Laffe JA21 houdt de achterdeur open voor Jetten: 'samen uit, samen thuis' met BBB en SGP wordt in de Eerste Kamer 'gaan we zien'

Op de vraag of JA21 in de senaat vasthoudt aan het blok met BBB en SGP, antwoordde de Eerste Kamerfractie van de partij dinsdag volgens Hart van Nederland met drie woorden: "Gaan we zien." Drie woorden, en het rechtse front waarmee Joost Eerdmans wekenlang stoer deed, hangt aan een zijden draadje.

Een slordigheidje? Welnee. Het is een uitnodiging aan het kabinet-Jetten, vlak voor de stemming over het Belastingplan in de Tweede Kamer. Eerdmans, Henk Vermeer (BBB) en Chris Stoffer (SGP) hamerden er de afgelopen weken op dat het "samen uit, samen thuis" was. Zo maakten ze het voor het kabinet lastig om de drie partijen een voor een te paaien.

Juist dat slot zet JA21 nu zelf op een kier. En Eerdmans had nog zo vaak benadrukt dat de samenwerking ook in de Eerste Kamer moest gelden. Wat is een afspraak waard als je eigen senatoren er op de eerste de beste vraag van een verslaggever al aan gaan morrelen?

Kijk naar de zetels in de Eerste Kamer. D66, VVD en CDA hebben daar samen 22 van de 75 zetels. BBB heeft er 11, JA21 en de SGP hebben er elk 2. Los van BBB en SGP is JA21 in de senaat dus goed voor twee zetels. Twee.

Twee zetels geven het kabinet geen meerderheid, wel een vijgenblad. Binnen de coalitie leeft volgens Hart van Nederland juist de hoop dat de drie partijen elkaar loslaten. Dan kan de VVD haar achterban vertellen dat er "steun op rechts" is, terwijl D66 en CDA hun zaken doen met PRO en Volt. JA21 levert dan het rechtse etiket op een linkse deal.

En die linkse deal is geen hersenspinsel. PRO heeft 14 zetels in de senaat, Volt 2. Tel die op bij de 22 van de coalitie en je komt op 38: precies een meerderheid. Wie er dan aan tafel zit, weet je al. De partij van Jesse Klaver, die met een box 3-tarief van 45 procent aast op het spaargeld van de middenklasse.

Zo werkt het Haagse spel. Links krijgt de macht, rechts mag de foto vullen. En JA21 staat al met een glimlach klaar om in beeld te komen.

Hoe soepel JA21 kan zijn, bleek maandagavond al in de Tweede Kamer. In het debat over het nieuwe box 3-plan van VVD-minister Eelco Heinen lieten JA21 en de SGP zich volgens de NOS redelijk positief uit. Daardoor lonkt er voor het minderheidskabinet een meerderheid.

Over welk plan hebben we het? Een box 3-heffing die tot 2040 naar schatting 22 miljard euro minder oplevert dan de eerdere plannen. Tot 2031 heeft het kabinet dat grotendeels gedekt. Daarna ontstaat een gat dat kan oplopen tot 17,6 miljard euro, en dan zit dit kabinet er allang niet meer. De rekening schuift door naar later, en dus naar jou en je kinderen.

Zelfs coalitiepartij D66 vertrouwt het niet. Kamerlid Oosterhuis noemde de dekking "een vrij creatieve uitleg van de begrotingsregels". De PVV sprak van een "fantoomdekking". Grinwis van de ChristenUnie vindt dat het plan de Kamer "door de strot wordt geduwd".

Als zelfs een regeringspartij de boekhouding creatief noemt, heeft een oppositiepartij die zich degelijk en rechts noemt maar één taak: nee zeggen. JA21 kiest voor de welwillende toon. Controleren doet de partij niet meer, ze solliciteert.

Dan de eis waarop JA21 zou staan of vallen: geen enkele gemeente die nog gedwongen kan worden om asielzoekers op te vangen. "Er is met JA21 te werken, als zij bewegen op het punt van asieldwang", zei Eerdmans op 26 oktober. "Als ze dat niet doen, dan moet het over links."

Heeft het kabinet bewogen? Geen millimeter. Asielminister Bart van den Brink (CDA) heeft volgens het ANP herhaaldelijk gezegd dat hij niet zwart-op-wit kan toezeggen dat gemeenten niet worden gedwongen, omdat hij de Spreidingswet moet uitvoeren. De dwang blijft dus gewoon in de la liggen, klaar voor gebruik zodra jouw gemeente nee zegt.

Er ligt niets. Geen garantie, geen handtekening, geen toezegging. En precies op dat moment begint JA21 in de senaat te schuifelen. Wie bij de eerste echte druk de deur op een kier zet, heeft die eis nooit gemeend.

Het past in een patroon. In oktober kroop JA21 al tegen de coalitie aan bij het eigen risico. Stoere taal voor de camera, een zachte stem achter de schermen. Wannabe-VVD. Het is de VVD van tien jaar geleden: in de campagne rechts, aan de onderhandelingstafel inschikkelijk, en achteraf een verklaring dat het "het maximaal haalbare" was.

JA21 heeft in de Eerste Kamer maar twee zetels, dus wat maakt het uit? Juist daarom maakt het uit. Die twee zetels zijn het verschil tussen een kabinet dat openlijk over links regeert en een kabinet dat over links regeert met een rechts sausje. Zonder JA21 moet de VVD haar kiezers uitleggen dat ze met Klaver in zee gaat. Met JA21 kan ze doen alsof rechts meedoet.

JA21 moet daarom vóór de stemming van donderdag zeggen waar het staat, in beide Kamers. Geen steun aan het Belastingplan zonder schriftelijke garantie tegen asieldwang. Het blok met BBB en SGP blijft staan, ook in de Eerste Kamer. Geen "gaan we zien", maar ja of nee.

Jij hebt niet gestemd op een partij die eens gaat kijken. Je stemde op een partij die nee zou zeggen. Zeg het dan, JA21. Of geef toe dat je gewoon de nieuwe VVD bent.