‘Slavernij die doorwerkt in het heden? Net zo onmogelijk om te bewijzen als de rol van kinderarbeid!’

Frits Bosch duikt vandaag in een artikel dat afgelopen week in het NRC Handelsblad verscheen. Historicus Anne-Lot Hoek vindt dat in de geschiedschrijving over het koloniale verleden het perspectief van de nakomelingen van de slavenhandel ontbreekt. Bosch verzet zich tegen die notie: Hoek wil vooral mythevorming binnen de geschiedenis versterken.

Anne-Lot Hoek is historicus en doet promotie-onderzoek naar de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd op Bali. Zij schrijft in het NRC van 8 augustus jl. het artikel “Wie het heden wil begrijpen moet het koloniale verleden ook van de andere kant bekijken”. Volgens haar is “de geschiedschrijving tot nu toe te beperkt in haar perspectief.” Zij citeert emeritus hoogleraar Piet Emmer, dé specialist op dit terrein met vele boeken artikelen. Emmer zou geschreven hebben: “een jonge generatie met Caraïbische achtergrond naar een slavernij verleden wees als men in werkelijkheid te weinig opleiding had.”

Ze pleegt hier een gekleurde en onvolledige samenvatting van Emmers antwoord op de vraag van De Telegraaf naar de nawerking van het slavernijverleden. Emmer wees toen op de gevolgen, die de organisatie CARICOM opsomt: je kunt geen vaste relaties aanknopen, je kinderen groeien op in éénoudergezinnen, je hebt te weinig onderwijs gehad, je hebt nauwelijks culturele instellingen kunnen bezoeken en je hebt wellicht hypertensie. Dat heeft de Telegraaf journalist samengevat met: “slavernij is een mooi excuus als je lui bent of te weinig opleiding hebt genoten”.

Emmer heeft al die argumenten naar de prullenbak verwezen inclusief de hoge bloeddruk: slaven met meer natrium in hun lichaam zouden de reis beter overleven omdat ze meer vocht konden vasthouden. Het is moeilijk om concreet te bewijzen dat de slavernij bij de verre nakomelingen vandaag nog een rol speelt net zo min als het mogelijk lijkt dat de gevolgen van kinderarbeid nog een rol spelen in het hedendaagse leven van de miljoenen nakomelingen van de slachtoffertjes in ons land. Zo had Anne-Lot Hoek moeten citeren. Bekijkt progressieve wetenschapper Hoek geschiedschrijving tot nu toe in haar te beperkt perspectief?

In een repliek schrijft Emmer op 11 augustus het volgende: “Anne-Lot Hoek doet afstand van de eeuwenoude indeling van historici in goede en slechte geschiedkundigen. Zij maakt onderscheid tussen conservatieven en progressieven en rekent zichzelf tot die laatste categorie. De manier waarop zij de geschiedenis van de slavernij wil schrijven leidt dan wel tot feitelijk wonderlijke conclusies.

In haar bijdrage weerspreekt ze dat de Europeanen de afschaffing van de slavernij hebben ingeluid, en stelt ze, in navolging van slavernijhistoricus Karwan Fatah-Black, dat die voortkwam uit het zwarte verzet. Niet twijfelen aan de invloed van de Haïtiaanse slavenopstand op de afschaffing van de slavernij elders is dus progressieve geschiedenis. Hoe komt het dan dat na Haïti de slavenprijzen elders gewoon bleven doorstijgen, dat na Haïti de slavernij op Cuba en in Brazilië nog een gouden toekomst voor zich had en dat na Haïti nog maar liefst 3 miljoen slaven (!) van Afrika naar de Nieuwe Wereld zijn gebracht?

En hoe dan te verklaren dat de slavernij in 1833 in Brits West-Indië werd afgeschaft, op Cuba in 1886 en in Brazilië pas in 1888? Dat de slaven zelf een einde hebben gemaakt aan de slavernij is een progressieve mythe, die de Braziliaanse en Cubaanse slaven een trap na geeft.”

Mij dunkt dat Hoek van geluk mag spreken dat Emmer niet haar promotor is!

In NRC zijn er twee reageerders. Eén van hen, Thomas Van Wingerden, vindt net als Hoek het wenselijk om ‘het palet te verbreden met de invalshoek van gekoloniseerden’. Hij zit op de lijn Hoek en dat lijkt een logisch standpunt, maar dat hangt helemaal af hoe men die ‘verbreding’ doet. Vermeng niet wetenschap met subjectiviteit en emotie van gekoloniseerden. Want als je dat doet resulteert de excercitie in onzin.

Dit zijn voor wetenschappers lastige tijden. Wetenschap hoort bij wetenschap en emotie bij emotie. Als je daarmee de hand ligt is het eindresultaat onzin. Als ‘progressieve’ Anne-Lot Hoek meent met “Wie het heden wil begrijpen moet het koloniale verleden ook van de andere kant bekijken” dat wetenschap met allerlei subjectiviteit en emotie vermengd moet worden, dan hoop ik dat haar promotors tegen haar zeggen: “Anne-Lot, ga nog eens terug naar je tekentafel en doe een nieuwe poging. We willen graag wetenschap van je zien, geen onzin.”

