Klimaatdialoog: tussentijdse conclusies

De klimaatdialoog op het NRC–klimaatblog van Paul Luttikhuis blijft levendig en waardevol. Hierbij weer enige tussentijdse conclusies.

Paul Luttikhuis:

We sluiten deze dialoog af met enkele slotconclusies van de opposanten en moderator Gerbrand Komen.

Hier de opmerkingen van Jan Paul van Soest:
Als ik probeer de balans van deze discussie op te maken, dan helpt het onderscheid te maken tussen de Energiewende tot nu toe en zorgen en uitdagingen voor de toekomst.

Ik stel vast dat de kwalificaties die mijn opponenten naar voren brengen (fiasco, Duitse economie kraakt onder de kosten, ontwrichting, etc.) nergens worden waargemaakt. Wat blijft er over als we alle meningen en interpretaties scheiden van feiten? Steekhoudende argumenten zijn:
• De groothandelsprijzen van stroom zijn gedaald, en daarmee ook de energiekosten van de bedrijven die de Energiewende-opcenten niet betalen. Daarmee is hun exportpositie verbeterd.
• Voor de categorie industrie die de opcenten wél of gedeeltelijk betaalt is het beeld gevarieerd, afhankelijk van hun energie-intensiteit en de mogelijkheid de opcenten door te kunnen berekenen.
• Per saldo wijst niets erop dat de Energiewende de Duitse (macro)economie schaadt.
• Het aandeel hernieuwbare bronnen groeit snel, vooral ten koste van gas. De betrouwbaarheid van het net is tot nu toe toegenomen.
• Vooral de kleinere verbruikers betalen de opcenten, i.h.b. die groep die niet zelf ook stroom kan opwekken. En de ‘klassieke’ energiereuzen redden het niet of nauwelijks in de Wende.

Zie o.a. dit overzicht, waar ik me goed in kan vinden.

Maar resultaten uit het verleden geven nog geen garantie voor de toekomst.  Als alle negatieve kwalificaties zouden worden geherformuleerd in termen van zorgen en uitdagingen voor de toekomst, dan zou dat best een goed gesprek tussen Energiewende–sceptici en –protagonisten kunnen opleveren. Over inpassing netwerkuitbreiding, opslag, doorfinanciering, lastenverdeling, enzovoorts. Dat soort vragen staat ook bij de Energiewende-voorstanders in Duitsland, en hier, op de agenda.

Een onderzoekende in plaats van opiniërende stijl van discussiëren zou ons verder brengen.

Terug naar het openingsartikel voor deze dialoog, dat breder was dan de Energiewende: kan klimaatbeleid ook andere doelen dienen? Of omgekeerd: kan uitstootvermindering meeliften met andere doelen? De Energiewende als casus is niet één op één vergelijkbaar met het rapport ‘Better Growth, Better Climate’, maar de ervaringen met de Energiewende tot nu toe zijn er in elk geval ook niet mee in strijd.

En dit is de conclusie van Hans Labohm:
De dialoog hier heeft naar mijn gevoel per saldo veel positiefs opgeleverd, niet alleen voor de actieve discussianten, maar ook voor de meelezers! Ik ken geen eerdere klimaatdiscussies in ons land, waarin een zo rijk palet aan degelijk onderbouwde opvattingen pro en contra werd geboden en waarin de discussie – op enkele dipjes na – zo netjes werd gevoerd.

Het laatste deel van de discussie spitste zich toe op de Duitse Energiewende, die door de aanhangers van de AGW–hypothese (AGW = ‘Anthropogenic Global Warming’) als model wordt gezien dat in ons land en elders navolging verdient.

Jan Paul van Soest schrijft dat hij zich goed kan vinden in dit artikel uit de Internationale Spectator van juli/augustus 2014: ‘De Duitse Ernergiewende, uitdagingen en lessen voor Nederland’, van Pieter Boot en Jos Notenboom.

