School vraagt om een laptop van honderden euro’s? Ouders hoeven die niet verplicht te betalen

Zo’n apparaat kan gemakkelijk enkele honderden euro’s kosten. Toch is het belangrijk om te weten dat een school ouders niet zomaar kan verplichten die rekening te betalen. Wanneer een laptop nodig is om het onderwijs te kunnen volgen, moet de school ervoor zorgen dat ook leerlingen van wie de ouders het apparaat niet aanschaffen volledig kunnen meedoen.

Dat kan een onaangename verrassing voorkomen, zeker nu veel gezinnen hun vakantiegeld al hebben uitgegeven en de gewone maandelijkse lasten gewoon doorgaan.

Scholen mogen ouders vragen om voor hun kind een laptop of tablet te kopen. Digitaal onderwijs is inmiddels immers heel normaal. Huiswerk wordt online ingeleverd, lesmateriaal staat in een digitale omgeving en tijdens lessen wordt regelmatig met speciale programma’s gewerkt.

Daarmee is de rekening echter nog niet automatisch verplicht. De Rijksoverheid legt bij de regels voor schoolkosten uit dat een school ouders kan vragen een laptop aan te schaffen, maar hen niet kan dwingen ervoor te betalen.

Als ouders het apparaat niet willen of kunnen kopen, moet de school een volwaardig alternatief aanbieden. Dat kan bijvoorbeeld een laptop in bruikleen zijn. Die oplossing moet de leerling daadwerkelijk in staat stellen alle lessen te volgen en al het verplichte werk te doen.

Een school kan dus niet volstaan met de mededeling dat een leerling zonder eigen laptop bepaalde opdrachten maar thuis, in de bibliotheek of op het apparaat van een klasgenoot moet uitvoeren. De toegang tot het onderwijs mag niet afhankelijk worden van de financiële ruimte van de ouders.

Dat betekent niet dat alles wat een leerling nodig heeft door de school wordt betaald. Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs zijn de meeste verplichte lesboeken gratis. Hieronder vallen volgens de overheid onder meer leerboeken, werkboeken, examenbundels en de digitale licenties die noodzakelijk zijn om het onderwijsprogramma te volgen.

Andere spullen kunnen wel voor rekening van de ouders komen. Denk aan een atlas, woordenboeken, een agenda, een rekenmachine, schrijfmateriaal, gymkleding en persoonlijke gereedschappen die langer meegaan of door de leerling zelf worden gebruikt.

Juist bij laptops ontstaat verwarring, omdat het apparaat duur is en tegelijkertijd vaak onmisbaar wordt gemaakt voor de dagelijkse lessen. De hoofdregel blijft evenwel duidelijk: de school mag om aanschaf vragen, maar moet een bruikbaar alternatief regelen wanneer ouders niet betalen.

Hetzelfde geldt voor een borg die een school vraagt voor gratis schoolboeken. Zo’n borg kan worden gevraagd, maar is vrijwillig. Ook wanneer ouders de borg niet betalen, moet hun kind de noodzakelijke boeken ontvangen.

Uit informatie van Ouders & Onderwijs over de Schoolkostenmonitor 2026 blijkt dat meer dan 80 procent van de ouders niet weet dat de gevraagde bijdrage voor ICT vrijwillig is.

Dat is geen klein detail. De gemiddelde schoolkosten lopen volgens de organisatie behoorlijk uiteen. Bij praktijkonderwijs gaat het om ongeveer 125 euro, terwijl ouders van een gymnasiumleerling gemiddeld rond de 465 euro kwijt kunnen zijn. Een laptop kan daar nog bovenop komen.

De formulering in een schoolbrief speelt daarbij een grote rol. Wanneer er staat dat een apparaat “noodzakelijk” is en dat het via een aangewezen leverancier kan worden besteld, zullen veel ouders aannemen dat ze geen keuze hebben. Soms wordt een huur- of afbetalingsregeling aangeboden, maar ook dan blijft de vraag relevant of de school duidelijk heeft verteld dat er een alternatief beschikbaar is.

Ouders hoeven zich dus niet bezwaard te voelen wanneer ze bij de school informeren naar een leenapparaat. Dat is geen gunst waarvoor zij dankbaar moeten zijn, maar een voorziening die nodig kan zijn om iedere leerling gelijke toegang tot het onderwijs te geven.

Naast kosten voor apparaten vragen scholen dikwijls om een vrijwillige ouderbijdrage. Daarmee worden bijvoorbeeld schoolreisjes, culturele activiteiten, vieringen of extra lesprogramma’s betaald.

Het woord “vrijwillig” moet hier letterlijk worden genomen. Volgens de regels voor de vrijwillige ouderbijdrage hoeven ouders deze bijdrage niet te betalen. Zij hoeven evenmin uit te leggen waarom ze niet betalen.

Een kind mag bovendien niet worden uitgesloten van extra activiteiten die door de school worden georganiseerd wanneer de ouders de bijdrage niet voldoen. Dat geldt ook voor kinderen van ouders die de rekening best zouden kunnen betalen, maar daar bewust niet voor kiezen.

Dat neemt niet weg dat scholen financieel in de knel kunnen komen wanneer veel ouders de bijdrage laten liggen. Voor individuele gezinnen verandert dat echter niets aan de juridische status: het blijft een vrijwillige betaling.

Ouders die een rekening of bestellijst ontvangen, doen er verstandig aan eerst vast te stellen om welk type kosten het gaat. Is de laptop werkelijk verplicht voor het onderwijs? Wordt duidelijk vermeld dat er een leenapparaat of ander volwaardig alternatief bestaat? Gaat het om een vrijwillige bijdrage of om persoonlijke spullen die ouders zelf moeten aanschaffen?

Wie twijfelt, kan de school vragen de regels schriftelijk toe te lichten. Dat voorkomt een gesprek waarbij de indruk ontstaat dat ouders om een uitzondering vragen. De relevante vraag is niet of de school een laptop nuttig vindt, maar hoe zij voorkomt dat een leerling zonder zelfgekocht apparaat achteropraakt.

Voor gezinnen die het geld wel kunnen missen, kan een eigen laptop natuurlijk comfortabeler zijn. De leerling kan het apparaat thuis gebruiken, bestanden bewaren en is niet afhankelijk van een uitleenregeling. Maar dat is een keuze — geen rekening die iedere ouder zonder meer moet accepteren.