de kliek van de grootbankiers. Deze lieden haddden ondergeschikt moeten blijven aan de officiële politiek, die dus door heel anderen zou moeten zijn gevoerd. Heel anderen, die de handelwijze van grootbanken had moeten beperken tot wat in een economie oirbaar en verantwoord is, ze tot en met hadden moeten begrenzen en controleren. In casu maakten deze grootbanken misbruik van de deregulering. Zij zorgden ervoor dat hun daden, die inmiddels dat is in de negentiger jaren, ook de regeringsmacht omvatte, niet meer gecontroleerd werden en dreven de risico’s van hun bankieren op en konden die op anderen afwentelen. Op alle anderen. Het waren meer dan risico’s want er was ondeugdelijkheid en die was verstopt. Andere banken in Amerika werden verplicht tot deelname in grote risicovolle kredieten. Inclusief de vestigingen van Europese banken en daarmee Europese banken. Hoe het verder is gegaan met alle Europese banken is nog een onbeantwoorde vraag. ik doel op de vraag in hoeverre er bedachte opzettelijke dwangmatigheden in het spel zijn. Ondertussen heeft de  Verenigde Staten alle troeven in handen. Ze, een paar lieden uit een drietal grootbanken met name via de FED, bepaalt geheel en alleen de gang van zaken in de financiële wereld. Komen we daar nog ooit vanaf? Het lijkt er niet op. 

  2. BPS

    TMS dateert van 2010. Toen, en in 2011/2012, was de crisis actueler en symptomatisch manifester. Toen had TMS de beste argumenten en bodem voor implementatie. Vergeefs. De symptomen zijn weggemasseerd. C´est passé. De veenbrand ging ondergronds. Er is  tijd gekocht met meer en goedkoper krediet en met symptoombestrijding. De crisis en de mensen zijn gaan sluimeren. TMS is succesvol geweerd en genegeerd door de belang- hebbenden en door verwarring van de eurozonecrisis met de schuldencrisis als één crisis.

    Sinds 2008 is de schuldenberg wereldwijd met 40% gestegen. Dat is een verhoogd tempo Dat betekent meer en meer een omslag van een productie gedreven economie, naar een financieel gedreven -een krediet gedreven- economie die steeds afhankelijker wordt van nieuw geld -nieuw krediet- erbij. Productie vindt plaats omdat er krediet is en niet andersom: krediet vindt plaats omdat er behoefte is aan product.

    Houdt het nieuw krediet op, dan houdt de productie op. Ik stel het me voor als een omslag in de overheersende draairichting van de economie. Beide richtingen komen normaal in balans voor. Dat is ook af te leiden uit de conclusie van Dirk Bezemer dat krediet grenzen kent en optimaal functioneert bij een verhouding omtrent 1:1 met gevormd vermogen. Maar de krediet getrokken economie overheerst nu globaal. Die omslag en toename van een richting gaat heel geleidelijk. Uiteindelijk denk ik dat monetaire staatsfinanciering de kredietgroei successievelijk gaat/moet overnemen, zolang dat duurt.

     

    “… de Glass-Steagall Act elimineerde waardoor banken, na een verbod van meer dan zestig jaar, weer met het spaargeld van burgers konden beleggen. Hiermee werd een trend ingezet weg van productiegedreven kapitalisme, naar een financieel gedreven kapitalisme.”

    Hiermee geef je zelf de draairichting, en het begrip ervan, ook aan. Dat verbod werd al sinds de ´60er jaren steeds meer en meer vertreden, waardoor spaargeld steeds minder terugkwam in de reële economie en verdrongen werd door nieuw krediet. Nieuw krediet werd vanaf 1971 onbeperkt gefaciliteerd met fiatgeld na het einde van de krediet beperkende goudstandaard. Het geeft een aardige indruk van de duur van een  omslagtraject. Ik denk dat ze nog wel een paar jaar door kunnen op krediet. Ik ben benieuwd hoe ze de topzware schuldenberg willen oplossen. Confisqueren en verzwakken van (spaar)vermogensreserves helpt niet structureel. Subsidiering, monetaire staatsfinanciering en ander gratis geld helpt ook niet structureel.

    TMS is weliswaar geschikt voor rechtstreekse en vlotte oplossing van de eurozonecrisis, maar slechts indirect en heel traag voor oplossing van de schuldencrisis.

    Ik zie zelf TMS nog steeds als een tussenstation, een soepele overgangsfase naar een Optica variant met een internationale €uro en U$dollar boven interne oca/NCU circulatie  in de reële monetair gesloten (oca)economieën, uitsluitend uitwisselbaar met €uro en €uro met U$dollar, enz..

    We gaan het zien, Jan.

     

     

  3. Jan Gajentaan

    Dank allen voor de interessante comments…

    BPS: we gaan het inderdaad zien, of niet…  Het lastige is dat er kennelijk een crisis nodig is om iets ingrijpends als TMS op de agenda te krijgen en zoals je zelf al aangeeft is het ideale moment (2011/2012) misschien al voorbij gegaan. Hoe langer het duurt voordat de (systeem)crisis toeslaat, hoe groter de klap zal zijn en ook hoe groter de paniek.

