Neef die bedrijfspand binnen zes maanden voor €450.000 overneemt, betaalt volgens fiscus toch €7.766 schenkbelasting

Het gaat om een voorbeeld dat de kennisgroepen zelf uitwerken, niet om een aanslag aan een bestaande koper. Iemand koopt in januari 2026 een bedrijfspand voor €450.000. Twee maanden later verkoopt hij het voor precies die prijs aan zijn neef. De markt voor dit soort panden is in het voorbeeld stabiel.

De neef betaalt dus geen lagere koopsom dan de verkoper. Maar hij hoeft de verkoper ook niets te betalen voor het voordeel bij de overdrachtsbelasting. Juist daardoor ziet de fiscus in deze situatie alsnog een gift.

Bij zijn aankoop betaalt de verkoper 10,4 procent overdrachtsbelasting. Bij een koopsom van €450.000 is dat €46.800. Bij de volgende overdracht geldt een tegemoetkoming, omdat het pand binnen zes maanden opnieuw van eigenaar wisselt.

De zesmaandentermijn staat in artikel 13 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer. De eerdere belaste verkrijging verlaagt binnen die termijn het bedrag waarover de volgende koper overdrachtsbelasting betaalt.

Dat maakt het pand voor een volgende koper tijdelijk aantrekkelijker. Die is voor dezelfde aankoop minder overdrachtsbelasting kwijt. Volgens de kennisgroepen werkt dat voordeel door in de waarde van het pand. Alleen naar de vorige koopsom kijken is daarom onvoldoende.

Bij een gewone verkoop is het gebruikelijk dat de koper dat voordeel aan de verkoper vergoedt. In koopovereenkomsten staat daarvoor meestal een vaste clausule. In het familievoorbeeld ontbreekt die afspraak, en mag de neef het voordeel houden.

De fiscus stelt de gift niet simpelweg gelijk aan de €46.800 die de verkoper eerder betaalde. Over de tijdelijke meerwaarde is de neef zelf nog overdrachtsbelasting verschuldigd. In de uitwerking bedraagt die belasting €4.409.

De berekening van de kennisgroepen verloopt zo:

De Belastingdienst komt daarmee voor het pand uit op een waarde van €492.391. Daartegenover staat de €450.000 die de neef betaalt. Het verschil is volgens het standpunt de schenking. Die €42.391 is dus niet de belastingrekening.

Ook bij de schenkbelasting volgen nog twee stappen. Eerst gaat de vrijstelling van €2.769 voor 2026 van de gift af. Er blijft dan €39.622 over, waarover de kennisgroepen 30 procent schenkbelasting berekenen.

Hun uitwerking noemt daarvoor €11.886. Vervolgens wordt €4.120 aan overdrachtsbelasting verrekend, 10,4 procent over die €39.622. Het uiteindelijke bedrag aan schenkbelasting is daardoor €7.766. Die verrekening baseren de kennisgroepen op artikel 24, tweede lid, van de Successiewet 1956.

De €4.120 is niet hetzelfde bedrag als de eerder genoemde €4.409. Het eerste bedrag ziet op het deel waar beide belastingen samenkomen, dus na aftrek van de schenkvrijstelling. Wie beide bedragen verwisselt, komt op een andere einduitkomst uit. De bedragen hierboven volgen de afrondingen in de officiële uitwerking.

Voor een gift moet er volgens het standpunt niet alleen een voordeel voor de koper zijn. De verkoper moet ook vermogen prijsgeven én de bedoeling hebben de koper te bevoordelen.

In deze casus achten de kennisgroepen dat aannemelijk door de familieband en het weglaten van de gebruikelijke clausule over vergoeding van het belastingvoordeel. Dat is een beoordeling van deze situatie, geen nieuwe regel dat elke verkoop binnen een familie belast is.

Het voorbeeld gaat bovendien over een bedrijfspand met 10,4 procent overdrachtsbelasting. Voor een woning waarin de koper zelf gaat wonen, geldt 2 procent, dus deze bedragen kun je daar niet overnemen. Voor je een snelle doorverkoop binnen de familie vastlegt, moeten daarom zowel de waarde als de afspraken over het belastingvoordeel duidelijk zijn. Alleen vaststellen dat niemand korting op de oorspronkelijke koopsom krijgt, beantwoordt de fiscale vraag nog niet.