Chronisch ziek? Kabinetsplannen kunnen je tot €300 per maand extra kosten

Dit is precies zo’n onderwerp dat niet mag verdwijnen in technische beleidstaal. Want achter woorden als “eigen bijdrage”, “Wmo”, “aftrekpost” en “zorgkosten” zitten mensen die al beperkt zijn in hun gezondheid én vaak ook in hun inkomen.

Belangrijk: niet alles is al definitief. Het gaat om voorgenomen maatregelen en beleidsrichtingen. Maar de waarschuwing is serieus genoeg. Geld.nl noemt onder meer een hoger verplicht eigen risico, hogere eigen bijdragen voor de Wmo, mogelijke eigen bijdragen voor wijkverpleging, het schrappen van huishoudelijke hulp uit de Wmo en het afschaffen van belastingaftrek voor bepaalde zorgkosten.

Elk van die maatregelen klinkt op zichzelf misschien bestuurlijk. Maar voor mensen die afhankelijk zijn van zorg, ondersteuning of hulpmiddelen, stapelen zulke veranderingen snel op.

Mensen met een beperking of chronische ziekte hebben vaak structureel hogere kosten. Denk aan extra energieverbruik, vervoer, hulpmiddelen, dieetkosten, medicijnen, eigen bijdragen, aanpassingen in huis en hulp in het huishouden.

Volgens de NOS zegt het Nibud dat deze groep nu al gemiddeld €100 tot €400 per maand meer betaalt dan mensen zonder beperking of chronische ziekte. Daar kunnen door de kabinetsplannen dus nog eens honderden euro’s per maand bovenop komen.

Dat is geen klein ongemak. Dat is het verschil tussen rondkomen en niet rondkomen.

De NOS noemt een voorbeeld van een alleenstaande met een bijstandsuitkering en motorische beperking. Die persoon heeft volgens het Nibud nu al €241 per maand hogere uitgaven. Door de voorgenomen maatregelen zou daar nog €160 per maand bij kunnen komen, waardoor het totaal op €401 per maand extra komt ten opzichte van iemand zonder beperking.

Dat zijn bedragen die voor veel huishoudens ondragelijk zijn. Zeker als iemand niet zomaar extra kan werken om het gat te dichten.

Het wrange is dat zorgkosten geen vrijwillige uitgaven zijn. Je kunt besparen op uit eten gaan, vakanties of streamingdiensten. Maar je kunt niet zomaar besparen op noodzakelijke zorg, ondersteuning of hulpmiddelen.

Wie een beperking heeft, kan niet onderhandelen met zijn lichaam. Wie chronisch ziek is, kan niet besluiten om een maandje geen zorg nodig te hebben omdat de energierekening ook nog betaald moet worden.

Daarom is dit politiek zo gevoelig. Bezuinigen op zorg en ondersteuning klinkt op papier als “kosten beheersen”. In de praktijk betekent het dat kwetsbare mensen minder overhouden voor boodschappen, huur en een menswaardig leven.

Dit gaat niet alleen over mensen met een laag inkomen. Ook middeninkomens kunnen hierdoor in de knel komen. Zij verdienen vaak te veel voor sommige regelingen, maar te weinig om honderden euro’s extra zorgkosten moeiteloos op te vangen.

Denk aan een gezin met een gehandicapt kind. Of een volwassene die deels arbeidsongeschikt is. Of een mantelzorger die minder werkt om zorg te kunnen geven. In zulke situaties is de financiële rek vaak al uit het huishouden verdwenen.

Volgens de NOS wil het kabinet €350 miljoen aan compensatie vrijmaken voor mensen met een beperking of chronische ziekte, maar hoe dat precies verdeeld moet worden is nog onduidelijk. Ook gemeenten zouden een rol krijgen, terwijl de VNG erop wijst dat niet iedereen uit deze doelgroep bij gemeenten bekend is.

Dat is een bekend probleem. Den Haag bedenkt een regeling, maar de uitvoering wordt ingewikkeld. En juist kwetsbare mensen moeten dan weer formulieren invullen, bewijzen aanleveren en wachten.

De politiek praat graag over hervormen, doelmatigheid en houdbaarheid. Maar voor mensen met een chronische ziekte of beperking vertaalt dat zich al snel in één ding: een hogere rekening.

Als de waarschuwing van het Nibud klopt, dreigen juist mensen die al weinig financiële speelruimte hebben opnieuw geraakt te worden. Dat is geen kleine beleidsaanpassing. Dat is een directe aanslag op de portemonnee van mensen die zich vaak het minst kunnen verweren.

De vraag aan Den Haag is simpel: wil je echt besparen door de rekening bij chronisch zieken en gehandicapten te leggen?