Column Paul Cliteur: De witte vertaler van het zwarte boek en de zwarte vertaler van het witte boek

Janice Deul is, blijkens de biografische gegevens bij haar veelbesproken column in De Volkskrant, “activist, journalist  en curator en maakt zich sterk voor een inclusief klimaat in  mode, media, kunst en cultuur”. De discussie gaat over de vertaling van het werk van Amanda Gorman die een gedicht voordroeg bij de inauguratie van Biden en Harris op 20 januari jongstleden. Gorman is zwart. Maar de vertaler die Meulenhoff voor Gorman’s werk had aangezocht is Marieke Lucas Rijneveld. En Rijneveld is wit. Kan dat wel?

Het standpunt van Deul is volgens mij iets genuanceerder dan het in de commotie die is ontstaan wordt voorgesteld. Deul zegt: “Niets ten nadele van de kwaliteiten van Rijneveld, maar waarom niet gekozen voor een literator die – net als Gorman – spoken word artist is, jong, vrouw én: unapologetically Black?”

Dat is een interessante vraag. Deul geeft ook aan dat alternatieven voorhanden zijn en noemt (laten we dat ook maar even herhalen): “Munganyende Hélène Christelle, Rachel Rumai, Zaïre Krieger, Rellie Telg, Lisette MaNeza, Babs Gons, Sanguilla Vabrie, Alida Aurora, Pelumi Adejumo, Schiavone Simson.”

Als dit inderdaad allemaal (1) competente zwarte vertalers zijn die (2) vanwege hun huidskleur bij Meulenhoff niet op het netvlies staan, dan zou dat inderdaad verwerpelijk zijn. Maar is dat zo? Als de twee veronderstellingen die in die vraag besloten liggen met “ja” moeten worden beantwoord, heeft Deul een punt.

Maar Deul lijkt ook een veel verdergaande claim te maken en daar beginnen toch wel wat bedenkingen. Zij lijkt ook te suggereren dat de poëzie van een zwarte niet door een witte kan worden begrepen. Wit is wit. Zwart is zwart. En nooit zal de een de ander volledig begrijpen (en dus door de ander kunnen worden vertaald). Dat zou verstrekkende consequenties hebben. Moet voor de vertaling van de boeken van Marieke Lucas Rijneveld in het Engels dan ook naar een witte vertaler worden gezocht? Of begrijpen witten alleen wit en begrijpen zwarten zwart én wit?

Het lijkt alsof wat Deul voorstelt iets nieuws is, maar in feite is het iets ouds. Het is afkomstig uit de wereld van de verzuiling. Toen kochten de katholieken hun brood bij de katholieke bakker en de protestanten bij de protestantse bakker. Maar tegenwoordig eten we geen katholiek of protestants brood meer, maar gewoon brood.

Identiteitspolitiek is in feite terugkeer naar de verzuiling. Of liever: hyper verzuiling. Verzuiling volgens nieuwe categorieën. Wit en zwart (en talloze tinten daartussen). Homoseksueel en heteroseksueel (met vele varianten daartussen, elke dag ontdekken we nieuwe). Soenniet en Sjiiet (en alles ertussenin). Theist en atheïst (en alle varianten “agnosticisme” daartussen). In de verzuilde wereld heerst Babylonische spraakverwarring. Niemand begrijpt elkaar. Of heeft Onze Lieve Heer toch ook de mogelijkheid geschapen voor een moreel esperanto? Ik hoop het maar. Maar misschien ben ik wel een dromer. Zij het niet “the only one”.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en like onze spiksplinternieuwe Facebook-pagina!
In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

Reacties

12 reacties

  1. vvw

    zwarten eisen respect en daarbij wordt niets gerespecteerd

    de tweedeling groeit door de woke aanhang

    1. AS210854

      👍

  2. Yoyo

    De plaat van Zwart en Wit wordt Grijs gedraaid.
    Denken en nadenken heeft niets met kleur te maken.
    Leef met elkaar, laat vrij, en maak er wat van!
    Hoe moeilijk kan het zijn.
    Of is de mensheid van nature slecht?

  3. Arbeider65

    Goede kolom. Geen woord is mis.

    1. Edjan

      Eens.

  4. Beukman

    Identiteitspolitiek is in feite terugkeer naar de verzuiling. Of liever: hyper verzuiling.

    aldus Paul Cliteur.

    Alleen is identiteitspolitiek nog erger, en dat heeft te maken met sociale media. Tijdens de Verzuiling lieten leden van de ene zuil die van de andere nog redelijk met rust. Dit zorgde voor stabiliteit. Men erkende dat in de andere zuilen het Rijk van het Kwaad heerste, maar hield eenvoudig afstand.

    Bij identiteitspolitiek is niets en niemand meer veilig. Uitgeverij Meulenhoff bijvoorbeeld kan zich niet tegenover de halve garen verdedigen die een andere vertaler eisen met de woorden: “Je hoeft ons boek niet te kopen hoor. Wij zitten immers in een andere zuil. Laat ons gewoon met rust.”

    Tijdens de ouderwetse Verzuiling van de jaren 30 t/m 50 werkte dit trucje nog, de huidige maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, en daarmee samenhangend de culturele, laten dat nu helaas niet meer toe.

    Jammer dat uitgever én vertaalster hun poot niet hebben stijf gehouden. Ze hadden zich notabene gedekt geweten door de auteur zelf.

  5. 56RdK

    @vvw: +++++++++++++++++++++++!

  6. Peter Loosduinen

    1.Zou het niet verboden moeten worden dat blanke artsen en verplegers NEGERS opereren en verzorgen ?
    2. Zouden blanke belastingbetalers ontheven kunnen worden van het betalen van bijstandsuitkeringen aan niet-blanken ?

    1. Franz Biberkopf

      Dit gebral is plat racisme. Heel gebruikelijk op DDS.

      1. vvw

        moorkoppen en jodekoeken is tegenwoordig racisme

        Daarmee heeft het woord racisme alle kracht verloren wím

  7. Rieks

    Zwart kan alleen maar door zwart en wit door wit begrepen worden. Valt iets voor te zeggen maar wat is de consequentie daarvan voor het samenleven? Kan dat in the end uiteindelijk niet (vreedzaam)? Het is een delicaat punt want te verwachten is dat zwart dan het onderspit zal delven gezien het economische, geografische en intellectuele overwicht van wit. Verstandiger is natuurlijk hiervan geen strijdpunt van te maken. Maar zal het verstand zegevieren wanneer heethoofden de toon aangeven?

    1. Franz Biberkopf

      Dit gewauwel is puur racisme.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.