Belegger met een indexfonds die €10.000 winst in één jaar opneemt, is in het nieuwe box 3-plan €2.911 kwijt

Het plan is nog geen wet. Het Belastingplan 2027 haalde in de Tweede Kamer 76 stemmen voor en 74 tegen. Nu is de Eerste Kamer aan zet: haar commissie voor Financiën bespreekt op 17 november de procedure. Het debat staat voorlopig op maandag 7 december.

In 2027 en 2028 blijft het huidige stelsel gelden. De Belastingdienst kijkt dan naar wat je bezit, min je schulden. Een vast deel daarvan is belastingvrij. Dit jaar is dat €59.357 per persoon, of €118.714 met een fiscale partner.

Voor 2027 stijgt dat heffingsvrij vermogen naar verwachting naar ongeveer €60.280 per persoon, door de inflatiecorrectie in het Belastingplan. Voor fiscale partners samen is dat ongeveer €120.560. Hoe hoog de vrijstelling in 2028 wordt, is nog niet bekend.

Stel: je hebt op 1 januari 2027 €35.000 in een indexfonds en €20.000 op een spaarrekening. Je hebt geen schulden en geen fiscale partner. Samen is dat €55.000, dus onder de grens. Over 2027 betaal je dan geen box 3. In dit stelsel telt wat je op 1 januari bezit. Verkoop je later dat jaar met winst, dan verandert dat niets aan je box 3 over 2027.

Per 1 januari 2029 betaal je in het plan over wat je echt verdient. Voor aandelen, obligaties en beleggingsfondsen komt er een belasting bij verkoop. Dividend telt elk jaar mee, net als rente. Koerswinst wordt pas belast als je verkoopt. Dat staat in de memorie van toelichting bij de novelle voor box 3.

Wat je al bezit, krijgt een nieuw beginpunt. De waarde op 1 januari 2029 geldt als je aankoopprijs. Winst van vóór die datum blijft buiten de heffing. Kocht je je fonds ooit voor €25.000 en is het op 1 januari 2029 €40.000 waard, dan telt die €15.000 dus niet mee.

Per persoon blijft elk jaar €1.800 aan resultaat vrij. Daarboven betaal je in het plan 35,5 procent. Boven €60.000 belastbaar inkomen uit sparen en beleggen per jaar wordt dat 38,5 procent. Dat regelt het amendement van Klaver (PRO) en Dassen (Volt) dat de Kamer aannam.

Die grens van €60.000 gaat over rendement, niet over wat er op je rekening staat. Volgens de indieners geldt het hogere tarief vrijwel alleen voor mensen met meer dan een miljoen aan vrij vermogen. Met een paar tienduizend euro in een fonds kom je er dus niet aan. DDS zette de twee tarieven voor spaarders en beleggers eerder op een rij.

Stel: je hebt een fonds van €40.000 dat 2 procent dividend uitkeert, en €20.000 spaargeld met 1,28 procent rente. Dat zijn aannames, geen voorspelling. Je krijgt dan €800 dividend en €256 rente, samen €1.056. Dat blijft onder de €1.800, dus je betaalt dat jaar niets. Keert je fonds geen dividend uit maar belegt het dat zelf opnieuw, dan zit het in de koers. Het telt dan naar de hoofdregel mee als winst wanneer je verkoopt.

Stel: je hebt alleen een indexfonds dat geen dividend uitkeert, en geen fiscale partner. Op 1 januari 2029 is het fonds €40.000 waard. Vijf jaar later verkoop je alles voor €50.000. Dat is een aanname van ongeveer 4,6 procent koerswinst per jaar. Je winst is €10.000, en je hebt dat jaar geen ander rendement.

Het verschil van €2.556 ontstaat doordat de vrijstelling per jaar geldt. Wie het ene jaar boven de €1.800 uitkomt en het andere jaar eronder, betaalt het ene jaar wel en het andere niet. Krijg je in het jaar van verkoop ook rente of dividend, dan gaat dat van dezelfde €1.800 af.

Het heffingsvrije resultaat geldt per belastingplichtige. Fiscale partners hebben het dus samen twee keer, €3.600 per jaar. Ze kiezen zelf hoe ze het gezamenlijke resultaat onderling verdelen. Is het fonds van een stel dat fiscale partners is, dan is bij €10.000 winst in één jaar €6.400 belast. Dat kost samen €2.272.

Verkoop je met verlies, dan telt dat ook. Is je totale resultaat over een jaar negatief, dan mag je het deel boven €500 verrekenen met winst in latere jaren. Terugrekenen naar eerdere jaren kan volgens het wetsvoorstel niet. Zolang je niet verkoopt, telt een koersdaling niet als verlies.

Het belangrijkste voorbehoud is de Eerste Kamer. Die moet nog stemmen over het Belastingplan, de novelle en de box 3-wet zelf. De Tweede Kamer nam ook een motie van 50PLUS en ChristenUnie aan. Die vraagt het kabinet het hogere tarief van 38,5 procent alleen in te voeren als de Belastingdienst dat kan uitvoeren. Voor de kleine belegger draait het om de 35,5 procent en de €1.800 die elk jaar vrij blijft. Dat bedrag gaat volgens het wetsvoorstel mee met de inflatie, dus in 2029 kan het iets hoger liggen.

Ook het rendement is onzeker. Niemand weet hoe een fonds er tussen 2029 en de verkoop voor staat. De bedragen hierboven zijn daarom een voorbeeld, geen voorspelling.

Voor 2027 en 2028 hoef je als kleine belegger onder de grens niets te regelen. Bewaar wel de jaaroverzichten van je bank of broker, met je aankoopbedragen. De waarde op 1 januari 2029 wordt in het plan je nieuwe beginpunt, en met die overzichten kun je later nagaan welke winst er belast wordt. Na de stemming in de Eerste Kamer weet je of deze regels er echt komen.