Op blz. 17 en 18 van dit artikel wordt echter uitvoerig melding gemaakt van de onopgeloste problemen van de Energiewende. Het zijn deze passages, waarin ík mij nu zo goed kan vinden.

Jan Paul schrijft: ‘Maar resultaten uit het verleden geven nog geen garantie voor de toekomst. Als alle negatieve kwalificaties zouden worden geherformuleerd in termen van zorgen en uitdagingen voor de toekomst, dan zou dat best een goed gesprek tussen Energiewende–sceptici en –protagonisten kunnen opleveren. Over inpassing netwerkuitbreiding, opslag, doorfinanciering, lastenverdeling, enzovoorts. Dat soort vragen staat ook bij de Energiewende–voorstanders in Duitsland, en hier, op de agenda.’

Dat alles neemt niet weg dat de olifant in de zaal nog steeds onopgemerkt blijft. Wat is het klimaateffect van alle extra lasten die de Duitse samenleving moet dragen als gevolg van de Energiewende? Dat effect is niet aantoonbaar. Het is dus ‘all pain and no gain’ – anders gezegd: pure getuigenispolitiek om de klimaatflagellanten onder ons satisfactie te geven.

Bovendien, we kunnen wel door blijven praten tot we een ons wegen – de bekende ‘analysis paralysis’ – maar de ‘fact check’ heeft reeds plaatsgevonden. Daar moeten onverwijld de juiste conclusies uit worden getrokken.

In zijn magistrale voordracht, ‘Energiewende ins Nichts’, heeft de Duitse topeconoom Hans-Werner Sinn (géén klimaatscepticus!) alles nog eens doorgerekend en kwam tot de conclusie dat de Energiewende tot niets zal leiden. Zijn voordracht is een hele zit, maar verplicht voor degenen die niet willen blijven steken in wensdenken, maar tot oplossingen willen komen van het energieprobleem.

Tot slot de opmerkingen van moderator Gerbrand Komen:

1. Inhoud
Persoonlijk ben ik vooral geïnteresseerd in de haalbaarheid van een energie (cq emissie) transitie. Het al dan niet samengaan van economische groei en klimaatbeleid is daarbij een interessante maar ook zeer wijde vraag. Dat vonden anderen kennelijk ook, want de discussie spitste zich al gauw toe op de Duitse Energiewende, relatief concreet en ook relevant.

2. Proces
De dialoog over de dialoog was ook weer levendig. Er was kritiek op Jan Paul van Soest, maar vooral ook op de stijl van Hans Labohm (zie bv bijdragen van Jan van Rongen, Goff Smeets en Lennart van der Linde). Ik had gehoopt dat Hans daar dieper op in zou gaan, maar daar is het niet van gekomen. Het is me overigens ook niet goed gelukt om Jan Paul en Hans met elkaar te laten praten. Daardoor had de dialoog een beetje het karakter van twee monologen.

3. Off-topic
Wederom was er veel te veel off–topic. Jammer dat dat niet weggemodereerd kon worden. Hans Labohm gaf het slechte voorbeeld door de hiatus en het risicoaspect erbij te halen. Anderen volgden. [Noot HL: Tja, sorry hoor! Maar een klimaatdiscussie zonder hiatus is als een beschrijving van Zwitserland zonder bergen.]

Dat neemt niet weg dat er ook positieve dingen aan deze dialoog zaten.
• Er is redelijk beschaafd gecommuniceerd, ook daar waar de emoties opliepen.
• Ik heb meer begrip gekregen voor de verschillende standpunten. Dat van van Soest is veel genuanceerder dan ik dacht. Bij Labohm wordt alles gekleurd doordat hij CO2–emissies niet als een risico ziet.
• Ik heb ook nog wat geleerd, namelijk hoeveel haken en ogen er aan de Energiewende zitten.

Door verschillende deelnemers zijn suggesties gedaan voor het vervolg van deze reeks dialogen. Die suggesties, evenals de ervaringen met deze ronde, zullen we ongetwijfeld meenemen bij de discussie over een vervolg.

Aldus Gerbrand Komen.

Lees verder hier.

