Sjoerdsma (D66) en Berendsen (CDA) steken 613 miljoen euro extra in buitenlandse ngo's en strijd tegen 'desinformatie'

Wie dacht dat we na de eerdere miljoeneninjecties van Sjoerdsma voor buitenlandse klimaatprojecten en genderlobby het ergste wel achter de rug hadden, kent de bodemloze honger van de internationale ngo-industrie nog niet. In hun Kamerbrief 'Opkomen voor democratische waarden' van 9 november 2026 leggen Sjoerdsma en Berendsen op grond van artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet precies vast hoe zij de extra honderden miljoenen uit het coalitieakkoord en de Miljoenennota 2027 over de wereld gaan uitstrooien.

Kijk eerst even naar de optelsom in de financiële tabel op pagina 6 van de brief. Aan "nieuwe middelen" boeken Sjoerdsma en Berendsen 68 miljoen euro in voor 2027, gevolgd door 184 miljoen euro in 2028, 161 miljoen euro in 2029, 140 miljoen euro in 2030 en 60 miljoen euro in 2031. Bij elkaar opgeteld is dat precies 613 miljoen euro aan extra belastinggeld in vijf jaar tijd, waarna de Nederlandse belastingbetaler vanaf 2032 ook nog eens structureel 93 miljoen euro per jaar extra blijft aftikken.

Waar gaat die gigantische berg geld naartoe? Een enorm deel belandt rechtstreeks in de zakken van activistische niet-gouvernementele organisaties (ngo's). Alleen al op begrotingsartikel 3.3 (Maatschappelijk middenveld) pompen Sjoerdsma en Berendsen tussen 2027 en 2031 in totaal 233 miljoen euro aan extra geld, en daarna structureel 45 miljoen euro per jaar.

Met dat geld tuigt het kabinet onder andere opnieuw het zogeheten 'Civic Space Fund' op. Daarmee kunnen Nederlandse ambassades overal ter wereld naar eigen inzicht geld uitdelen aan lokale maatschappelijke organisaties en actiegroepen, waarbij de ministers trots melden dat zij zo uitvoering geven aan moties van onder anderen PRO-Kamerlid Suzanne Kröger. Een kwart miljard euro extra voor een heropgericht Civic Space Fund en lokale ngo's.

En hoe scherp wordt er vooraf gecontroleerd welke buitenlandse clubjes er straks met dat Nederlandse belastinggeld vandoor gaan? In de brief moeten Sjoerdsma en Berendsen bekennen: "Nadere details over criteria en landen worden op dit moment uitgewerkt." Ook de indicatoren om überhaupt te meten of al die honderden miljoenen enig effect hebben, zijn nog niet klaar en "worden op een nader moment uitgewerkt". Eerst wordt de zak met 613 miljoen euro klaargezet, en pas daarna bedenkt Den Haag hoe ze het gaan meten.

Bovendien steken de ministers tussen 2027 en 2031 nog eens 47 miljoen euro extra (en daarna structureel 10 miljoen euro per jaar) in de zogeheten MATRA- en Shiraka-programma's voor EU-kandidaat-lidstaten en de Arabische MENA-regio, plus 15 miljoen euro extra in het "beschermen en stimuleren van cultuuruitingen" onder het kopje armoedebeleid. Zelfs in arme landen vindt een D66-minister gesubsidieerde cultuurprojecten blijkbaar de beste manier om armoede te bestrijden.

De allergrootste klapper op de begrotingstabel van Sjoerdsma en Berendsen staat echter bij artikel 4.3 (Veiligheid en democratische rechtsorde). Daarvoor wordt tussen 2027 en 2030 in totaal 300 miljoen euro aan nieuwe middelen uitgetrokken (39 miljoen in 2027, 104 miljoen in 2028, 92 miljoen in 2029 en 65 miljoen in 2030), waarvan indicatief 159 miljoen euro specifiek opzij wordt gezet voor een gloednieuw "subsidiebeleidskader democratische weerbaarheid".

