Vijf regio's, maar personeel kan niet zomaar bijspringen: VWS moet de ambulancemeldkamer uit de crisis helpen

Het gaat om Oost-Nederland, met de meldkamer in Apeldoorn. Omroep Gelderland onthulde op basis van interne documenten hoe ernstig de personeelskrapte daar is geworden. In de nacht van 30 september op 1 oktober werden de inkomende noodoproepen overgenomen door Noord-Nederland. In de nacht van 5 op 6 oktober gebeurde dat opnieuw. Het gaat om de grootste meldkamer van Nederland: alleen al in september kwamen er 13.666 112-meldingen binnen. In zo'n nacht moeten honderden telefoontjes ergens anders worden opgevangen.

Dat betekent niet dat 112 onbereikbaar was. Ambulances werden nog steeds aangestuurd en professionele hulpverleners konden de meldkamer bereiken. De telefoontjes van burgers werden elders beantwoord. Dat landelijke vangnet verdient waardering. Het heeft op zulke momenten een probleem opgevangen dat inwoners zelf niet kunnen oplossen.

Maar een werkend vangnet ontslaat bestuurders niet van hun verantwoordelijkheid voor de organisatie die er een beroep op moet doen.

Volgens het onderzoek werken de vijf regio's sinds 2023 samen in de meldkamer. Toch bestaan er nog aparte organisaties, werkwijzen en werkafspraken. Daardoor kan iemand niet eenvoudig een dienst bij een andere regio overnemen om daar een gat te dichten.

Daar gaat het mis. Aan de burger verkoop je één alarmnummer. Achter dat nummer moet de samenwerking dan ook deugen. Wie in paniek om een ambulance belt, heeft niets aan vijf verschillende manieren om het werk te organiseren.

Een personeelstekort los je niet op met een andere naam op het briefpapier. Verpleegkundigen kun je niet uit een kast trekken. Maar als je schaarse, gespecialiseerde mensen hebt, is het des te belangrijker dat je ze goed gezamenlijk kunt inzetten. Dat hoort een hoofdzaak te zijn voor de bestuurders, geen dossier dat blijft wachten terwijl het rooster verder onder druk komt.

De centralisten verdienen hier geen verwijt. Zij moeten onder hoge werkdruk helder blijven denken, vragen stellen en hulp organiseren. Juist hun vakmanschap mag niet worden gebruikt als excuus om een kwetsbare organisatie nog een dienst langer overeind te houden.

Na de eerste nacht met doorgeschakelde noodoproepen kwam er een crisisteam. Scholing en neventaken werden stilgezet om uren vrij te maken. Ook werd de inspectie ingelicht. Er zijn dus maatregelen genomen. Niemand hoeft hier te verzinnen dat bestuurders helemaal niets deden om te zien hoe ernstig de situatie is.

Het ministerie van Volksgezondheid werd volgens Omroep Gelderland op 13 oktober geïnformeerd. De NOS meldt eveneens dat VWS de situatie kent en dat een wetswijziging samenwerking eenvoudiger moet maken. Het werkgeverschap zou daarbij bij één regionale ambulancevoorziening kunnen worden ondergebracht. Dat voorstel moet nog door beide Kamers.

VWS zegt in zijn reactie: “Het ministerie zal in contact blijven om te kijken wat nodig is of beter kan op landelijk niveau.”

Contact houden is het begin van toezicht op een probleem, niet de uitkomst waarop de burger zit te wachten. Ik wil weten wie ervoor zorgt dat deze samenwerking daadwerkelijk beter wordt, wanneer de noodzakelijke afspraken klaar zijn en hoe de bezetting tot die tijd wordt geborgd. Een toekomstige wetswijziging neemt die verantwoordelijkheid nu niet weg.

De ambulanceregio's zeggen dat zij geen aanwijzingen hebben dat patiënten onveilig zijn geweest. Er is geen bewezen patiëntschade door deze onderbezetting vastgesteld in de berichtgeving. Laten we dat zuiver houden. Wie zonder bewijs over doden begint, maakt het debat niet harder, maar slechter.

Tegelijkertijd hoeven inwoners geen genoegen te nemen met alleen geruststellende gemiddelden. De regio's geven een gemiddelde wachttijd van 14,8 seconden in 2026, maar dat vertelt niet hoe lang mensen tijdens een slechte dienst of een piek moesten wachten. Patiëntenfederatie Nederland zegt het scherp: "Dit gaat over leven of dood." En Caroline van der Plas (BBB) waarschuwt dat ook de druk op de meldkamer in Noord-Nederland groter wordt.

Daarom moet er binnen twee weken een openbaar herstelplan liggen, met verantwoordelijke bestuurders, concrete bezettingsafspraken en een planning voor het wegnemen van organisatorische hindernissen. Laat daarnaast zien hoe de bereikbaarheid tijdens de zwaarste diensten verloopt en hoe wordt voorkomen dat de noodopvang elders zelf vastloopt. Dat zijn politieke eisen, geen beloften die al zijn gedaan.

Bestuurders en VWS, maak van die samenwerking eindelijk meer dan een afspraak op papier. De mensen achter de telefoon doen hun werk onder druk. Zorg dat zij hun werk kunnen blijven doen, in plaats van hun inzet telkens het tekort aan bestuurlijke daadkracht te laten opvangen.