XR legde 49.000 treinreizigers stil en kostte een ton, maar de rekening is na vier maanden nog niet verstuurd: in Opheusden kreeg een heel dorp wel meteen een noodverordening

Je moet het maar durven.

De NS zocht het uit op verzoek van PVV-Kamerlid Erwin Prickaertz. Staatssecretaris Annet Bertram stuurde de analyse vrijdagmiddag naar de Tweede Kamer, meldt de NOS. Bijna 50.000 reizigers hadden last van de blokkade. De directe kosten waren volgens de NS zo'n 100.000 euro, onder meer voor extra beveiliging en dranghekken. De politie hield 27 actievoerders aan.

En dat is alleen wat je in euro's kunt uitdrukken. Volgens Bertram raken demonstraties op het spoor direct de veiligheid van reizigers, meldt Hart van Nederland. Er moet extra personeel worden ingezet, hulpdiensten rukken uit en de vertraging trekt door het hele land. Denk aan de verpleegkundige die te laat op haar dienst komt, de student die een tentamen mist, de vakman die een klus kwijtraakt. Hun schade staat in geen enkel rapport.

Belangrijk detail: de blokkade was vooraf verboden. Burgemeester, politie en OM in Utrecht hadden de aangekondigde actie niet toegestaan. XR ging toch het spoor op, dit keer om aandacht te vragen voor Gaza.

En wat gebeurde er met die 27 actievoerders? Ze werden na een identiteitscontrole vrij snel weer vrijgelaten. PVV'er Martin Bosma reageerde destijds woedend en sprak van klassenjustitie, schreef DDS. Hij wees erop dat boeren die snelwegen blokkeerden maandenlang werden vervolgd.

Bertram zegt nu dat strafrechtelijke vervolging bij spoorblokkades de standaard is. Maar de rekening? "Dat moet ordentelijk gebeuren en zijn we nog aan het uitzoeken," aldus de staatssecretaris. Pas eind dit jaar komen er richtlijnen waarmee gemeenten demonstranten aansprakelijk kunnen stellen voor de schade.

Eind dit jaar. Voor een blokkade van mei.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Vergelijk dat eens met wat er deze weken in de Betuwe gebeurt. Na een uit de hand gelopen informatieavond over een azc in Opheusden werden veertien mensen opgepakt. Burgemeester Kottelenberg zette daarna het hele dorp onder een noodverordening, met preventief fouilleren, een groepsverbod en een verbod op gezichtsbedekking, schreef DDS. Een week later veegde de ME in Kesteren het plein schoon. Daar werden tien demonstranten aangehouden, meldt de NOS. DDS schreef er vandaag al over.

Laat ik duidelijk zijn: vuurwerk naar agenten gooien is fout, en wie dat doet, hoort te worden opgepakt. Maar zie het verschil. In de Betuwe werd binnen een paar dagen een heel dorp aan banden gelegd, ook de inwoners die gewoon thuis op de bank zaten. Bij XR, dat een van de drukste stations van het land platlegde, is de rekening na vier maanden nog steeds niet verstuurd.

Ja. En dat moet zo blijven, voor iedereen. Wie wil demonstreren voor Gaza, tegen een azc of tegen het klimaatbeleid, mag dat. Maar demonstreren is iets anders dan het spoor oplopen terwijl het verboden is en 50.000 mensen laten stilstaan. Dan uit je niet je mening. Dan leg je die op aan anderen.

En dat grondrecht geldt ook voor de dorpen in de Betuwe. Precies daar gaat het mis. De ene groep krijgt begrip en een rekening die maar niet komt. De andere groep krijgt een noodverordening.

Het kabinet moet de 100.000 euro schade binnen drie maanden verhalen op de 27 aangehouden actievoerders en op de organisatoren. De richtlijnen van Bertram moeten er niet eind dit jaar komen, maar nu. De Kamer moet in de wet vastleggen dat wie een verboden spoorblokkade organiseert, automatisch aansprakelijk is voor de schade. En het OM moet openbaar maken hoeveel van die 27 actievoerders daadwerkelijk zijn vervolgd en wat hun straf was.

Wie het spoor blokkeert, betaalt. Dat zou in Nederland de normaalste zaak van de wereld moeten zijn.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.