Voor mijn eerdere DDS–bijdrage zie hier.

 

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en like onze spiksplinternieuwe Facebook-pagina!
In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

14 reacties

  1. Hetzler

    Met permissie, maar het viel al meteen op. Het buiten beschouwing laten van de hiatus kwam op mij over als een essentieel hiaat in de te voeren discussie. Alsof je een kampvechter één hand op de rug bindt. Hoe je alles ook wendt of keert, CO2 als gehypothetiseerde oorzaak van opwarming met alle evenzeer veronderstelde risico’s van dien, mag dus niet als een feit vermomd worden door het benoemen van eventuele weerlegging (de hiatus) van deze hypothese op voorhand uit te sluiten. Daarmee creëert men ongelijke kansen.

    1. Herman Vruggink

      Met permissie beste Hetzler, In deel I met 658 reacties viel het woord Hiatus 50 keer, http://www.nrc.nl/klimaat/2014/11/13/wat-ons-bindt-of-juist-niet/
      In deel II met 625 reacties viel het woord Hiatus 61 keer
      http://www.nrc.nl/klimaat/2014/12/04/risico-kans-x-impact/
      Dus alle kansen en gelegenheid geweest om uitgebreid stil te staan bij de vermeende Hiatus. Dat volgens jou essentieel onderwerp is dus in den treure en uitgebreid aan bod geweest.
      In het laatste deel III met 320 reacties viel het woord Hiatus gelukkig slechts 5 keer. Dat was ook ver buiten het onderwerp.
      Volgens mij beste Hetzler hebben wij het er toch al vaker over gehad? die zogenaamde Hiatus? dat het eigenlijk niet anders is dan een periode van verminderde opwarming die nu al aan het verdwijnen is?

  2. Gerben

    Citaat:
    • De groothandelsprijzen van stroom zijn gedaald, en daarmee ook de energiekosten van de bedrijven die de Energiewende-opcenten niet betalen. Daarmee is hun exportpositie verbeterd.
    • Voor de categorie industrie die de opcenten wél of gedeeltelijk betaalt is het beeld gevarieerd, afhankelijk van hun energie-intensiteit en de mogelijkheid de opcenten door te kunnen berekenen.
    • Per saldo wijst niets erop dat de Energiewende de Duitse (macro)economie schaadt.

    Dit is natuurlijk grote onzin. Grote investeringen die geen rendement opleveren doen de bevolking verarmen. Een voorbeeld is de Tweede Wereldoorlog: de economie draaide op volle toeren, toch hadden de mensen honger.

    1. Matthijs

      Alle investeringen die een overheid doen vallen in deze categorie, aangezien ze niets zelf produceert en alles wat het heeft, heeft het afgepakt.
      Iemand wordt dus per saldo armer om een ambtenaar en een belanghebbende aan het werk te houden.
      Zero sum game.
      En maar afvragen waarom we een crisis hebben, die overigens tegelijkertijd begonnen is als de energiewende.

  3. luis_indepels

    P. v. Soest zegt dat groothandelsprijzen gedaald zijn dus is er nix aan de hand. Dat schurkt nogal tegen wensdenken en halve waarheden aan die je ziet bij mensen die een missie hebben. Waar hij het niet over heeft is het feed-in tarief dat consumenten moeten betalen en veel hoger ligt. De groothandelsprijzen zijn gemiddeld inderdaad gedaald omdat windstroom dat geleverd wordt toch tegen het feedin tarief wordt betaald onafhankelijk van de groothandelsprijzen.
    Hier is natuurlijk de consument de dupe want die moet de extra kosten betalen.
    Hetzelfde zeggen Henk en Ed (Kamp en Nijpels) hier ook. Windstroom kost niets want de consument betaald de hogere stroomprijs en niet de staat.
    Bovenstaande geeft ook aan hoe alarmisten als v. Soest te werk gaan, halve waardheden vertellen om hun eigen dogma’s te kunnen handhaven.