Frits Bosch, auteur van “Risico als obsessie”, “Dat is het risico”, “Wereld op een keerpunt” “Onbehagen bij de elite”, “Schaft ook Nederland zich af?” en “Feminisme op de werkvloer”.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

Reacties

9 reacties

  1. Edjan

    Er was onlangs een documentaire over Marokko op BBC. Ondermeer werd een handelsroute beschreven van Noord-Marokko, Marrakesh, Tizi n Tichka, Tamtatoucht, Tinghir, Rissani (Sen na deze laatste stad ging de tocht verder door de woestijn naar Timboektoe. In de Atlas werd zout gekocht dat werd in Timboektoe geruild voor hetzelfde gewicht aan goud. Ook slaven werden vervoerd. In meerderheid zwart van zuid naar noord maar ook blanken van noord naar zuid (gevangen op en rond de Middellandse zee).

  2. Cycle25

    Hypocriet, slavernij is nooit afgeschaft :

    h*tps://www.theguardian.com/news/2019/feb/25/modern-slavery-trafficking-persons-one-in-200

    1 op de 200 mensen anno 2020 is gewoon een slaaf..

  3. Edjan

    sorry, per ongeluk te vroeg geplaatst.
    Er zijn nog steeds zoutmijnen in de Atlas, Sijilmasa bij Rissani wordt nu opgegraven. Onder Tinehir zag ik in de woestijn verlaten steden en een vreemd gebouw dat op een kasteel leek. Het was een bewaakt overnachtingsoord voor de karavanen die geregeld beroofd werden. Zoals al gezegd gingen er ook slaven mee, dat kunnen er meerder miljoenen zijn geweest en dat ging door tot in de 20ste eeuw.
    Door die documentaire te zien begreep ik opeens een heel stel van de raadselachtige zaken die ik in Marokko gezien heb.
    Het is niet mijn bedoeling Marokko in diskrediet te brengen, ik vind het alleen gek dat je hier haast nooit wat over hoort, en ook niet over de arabische slavenhandel die over tientallen miljoenen slaven ging, of over de slavenhandel van het Ottomaanse rijk.
    Het lijkt wel alsof mensen die iets over geschiedenis willen zeggen eerst een politiek examen moeten afleggen.

  4. Pierre Tombale

    De slavernij van nu aanpakken is volkomen terecht.
    Over de slavernij van 1850 vallen is een doortrapt verdienmodel

  5. SubTec

    Eerlijk gezegd haal ik mijn schouders op voor slavernij. De hele wereld deed aan slavernij en de hele wereld was wel eens slaaf.

    Als je “zielig doen” nodig hebt om aan geld te komen laat je zien dat je niet veel kan en hoor je niet in een welvaartsstaat.
    Je bent dan alleen maar een blok aan het been van de gemeenschap.
    Een welvaartsstaat kan alleen blijven bestaan als iedereen zijn steentje bijdraagt.

  6. toetssteen

    Zanzibar> Welaan, zoekt u even naar de Arabische slavernij. Wij waren slechts kruimels.

  7. Rene van der Grijp

    Geschiedenis is typisch een vakgebied waar veel linkse activisten op afkomen, al een jaartje of 50. Dat heeft er onder meer toe geleid dat hele bibliotheken zijn volgeschreven over de transatlantische slavenhandel, maar dat de islamitische slavenhandel, die veel omvangrijker was en veel langer duurde, vrijwel geheel is genegeerd.

    Met wetenschap en objectiviteit heeft dat totaal niets meer te maken. Het is jammer dat het westen, dat voornamelijk gebouwd is op zuivere wetenschap in de greep is geraakt van fanatici die een oikofobe politieke agenda hebben.

    1. Rene van de Grijp

      Er is altijd wel een tijd, een volk, een religie die veel erger is dan wij.
      Een zo l*llen we onszelf weer heerlijk schoon.

  8. Bes Tolen

    Als de Romeinen hun slaven hadden toegestaan voor nakomelingen te zorgen dan hadden de Romeinen het niet lang volgehouden. Dat was m.i. wel veel beter geweest voor Europa zij het dat er nu geheel andere mensen zouden rondlopen. Niet u en ik dus. Wel onnoemelijk veel meer afstammelingen van Germanen, Slaven, Galliërs, Raetiërs e.d. Hele Germaanse gebieden werden trouwens nog zo van 700 tot 1000 na Christus ontvolkt. Genocide en slaven. Nog altijd ten behoeve van Rome. En ach, wat moet je van de godsdienstoorlogen zeggen? Rome heeft het in Nederland over de martelaren van Gorkum maar dat Rome zelf ook toen genocide bedreef, daar hoor je niemand over.
    De zwarte slaven, die in de westerse wereld bivakkeerden, kwamen niet in een wereld met veel westerlingen. Aanvankelijk ook in de VS niet waar zo in 1800 een vijf miljoen mensen woonden. Vooral in het zuiden waar de slaven zaten. Van de vijf miljoen was denkelijk de helft zwart. [De grote immigratie van blanken kwam veel later]. Slecht hadden de meeste slaven het niet al waren ze niet vrij. Ze bereikten net als de blanken van toen in het zuiden van de VS gemiddeld een respectabele leeftijd van zestig jaar. In Europa kwam de bevolking tot de helft. De zwarten op het westelijk halfrond hebben vergeleken bij wat zich in Europa heeft afgespeeld nog geluk gehad. Maar door wie laten de schreeuwers onder hen zich gebruiken? Door Rome?

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.