Blijf je oude energiemeter weigeren? Met zonnepanelen kan dat €1.650 kosten

Direct paniek is niet nodig. Niemand krijgt automatisch een boete zodra de brief op de deurmat valt. Maar wie herhaaldelijk weigert een afspraak te maken, kan uiteindelijk wel te maken krijgen met een last onder dwangsom. Vooral huishoudens met zonnepanelen kunnen daarbij tegen een fors bedrag aanlopen: maximaal €1.650 per handhavingstraject.

De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur heeft nu precies uitgelegd hoe de procedure verloopt en welke bedragen bij langdurige weigering kunnen worden opgelegd.

Bewoners met een verouderde meter krijgen in de loop van 2026 of 2027 een aanbiedingsbrief van hun netbeheerder. Dat gebeurt per buurt, wanneer de netbeheerder daar meters gaat vervangen. Wie nog geen brief heeft ontvangen, hoeft daarom niet zelf onmiddellijk actie te ondernemen.

Na ontvangst van de eerste brief krijg je zes weken om een afspraak te maken. Doe je dat op tijd en binnen de periode die de netbeheerder voor jouw buurt heeft gereserveerd, dan is de vervanging kosteloos.

Wie na die zes weken alsnog een afspraak maakt, kan plaatsingskosten in rekening gebracht krijgen. Het is dus verstandig de brief niet op een stapel te leggen, ook wanneer de daadwerkelijke afspraak pas later plaatsvindt.

De meterwissel zelf duurt volgens de RDI maximaal ongeveer een uur. Tijdens de werkzaamheden zijn elektriciteit en mogelijk gas kort uitgeschakeld. Er moet iemand van achttien jaar of ouder aanwezig zijn, maar dat hoeft niet per se degene te zijn op wiens naam het energiecontract staat.

Als na zes weken nog geen afspraak is gemaakt, kan de netbeheerder de betreffende aansluiting doorgeven aan de RDI. De toezichthouder neemt vervolgens contact op, wijst op de wettelijke verplichting en biedt gelegenheid om alsnog mee te werken.

De dwangsom is dus een laatste stap na eerdere brieven en waarschuwingen. Wie tijdig reageert, krijgt niet ineens een rekening van honderden euro’s.

Blijft iemand ondanks herhaalde verzoeken weigeren, dan kan de RDI een last onder dwangsom opleggen. Dat is juridisch gezien geen gewone boete voor gedrag in het verleden, maar een financiële prikkel om de overtreding te beëindigen.

Zonder zonnepanelen bedraagt de dwangsom €100 per constatering. Iedere drie weken kan opnieuw worden gecontroleerd. Binnen één traject kan het bedrag driemaal worden opgelegd, waardoor het totaal op €300 uitkomt.

Bij zonnepanelen ligt het bedrag aanzienlijk hoger. Dan gaat het om €550 per constatering, eveneens maximaal driemaal. Het totaal kan daardoor oplopen tot €1.650.

Betalen betekent bovendien niet dat de zaak daarmee is afgerond. De verplichting om de meter te laten vervangen blijft bestaan. Bij voortdurende weigering kan later opnieuw een handhavingstraject worden gestart.

De verplichting om de oude meter te vervangen, betekent niet dat iedereen verplicht een op afstand uitleesbare slimme meter moet accepteren. Bewoners mogen kiezen tussen een slimme en een digitale meter.

Een digitale meter registreert verbruik en teruglevering apart, maar stuurt de standen niet automatisch door. Je moet de standen dan zelf aan de netbeheerder doorgeven.

Bij een slimme meter kunnen standen op afstand worden uitgelezen. Wie daar vanwege privacy bezwaar tegen heeft, kan volgens de Rijksoverheid de communicatiefunctie laten uitschakelen. Ook dan moet je voortaan zelf de meterstanden doorgeven.

Dat onderscheid is belangrijk. Je mag de vervanging van de verouderde meter niet blijven weigeren, maar je hebt wel degelijk zeggenschap over het type nieuwe meter en het automatisch uitlezen.

Een slimme meter kan overigens noodzakelijk zijn voor bepaalde diensten, zoals een dynamisch energiecontract waarbij de prijs per uur of kwartier verandert. Wie zo’n contract overweegt, moet daarom vooraf controleren welke meter daarvoor nodig is.

Oude analoge meters kunnen bij teruglevering door zonnepanelen achteruitlopen. Daardoor wordt opgewekte stroom als het ware rechtstreeks verrekend met afgenomen stroom. Moderne meters registreren afname en teruglevering afzonderlijk.

Volgens de RDI zijn de hoogteverschillen in de dwangsommen gebaseerd op het financiële voordeel dat iemand mogelijk behaalt door de vervanging uit te stellen. Bij zonnepanelen kan dat voordeel groter zijn, waardoor ook de financiële prikkel om mee te werken hoger uitvalt.

Dat betekent niet dat ieder huishouden met zonnepanelen automatisch €1.650 voordeel heeft. Het bedrag is een gestandaardiseerde dwangsom en geen individuele berekening van de energierekening.

Controleer eerst of de brief daadwerkelijk van jouw netbeheerder afkomstig is. Gebruik bij twijfel het telefoonnummer op de officiële website van Enexis, Liander, Stedin of jouw regionale netbeheerder.

Bekijk daarna welke meter het best bij je situatie past. Wil je geen automatische uitlezing, kies dan voor een digitale meter of laat bij een slimme meter de communicatiefunctie uitschakelen.

Maak vervolgens binnen zes weken een afspraak en bewaar de bevestiging. Kun je op de voorgestelde momenten niet aanwezig zijn of is je meterkast moeilijk toegankelijk, neem dan direct contact op met de netbeheerder. Niet reageren is de slechtste keuze.

De hoofdregel is uiteindelijk eenvoudig: de slimme meter mag je weigeren, maar de verouderde meter behouden mag niet meer. Wie dat verschil kent en op tijd reageert, voorkomt onnodige kosten.