Erfgenaam overlijdt binnen 30 dagen na de erfenis: fiscus schrapt op verzoek de erfbelasting, ook als de partner daarna niets betaalt

De regel zelf staat al jaren in artikel 53 van de Successiewet. Nieuw is de uitleg voor de situatie waarin de tweede erfgenaam minder of niets betaalt. Het gaat om een voorbeeld dat de kennisgroepen zelf uitwerken, niet om een zaak van echte nabestaanden.

In het voorbeeld overlijdt A. Zijn broer B is de enige erfgenaam en moet erfbelasting betalen. Binnen dertig dagen na A overlijdt ook B. Zijn echtgenoot C erft alles, ook wat B net van zijn broer kreeg. Die tweede erfenis valt binnen de partnervrijstelling, dus C betaalt geen erfbelasting.

De vraag was of de erfbelasting van B dan moet blijven staan, omdat er over de tweede erfenis niets wordt betaald. Volgens de kennisgroepen niet. Beslissend is dat het vermogen bij het tweede overlijden opnieuw onder de erfbelasting valt. Of de tweede erfgenaam een lager tarief of een hogere vrijstelling heeft, maakt niet uit. Op verzoek van C gaat de erfbelasting van B naar nul.

Wat dat kan schelen, laat een eigen rekenvoorbeeld van DDS zien, met de bedragen van 2026. Stel: een man erft €100.000 van zijn broer. Als broer heeft hij een vrijstelling van €2.769. Er blijft dan €97.231 over.

Daarover betaalt hij volgens artikel 24 van de Successiewet 30 procent. Dat is €29.169,30 erfbelasting, vóór afronding van de aanslag.

Overlijdt hij binnen dertig dagen en erft zijn echtgenoot alles, samen €150.000, dan valt die erfenis in dit voorbeeld binnen de partnervrijstelling. De echtgenoot betaalt geen erfbelasting, en de €29.169,30 over de eerste erfenis kan op verzoek naar nul.

De termijn gaat over het overlijden van de eerste erfgenaam: die moet binnen dertig dagen na zijn verkrijging overlijden. Het is dus geen termijn waarbinnen je iets moet aanvragen. Overlijdt de eerste erfgenaam later, dan geldt deze regel niet.

Ook verdwijnt niet alle erfbelasting. Alleen de erfbelasting over de eerste erfenis gaat naar nul. Voor de tweede erfenis gelden gewoon de tarieven en vrijstellingen van de nieuwe erfgenaam.

De kennisgroepen noemen één uitzondering. Kreeg de eerste erfgenaam alleen een vruchtgebruik, bijvoorbeeld een langstlevende echtgenoot met het vruchtgebruik van de nalatenschap, dan eindigt dat recht bij zijn overlijden. Wie de blote eigendom heeft, krijgt dan de volle eigendom, maar daarover is geen erfbelasting verschuldigd. Er wordt dus niet twee keer geheven, en dan gaat de eerste erfbelasting ook niet naar nul.

Bij een tweetrapsmaking kan de regel wel gelden. Dat is een testament waarin de eerste erfgenaam wat er bij zijn overlijden over is, moet doorgeven aan een tweede. Overlijdt die eerste erfgenaam binnen dertig dagen na de erflater, dan kan de vermindering ook daar spelen.

De vermindering komt er niet vanzelf. Volgens artikel 53 van de Successiewet doe je het verzoek door aangifte te doen. Leidt het tweede overlijden zelf tot een aangifte erfbelasting, dan kan het verzoek daarin mee. In andere gevallen moet de aangifte binnen acht maanden worden ingediend nadat de oorzaak van de vermindering is ontstaan. De inspecteur beslist met een beschikking waartegen je bezwaar kunt maken.

Zijn er in je familie kort na elkaar twee overlijdens geweest, laat dan beide nalatenschappen samen bekijken. Wie alleen naar de aanslag voor de tweede erfenis kijkt, ziet een mogelijke teruggave bij de eerste erfenis over het hoofd.