Vader beloofde zoon €67.851, maar na zijn dood vervalt de schenking: notariële akte ontbrak

Dat betekent niet dat de zoon helemaal niets erft. Hij blijft samen met zijn zus erfgenaam. Wel verdwijnt de afzonderlijke aanspraak op bijna €68.000 waarmee hij bij de verdeling rekening wilde houden. Voor gezinnen die geld op papier schenken, laat de zaak zien waarom de vorm van de afspraak ertoe doet.

De vader overleed in 2023. Zijn kinderen kregen vervolgens onenigheid over de afwikkeling van zijn nalatenschap. Er moest onder meer worden beslist over het huis, auto’s, de inboedel en bedragen die de kinderen nog van de nalatenschap tegoed hadden of juist moesten verrekenen.

De zoon voerde €67.851,20 aan papieren schenkingen op als schuld van de nalatenschap. Daarmee zou dit bedrag bij de afwikkeling eerst aan hem toekomen. Zijn zus vond dat deze schuld ten onrechte op de lijst stond.

Tijdens de zitting legde de zoon uit dat het de bedoeling was geweest het geschonken geld pas na de dood van zijn vader uit te betalen. Juist die toelichting was beslissend. In de uitspraak over de verdeling van de nalatenschap, gepubliceerd op 10 september, staat waarom hij zich niet meer op die afspraak kon beroepen.

De rechtbank kwalificeerde de afspraak als een schenking die pas bij overlijden zou worden uitgevoerd: een schenking ter zake des doods. Omdat daarvoor geen notariële akte was gemaakt, was deze schenking met vaders overlijden vervallen.

De zoon accepteerde die beoordeling tijdens de zitting en voerde daartegen geen verder verweer. De papieren schenkingen werden daarom niet meegenomen als schuld bij de verdeling.

Een gewone gift tijdens het leven is een andere situatie. Ouders kunnen bijvoorbeeld geld overmaken naar hun kind zonder voor iedere overschrijving naar de notaris te gaan. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie maakt bij schenken met of zonder notaris onderscheid tussen zulke giften en schenkingen waarvoor een notariële akte nodig is.

Niet alles wat de zoon van de nalatenschap verlangde, viel weg. Broer en zus bereikten tijdens de zitting afspraken die de rechtbank in het vonnis vastlegde.

Zo werd een vordering van €35.750 van de zoon erkend voor werkzaamheden die hij sinds 1996 in en rond het huis van zijn vader had verricht. Ook de hypotheekrente die hij had betaald, zou bij de afwikkeling worden vergoed.

Daar stonden verrekeningen tegenover. De zoon had na het overlijden €14.142,57 van vaders rekening opgenomen. De dochter moest rekening houden met €15.169,67 aan voor haar betaalde zorgpremies. Na de afgesproken afwikkeling zou de resterende netto-opbrengst van de woning bij helfte worden verdeeld, met nog een onderlinge verrekening.

Het vervallen van de schenking betekende dus niet dat de zus het volledige bedrag van €67.851,20 kreeg. De uitkomst hing ook af van de andere bezittingen, schulden en afspraken.

Bij schenken op papier denken ouders vaak aan erfbelasting besparen, terwijl het vermogen voorlopig in hun huis of op hun rekening blijft zitten. Maar eerst moet duidelijk zijn of de ontvanger de beloofde betaling juridisch kan verlangen.

Daarna komen de fiscale voorwaarden. Voor het beoogde erfbelastingvoordeel bij schenken op papier is jaarlijkse daadwerkelijke rentebetaling van minimaal 6 procent belangrijk. Dat is een afzonderlijke controle naast de akte.

Ook de vrijstellingen voor schenkingen aan kinderen beantwoorden een andere vraag: hoeveel kan onder de toepasselijke voorwaarden zonder schenkbelasting worden geschonken? Een vrijstelling maakt een gebrekkig vastgelegde afspraak niet alsnog afdwingbaar.

Heb je zelf een schenking afgesproken die nog niet is uitbetaald? Pak de overeenkomst erbij en controleer wanneer de ontvanger het geld mag opeisen. Tijdens het leven, op een afgesproken datum of pas na overlijden?

Laat bij twijfel beoordelen of de gekozen vorm bij die bedoeling past. Bewaar de akte, eventuele aanvullingen en betaalbewijzen samen. Bespreek een ontbrekende notariële vastlegging terwijl de schenker zijn wensen nog zelf kan vastleggen. In deze zaak kwam die ontbrekende stap pas bij de verdeling van de erfenis aan het licht.