Al Biyati (FVD) ontmaskert Van Weel en Heerma: remigratie is een SVB-regeling, en toch blijft het kabinet de AIVD dekken

Het gaat om "Achter de façade", het rapport van de AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid van september. Al Biyati stelde er op 25 september 31 vragen over. Maandag kwamen de antwoorden van Van Weel (Justitie en Veiligheid) en Heerma (Binnenlandse Zaken), na ruim zes weken. Het rapport kreeg in september veel kritiek, omdat het woorden uit het gewone politieke debat in verband bracht met rechts-extremisme.

Vraag 14 was kort. Al Biyati vroeg of het kabinet ermee bekend is dat Nederland al jarenlang een remigratiewet heeft, uitgevoerd door de SVB, met een remigratie-uitkering. Het antwoord was nog korter: "Ja."

Waarom een woord uit de Nederlandse wet dan toch verdacht is, leggen de ministers uit bij vraag 13: "Het is van belang dat politici zich bewust zijn van het gebruik van remigratie door rechts-extremisten en onze invloed op het maatschappelijke debat én elkaar hier op te wijzen."

Lees die zin nog een keer. Twee ministers vragen Kamerleden om elkaar aan te spreken op een woord dat gewoon in een Nederlandse wet staat en waarvoor de SVB een uitkering betaalt. Van Weel en Heerma maken van Kamerleden verklikkers van elkaars woordkeus.

Al Biyati vroeg ook of het kabinet een officiële taboelijst kan publiceren, als de overheid toch bepaalt welke woorden mogen. "Het is niet aan de AIVD of NCTV om taalgebruik voor burgers voor te schrijven. Dat doen zij ook niet", antwoorden de ministers.

Alleen schreven de AIVD en de NCTV in hun eigen persbericht van 22 september dat het "van groot belang" is "dat het niet normaal wordt om te spreken over bijvoorbeeld remigratie zonder te weten wat rechts-extremisten hiermee eigenlijk bedoelen". Een dienst die zegt welk woord niet normaal mag worden, schrijft taal voor. Of het kabinet dat nu wil zien of niet. Al Biyati vroeg ook of zo'n rapport een "chilling effect" kan hebben op het vrije debat. Het antwoord: "Nee."

Het rapport noemt conservatieve opvattingen over man en vrouw, nationale tradities en kritiek op diversiteitsbeleid als aanknopingspunten voor rechts-extremisten. Al Biyati vroeg of die opvattingen zelf extremistisch zijn. "Ja, zoals beantwoord in vraag 15 zijn deze opvattingen niet extremistisch", schrijven de ministers. Direct daarna volgt: "De (al dan niet heimelijke) koppeling ervan aan rechts-extremistische denkbeelden is problematisch."

Heimelijk is hier het sleutelwoord. Een conservatieve mening is volgens het kabinet niet extremistisch, tenzij er heimelijk iets anders achter zit. En wie bepaalt wat er heimelijk achter zit, is de AIVD. Wat iemand heimelijk denkt, kan niemand weerleggen. Met het woord 'heimelijk' kan de AIVD elke conservatieve mening verdacht maken.

Hetzelfde zie je bij migratie. Pleiten voor een streng migratiebeleid, een asielstop, minder gezinshereniging of vrijwillige terugkeer noemt het kabinet "op zichzelf legitieme politieke standpunten". Op zichzelf. Ook hier staat het voorbehoud er meteen bij.

De AIVD oordeelt met het rapport volgens de ministers "niet over het gedachtegoed van een democratisch gekozen politieke partij". Er worden ook geen personen, organisaties of partijen expliciet als uiterst rechts aangemerkt. Daardoor kan het rapport iedereen raken die dezelfde woorden gebruikt.

Al Biyati wees er ook op dat het rapport mede leunt op activistische clubs als Hope not Hate. De ministers vinden dat geen probleem: de analyse rust op veel bronnen, en de verwijzing naar Hope not Hate gaat over het online bereik van rechts-extremisten.

En hoeveel mensen er aan het rapport hebben gewerkt, mag de Kamer niet weten. Volgens de ministers laat de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 niet toe dat zulke gegevens openbaar worden. Een dienst die het debat in het land de les leest, hoeft zelf geen verantwoording af te leggen over de moeite die het kostte.

Al Biyati heeft met 31 vragen precies blootgelegd waar het rapport wringt. De dienst zegt niet over partijen te oordelen, en waarschuwt intussen wel voor woorden die een deel van de Kamer en miljoenen kiezers gebruiken.

Van Weel en Heerma hadden afstand kunnen nemen. De ministers kozen ervoor om de dienst op elk punt te dekken. Waar de ministers Al Biyati gelijk geven, volgt steeds meteen een voorbehoud dat de dienst alle ruimte laat.

De Kamer moet de AIVD terugfluiten, met een motie die vastlegt dat de dienst geen woorden verdacht maakt die in de wet staan en in verkiezingsprogramma's voorkomen. Een inlichtingendienst hoort dreigingen te onderzoeken, niet het politieke vocabulaire van de oppositie.

Remigratie staat in de wet, de SVB betaalt het uit, en het kabinet erkent het. Wie dat woord verdacht maakt, maakt de wet zelf verdacht, en daarmee iedereen die erover wil praten.