De rust op de Europese energiemarkt blijft broos. De toonaangevende gasprijs kwam afgelopen week opnieuw kort boven €62 per megawattuur uit. Daarmee beweegt de markt weer in de buurt van de piek die eind juli werd bereikt. Voor Nederlandse huishoudens betekent dat niet dat de energierekening morgen automatisch wordt verhoogd. Wie een vast contract heeft, blijft gedurende de afgesproken periode het bestaande tarief betalen. De ontwikkeling is wel relevant voor consumenten die binnenkort een nieuw contract moeten afsluiten of al een variabel tarief hebben.
Energieleveranciers kopen
gas vooruit in. Wanneer de groothandelsprijs gedurende langere tijd hoog blijft, kan dat uiteindelijk terechtkomen in de aanbiedingen die huishoudens te zien krijgen.
Hitte zorgt juist voor meer vraag naar gas
Het klinkt tegenstrijdig: een stijgende gasprijs midden in de zomer. Huishoudens gebruiken immers weinig aardgas om hun woning te verwarmen. Toch kan extreme hitte de vraag naar gascentrales vergroten.
Airconditioners en koelsystemen gebruiken veel elektriciteit. Tegelijk kunnen hoge temperaturen de productie uit andere energiebronnen beperken. De
Financial Times meldt dat de Europese TTF-prijs dinsdag kort boven €62 per megawattuur uitkwam. Dat ligt dicht bij de ongeveer €63 die op 24 juli werd aangetikt.
De hitte heeft onder meer gevolgen voor Franse kerncentrales. Kerncentrales gebruiken rivierwater voor koeling, maar mogen niet onbeperkt warm water terugvoeren wanneer rivieren al uitzonderlijk warm zijn. Daardoor kan de productie tijdelijk worden verlaagd.
Reuters meldde dat de Franse stroomprijs voor levering op de volgende dag met bijna 22 procent steeg. Ook in Duitsland liep de prijs stevig op doordat weinig wind beschikbaar was. Wanneer kernenergie en wind minder elektriciteit leveren, moeten gascentrales vaker bijspringen.
Ook Noors onderhoud speelt een rol
Aan de aanbodzijde zijn er eveneens onzekerheden. Onderhoud aan de Noorse gasinstallatie Ormen Lange duurt langer dan verwacht. Noorwegen is een belangrijke gasleverancier voor
Europa geworden sinds de aanvoer uit Rusland sterk is teruggelopen.
Daarnaast blijven handelaren letten op LNG-schepen die via de Straat van Hormuz varen. Een langdurige verstoring op die route kan de internationale handel in vloeibaar aardgas raken. Alleen al het risico op problemen kan voldoende zijn om prijzen omhoog te duwen.
De Europese gasmarkt reageert sterk op onverwachte gebeurtenissen. Een storing, langere onderhoudsperiode of geopolitieke dreiging kan daardoor binnen enkele uren zichtbaar worden in de koers.
Dit merkt een huishouden niet onmiddellijk
De TTF-prijs is geen consumentenprijs. Een bedrag van €62 per megawattuur kan niet rechtstreeks worden omgerekend naar het gastarief op een Nederlandse energierekening.
Op de rekening staan naast de ingekochte energie ook belastingen, btw, netbeheerkosten, vastrecht, risico-opslagen en de marge van de leverancier. Bovendien kopen leveranciers gas op verschillende momenten en voor verschillende perioden in.
Een stijging op één handelsdag hoeft daarom nauwelijks gevolgen te hebben. Pas wanneer gas structureel duurder blijft, neemt de kans toe dat nieuwe contracten worden aangepast.
Een eenvoudig hypothetisch voorbeeld laat wel zien waarom het onderwerp relevant is. Als het consumententarief uiteindelijk met 10 cent per kubieke meter zou stijgen, betaalt een huishouden met een jaarlijks gasverbruik van 900 kubieke meter ongeveer €90 extra. Dat is geen voorspelling, maar een rekenvoorbeeld. De werkelijke verandering kan hoger, lager of zelfs afwezig zijn.
Deze groepen moeten extra opletten
Huishoudens met een vast energiecontract dat nog één of twee jaar loopt, hoeven vanwege deze marktbeweging niets te wijzigen. Zij hebben juist zekerheid ingekocht.
De ontwikkeling is belangrijker voor:
-
consumenten van wie het vaste contract binnenkort afloopt;
-
huishoudens met een variabel contract;
-
mensen die na een verhuizing een nieuw contract nodig hebben;
-
grootverbruikers in matig geïsoleerde woningen;
-
huishoudens die aanbiedingen voor de winter vergelijken.
Kijk daarbij niet uitsluitend naar het maandelijkse voorschot. Een leverancier kan met een laag termijnbedrag aantrekkelijk lijken, terwijl de daadwerkelijke tarieven minder gunstig zijn. Vergelijk de prijs per kubieke meter gas, de prijs per kilowattuur stroom, het vastrecht, de looptijd en eventuele opzegvergoeding.
De winter wordt opnieuw het echte meetmoment
De zomerhitte is momenteel een belangrijke oorzaak van de onrust, maar uiteindelijk draait het om de voorbereiding op de winter. Europa moet voldoende gas in opslag hebben wanneer huishoudens en bedrijven vanaf het najaar meer gaan verbruiken.
Een paar koelere weken, meer wind en het afronden van onderhoud kunnen de prijs weer laten zakken. Nieuwe problemen met Noorse productie of LNG-aanvoer kunnen de markt juist verder opstuwen.
Daarom is paniek niet verstandig, maar wegkijken evenmin. De stijging tot boven €62 laat zien dat de energiemarkt nog altijd gevoelig is. Wie binnenkort een contract moet afsluiten, kan beter naar de werkelijke tarieven van vandaag kijken dan rekenen op een prijsdaling die misschien niet komt.