    1. Matthijs

      JP legt uit dat het een voordeel is dat de prijzen zijn gedaald, eigenlijk is het een nadeel.
      Niemand wil namelijk die rommel hebben.
      En de rekening wordt doorgeschoven naar de consument.
      JP snapt er niets van en pikt krenten uit de pap.

  4. David

    Hier staat hoe Duitsland op elk moment zijn elektrische energie opwekt:
    http://www.agora-energiewende.de/service/aktuelle-stromdaten/?tx_agoragraphs_agoragraphs%5BinitialGraph%5D=powerGeneration&tx_agoragraphs_agoragraphs%5Bcontroller%5D=Graph
    Wind- en zon leveren eenschijntje.

    Bedenk, dat elektriciteit 33% van het totale energieverbruik beslaat.

    Als een probleem moet worden opgelost (bv CO2 vermindering) dan begint een normaal mens met het moeilijkste deel. Dat is de motorbrandstof.
    Het makkelijkste deel is een beetje van de elektriciteitsproductie afsnoepen. Daar is niets innovatiefs aan, want het maakt een generator niet uit waar hij staat: in een centrale staat, in een stuwdam of op een paal in zee.

    Energietransitie= voorraadtransitie. Wind en zon zijn geen voorraad, dus van transitie is geen sprake. Sluit de centrales en wind en zonne-energie zijn vrijwel waardeloos.
    De ingeslagen weg is suïcidaal.
    Wind en zon kunnen nooit genoeg energie leveren om onze welvaart te behouden. Het is volkstuintjestechnologie. De komende jaren gaan dat aantonen.

  5. David

    En modelland Duitsland houdt zichzelf overeind met het stoken van ligniet, hahaha.

  6. Hetzler

    Vruggink,

    Wederom ontgaat je de essentie. De hiatus werd op vóórhand als off topic gesteld. Hoe dit in het verkeer van reacties verder uitpakt, is dus iets anders.

    1. Matthijs

      In een goed debat, is niets ‘offtopic’.

    2. Herman Vruggink

      Hetzler,

      Wat je blijkbaar niet door hebt dat dit deel III was en de Hiatus al eindeloos aan bod gekomen was. Het dan weer tot vervelends toe off topic onderwerpen aanhalen die er niets mee te maken hebben is in een discussie vermoeiend. Het onderwerp was gesteld op maatregelen en later specifiek op de energie wende in Duitsland. Hoe moeilijk is het om bij het onderwerp te blijven?

      O ja, iets anders om over na te denken. Stel dat het de komende 5 jaar gaat afkoelen: Denk je dan dat we van de windmolens afzijn? Veel mensen hebben veel meer, misschien wel betere redenen om te kiezen voor duurzame energie…..

      1. David

        [Veel mensen hebben veel meer, misschien wel betere redenen om te kiezen voor duurzame energie…..]
        Een windmolen gaat 20 jaar mee.
        We hebben er 80.000 van nodig om de welvaart /enigszins/ te handhaven. Om dit park in 20 jaar op orde te hebben moeten we er vanaf heden 11 per dag installeren. Na 20 jaar begint dan de revisie/vervanging. Per molen op zee 800 ton staal, 18.000kg kunststof voor de rotorbladen. En hoe die hoogovens moeten draaien op wind en zon, hoe we havens uitbaggeren, kustverdediging versterken….geen idee.

  7. Hetzler

    Wat me verder nog opvalt is dat de discussie van de kant van Hans Labohm als gekleurd wordt gezien omdat hij CO2 niet als een probleem ziet.
    Maar dat is toch de essentie van het hele verhaal!?? Ergo: geen probleem geen noodzaak voor alternatieve energiebronnen en alle bijkomende emoties.

    1. luis_indepels

      Zo loopt de discussie altijd, bij luitikhuis, komen en van soest komt het niet op om zich af te vragen of CO2 wel een probleem is. CO2 is de duivel en iedereen die dat niet denkt is gek. Het is niet mogelijk om een religieuze te zeggen dat god niet bestaat, past niet in het wereldbeeld.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.