Deze nieuwe eurobiljetten kunnen straks in jouw portemonnee zitten

Ook een Nederlands ontwerpbureau maakt kans. Studio Joost Grootens uit Amsterdam behoort tot de tien finalisten.

De ontwerpwedstrijd gaat niet alleen over één biljet. Iedere finalist heeft een volledige serie gemaakt voor de biljetten van:

Alle ontwerpen zijn te bekijken op de officiële website van de Europese Centrale Bank. Daar kunnen bezoekers de voor- en achterkant van ieder biljet afzonderlijk bekijken.

De finalisten werken binnen twee hoofdthema’s. Het eerste draait om Europese cultuur en gedeelde culturele plekken. Daarbij worden bekende personen gecombineerd met locaties als scholen, bibliotheken, musea, concertzalen en openbare pleinen.

Het tweede thema heet in het Engels Rivers and birds. Deze ontwerpen tonen Europese vogelsoorten, rivieren en landschappen. Op de achterkant komen onder meer Europese instellingen en kaarten terug.

Studio Joost Grootens uit Amsterdam maakte ontwerp A. In deze serie worden delen van gezichten, zoals ogen en monden, gebruikt om waarneming, communicatie en culturele uitwisseling te verbeelden.

Op de achterkant staan plaatsen waar mensen elkaar ontmoeten en cultuur gezamenlijk wordt gevormd. De stijl is abstract en modern en verschilt daardoor sterk van de architectonische afbeeldingen op de huidige biljetten.

Andere ontwerpers kozen voor een klassiekere aanpak, met grote portretten van bekende Europeanen. Er zijn ook series waarin vogels en natuur vrijwel het volledige biljet vullen.

Door de uiteenlopende stijlen valt er voor stemmers daadwerkelijk iets te kiezen. Het gaat niet om tien kleine variaties op hetzelfde ontwerp, maar om duidelijk verschillende visies op hoe Europees geld eruit moet zien.

Iedereen in de Europese Unie kan zijn voorkeur doorgeven via de enquête van de ECB. Volgens de toelichting bij de publieke stemming blijft die mogelijkheid open tot en met 21 september.

De publieksstem bepaalt niet in zijn eentje welk ontwerp wint. Ook een vakjury en de besluitvorming binnen de ECB spelen een rol. De enquête moet de centrale bank wel duidelijk maken welke ontwerpen onder Europese burgers de meeste steun krijgen.

Wie wil meestemmen, kan op de ECB-site eerst alle biljetten bekijken. Het loont om zowel de voor- als achterkant te openen: bij verschillende ontwerpen staat het belangrijkste culturele of politieke element aan de achterzijde.

De huidige eurobiljetten zijn gebaseerd op het thema Europese perioden en bouwstijlen. De eerste serie verscheen bij de invoering van de contante euro in 2002. Daarna volgde vanaf 2013 stapsgewijs de zogenoemde Europa-serie met verbeterde beveiliging.

De ECB wil de biljetten opnieuw toekomstbestendig maken. Naast een nieuw uiterlijk wordt gewerkt aan moderne beveiligingskenmerken waarmee vervalsing moeilijker moet worden.

Ook herkenbaarheid en toegankelijkheid spelen een rol. Biljetten moeten duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn, ook voor mensen die slechtziend zijn. Kleur, formaat, tastbare kenmerken en sterke contrasten zijn daarom niet alleen esthetische keuzes.

De presentatie van mogelijke ontwerpen betekent niet dat de biljetten in je portemonnee binnenkort waardeloos worden. Eerst moet een winnaar worden gekozen. Daarna volgen technische uitwerking, beveiliging, productie en een invoeringsplanning.

De ECB heeft nog geen datum genoemd waarop de nieuwe serie daadwerkelijk in omloop komt. Wanneer later nieuwe biljetten verschijnen, zal bovendien worden uitgelegd hoe de overgang wordt geregeld.

Er is dus geen enkele reden om huidig briefgeld snel uit te geven of om te wisselen. Het ontwerptraject bevindt zich nog in een vroege fase.

Het uiterlijk van geld lijkt misschien een detail, maar bankbiljetten worden dagelijks door miljoenen mensen gebruikt. De afbeeldingen vertellen bovendien iets over hoe Europese instellingen het continent willen presenteren.

De keuze tussen beroemdheden en natuur is daardoor ook een keuze tussen verschillende Europese verhalen. Krijgen wetenschappers, kunstenaars en musici een prominente plek? Of worden juist landschappen, rivieren en dieren het gezicht van de munt?

Voor Nederlanders zit er nog een extra element aan de wedstrijd: een Amsterdams bureau kan straks mede bepalen hoe de eurobiljetten in meer dan twintig landen eruitzien.

Tot en met 21 september kan iedere Europeaan laten weten welk ontwerp uiteindelijk een plaats in onze portemonnee verdient.