    Ik vrees dat een rationele oplossing als TMS niet meer in beeld zal komen als de paniek heel groot zal zijn, want dan zullen landen wellicht teruggrijpen op het bekende, namelijk hun eigen nationale munt weer invoeren. De vraag is echter of dat nou zo ideaal is, want dan krijg je een EU met 28 munten met misschien de DM als een soort anker. Voor onderlinge handel, toerisme en monetaire stabiliteit lijkt me dat bepaald geen ideale situatie, vandaar ook mijn persoonlijke voorkeur voor TMS. Maar ja, we gaan het zien…… 

  4. BPS

    Van die 28 munten zijn er dan een aantal met overeenkomsten overeenkomstig hun economieën. Maar er blijven dan nog altijd 28 verschillen door verschillend nationaal economisch beleid en economische wetgeving en verschillend monetair beleid dat niet overal het beste is. Als dat overal best en gelijk zou zijn, is er meer een gelijk speelveld waaruit dan overeenkomsten blijken uit eigenschappen als economisch vermogen en tempo. Pas dan is te bepalen of er een eenheidsmunt geschikt is voor overeenkomstige groepen. Na invoering van TMS komen die overeenkomsten en verschillen ook boven drijven. Dat is om de eurozonecrisis met juiste OCA theorie te pareren.

    Voor oplossing van de schuldencrisis en voorkoming daarvan voortaan, mag het eigenlijk niet weer komen tot een overheersend krediet getrokken economisch systeem. Vind ik. Maar we gaan straks eerst nog een poosje monetaire staatsfinanciering van de ECB beleven.

  5. Jan Gajentaan

    @BPS juist, heel helder. En ook terecht onderscheid gemaakt tussen de eurocrisis en de schuldencrisis.
    Twee verschillende zaken, hoewel er overlappingen zijn en deels gemeenschappelijke oorzaken. Maar de wereldwijde schuldencrisis kunnen we natuurlijk niet aan de eurocrisis wijten, de schuldencrisis heeft te maken met beleid sinds begin jaren 70 zoals je zelf aangeeft (loslaten goudstandaard jaren 70, neo-liberalisme en supply side economics in jaren 80, deregulering in jaren 90, etc. etc.). Een optelsom van factoren. In Europa verergerd omdat zwakke landen vanaf ineens heel goedkoop geld konden lenen dankzij de euro.

     

    De wereldwijde complexiteit van allerlei oorzaken en gevolgen maakt het verdraaid lastig om met heldere oplossingen te komen. Voor gewone mensen is het nauwelijks te behappen. Voor (de meeste) politici al helemaal niet 😉 . En onze macro-economen (althans de meeste) denken nog steeds dat Keynes de oplossing heeft…

  6. Grexit of Nexit – De Dagelijkse Standaard

    […] afgelopen jaar heb ik veelvuldig op DDS voor The Matheo Solution gepleit, een oplossing waarbij de euro als betaalmiddel en wereldwijde reservemunt gehandhaafd kan blijven, […]

  7. Jan Gajentaan

    @BPS ik denk dat we wel grotendeels op één lijn zitten, maar ja, terugdraaien van de geschiedenis doen we niet meer. Ik denk dat een heel groot deel van de oorzaak van de schuldencrisis ook zit in de slechte aanpassing van het Westen aan de gevolgen van de (nota bene door onszelf begonnen) globalisatie. We worden met onze eigen wapens verslagen door landen die we een eeuw geleden nog koloniseerden of als achterlijk beschouwden.

    Landen als China, India, Rusland gedragen zich zoals Europa zich gedroeg in de 19e eeuw. Ze halen grondstoffen uit Afrika in ruil voor een paar wegen en bruggen en ze produceren zelf goedkoop dankzij een lompenproletariaat dat mag werken in de fabrieken. Wij veroordelen dat vanuit onze luxe welvaartsstaten, maar we hebben geen idee hoe we weer moeten concurreren, terwijl we nog wel heel goed weten hoe we kunnen consumeren… Zodat onze schulden alsmaar oplopen.

    Tja. Alles hangt met alles samen…

  8. BPS

    Jij plaatste jouw reactie al toen ik ng aan het schrijven was.

  9. BPS

    Martin Visser kondigt de verwachting van monetaire staatsfinanciering al aan op DFT. http://www.telegraaf.nl/tv/dft/23281894/__Spaargeld_beter_af_onder_uw_matras___.html

     

    Als ik het allemaal zo bekijk over de afgelopen 40 jaar, dan is “men” te gretig geweest met de kredietcreatie, die sneller ging dan het eigen tempo van de economie.

    Als de geldgroei en de kredietgroei meer gedoseerd was geweest, was de economie en het economisch klimaat milder geweest, de risico’s kleiner en de welvaart meer gespreid.

    Achterop geraakte landen en gebieden hadden meer tijd gehad om bij te trekken en aan te passen, en was er ook een meer gelijk speelveld en gelijke sociale bodem ontstaan, met meer convergentie als gevolg.

    Wij zullen niet veel in leeftijd verschillen, Jan. En wij zijn allebei vrij van een warrige vak-opleiding economie. Als jij terug kijkt met jouw economische kennis van nu, wat vind jij?

  10. Lieftinck fan

    Het nadeel van TMS is dat alle EU landen mee moeten doen. De vraag is of je al deze landen zover krijgt. Al klopt het dat de TMS de meest goedkope manier is om weer terug te keren naar de wisselkoersen.

     

    Maar de leiders zullen nooit de Euro willen opgeven. Ik krijg straks 25% minder pensioen, het is moeilijk vol te houden dat de Euro hier niets mee te maken heeft. Dan praat je over vele duizenden euro’s per persoon. Toch zal dit politici niet vermurwen, en Rutte is bereid tientallen miljarden borg te staan om de Euro te redden, geld van onze kinderen.

     

    De leiders gaan liever over lijken dan toegeven dat hun experiment mislukt is.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.