Via dat nieuwe subsidieloket mogen internationale ngo-consortia straks projectvoorstellen indienen. En wat noemen Sjoerdsma en Berendsen daarbij expliciet als mogelijk speerpunt? Het financieren van nieuwe partnerorganisaties op "onderwerpen die in de huidige tijd prioritair zijn zoals het tegengaan van desinformatie" en "het versterken van instituties die desinformatie en corruptie tegengaan". 159 miljoen voor internationale organisaties die onder meer bepalen wat 'desinformatie' is.

Daarnaast gaat het budget van het Mensenrechtenfonds met 18 miljoen euro omhoog (en structureel met 5 miljoen euro per jaar), waarmee ambassades lokale ngo's ondersteunen op het gebied van onder meer "fact-checking" en het bevorderen van "informatie-integriteit". We weten inmiddels allemaal wat er gebeurt wanneer progressieve politici en gesubsidieerde ngo's mogen bepalen wat "desinformatie" en "fact-checking" is: dan wordt elk onwelgevallig, conservatief of nationalistisch geluid met belastinggeld bestempeld als een gevaar voor de democratie.

Alsof die nationale subsidiecarrousel nog niet genoeg is, verankeren Sjoerdsma en Berendsen hun plannen rechtstreeks in de machtsgreep van de Europese Commissie. In de brief spreken zij hun volle steun uit voor "het European Democracy Shield en het European Centre for Democratic Resilience", detacheren zij een Nederlandse ambtenaar bij de Europese Commissie om de geldstromen op elkaar af te stemmen én dopen zij de Mensenrechtenambassadeur om tot Ambassadeur Mensenrechten, Democratie en Internationale Rechtsorde.

Ondertussen waarschuwen de ministers in dezelfde brief voor een wereldwijde terugloop van onder meer "LHBTIQ+-rechten, gendergelijkheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR)". Daarnaast kondigen zij aan dat het kabinet verkent of er tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap in 2029 een internationaal democratie-evenement kan worden georganiseerd. Voor borrels, ambassadeurstitels en VN-side-events is op het ministerie van Sjoerdsma altijd geld over.

En wie denkt dat het bij deze 613 miljoen euro blijft, hoeft alleen maar te kijken naar een tweede document dat Tom Berendsen op dinsdag 10 november mede namens premier Rob Jetten naar de Kamer stuurde: de kabinetsagenda voor de extra EU-top van 26 en 27 november in Brussel. Daarin meldt het kabinet dat de Europese Commissie heeft "bevestigd dat Oekraïne voor 2027 te maken heeft met een begrotingstekort van circa 70 miljard euro", en vervolgt het: "Steun via de EU geniet wat het kabinet betreft de voorkeur". Het kabinet bouwt mee aan het Brusselse Democracy Shield en kijkt alvast naar 70 miljard voor Oekraïne.

Zie hier de zieke prioriteiten van het kabinet-Jetten in één oogopslag. Wanneer het om de Nederlandse verzorgingsstaat, onze eigen infrastructuur of belastingverlaging voor hardwerkende burgers gaat, houdt Den Haag de hand krampachtig op de knip.

Maar zodra internationale ngo's, buitenlandse 'factcheckers' en de bodemloze schatkist van Kyiv aankloppen, trekken D66 en het CDA zonder met hun ogen te knipperen de portemonnee van de Nederlandse belastingbetaler.

Geen enkele kiezer heeft er bij de stembus om gevraagd om honderden miljoenen euro's over te maken naar ondoorzichtige ngo-fondsen waarvan zelfs de criteria en meetindicatoren nog niet eens zijn ingevuld.

Het wordt de hoogste tijd dat de Tweede Kamer een dikke streep zet door dit 613 miljoen euro kostende cadeaupakket van Sjoerdsma en Berendsen: geen cent belastinggeld meer naar buitenlandse praatclubs, het Civic Space Fund of gesubsidieerde censuur onder het mom van desinformatiebestrijding!