Variabel energiecontract? Vanaf woensdag kan je rekening €242 per jaar duurder worden

Voor een gemiddeld huishouden kan de stijging oplopen tot ongeveer €242 per jaar. Dat is geen theoretisch koopkrachtmodel van een Haagse rekenkamer, maar geld dat gewoon van je rekening verdwijnt. Bovenop de huurverhoging, duurdere boodschappen, hogere internetkosten en alle andere vaste lasten die de Nederlander al om de oren vliegen.

Vooral klanten met een variabel contract zijn de klos. Bij marktleider Essent stijgt het variabele stroomtarief per 1 juli met 13,0 procent en het gastarief met 13,4 procent ten opzichte van het tweede kwartaal. Het nieuwe stroomtarief komt daarmee uit op €0,2691 per kWh en gas op €1,3895 per kuub, inclusief belastingen. Omdat veel leveranciers naar dezelfde groothandelsprijzen kijken, is de kans groot dat meer huishoudens vergelijkbare pijn gaan voelen.

Dit nieuws raakt geen kleine groep. Volgens de Autoriteit Consument & Markt heeft ongeveer 37 procent van de Nederlandse huishoudens een variabel energiecontract. Dat betekent dat miljoenen mensen gevoelig zijn voor tariefswijzigingen per 1 juli. De ACM wijst consumenten daarom nadrukkelijk op het belang van vergelijken, juist omdat veel variabele tarieven rond 1 januari en 1 juli worden aangepast.

Dat is precies waarom dit onderwerp zo goed past in de categorie: wat betekent dit voor jouw portemonnee? Want de meeste mensen lezen geen energiemarktmonitor voor hun plezier. Ze willen weten: hoeveel duurder wordt mijn rekening, waarom gebeurt dit, en wat kan ik nu doen?

Het antwoord is ongemakkelijk simpel: wie niets doet, kan vanaf juli zomaar duurder uit zijn.

Energievergelijk.nl rekent met een gemiddeld verbruik van 2.420 kWh stroom en 1.020 kuub gas. Bij de nieuwe Essent-tarieven komt dat neer op ongeveer €242 per jaar extra. De stijging zit vooral in gas: het gastarief gaat in het voorbeeld met ruim 16 cent per kuub omhoog. Stroom wordt met iets meer dan 3 cent per kWh duurder.

Dat klinkt per eenheid misschien nog overzichtelijk. Een paar cent hier, een paar dubbeltjes daar. Maar zo werken vaste lasten niet. Die stapelen zich op.

Een huishouden dat al te maken krijgt met een hogere huur, een duurder internetabonnement en stijgende boodschappen, merkt die €242 wel degelijk. Dat is ruim €20 per maand. Voor veel gezinnen is dat een week boodschappen. Voor ouderen met alleen AOW is het een serieuze tik. En voor werkende middeninkomens is het weer zo’n typisch bedrag dat nergens spectaculair genoeg lijkt voor een crisisverhaal, maar onderaan de maand wél pijn doet.

De oorzaak ligt vooral op de internationale gasmarkt. De Europese gasprijs is de afgelopen maanden weer opgelopen door geopolitieke spanningen, onder meer rond Iran en onzekerheid rond de Straat van Hormuz. Die route is belangrijk voor vloeibaar gas, oftewel LNG. Als daar onzekerheid ontstaat, wordt de energiemarkt nerveus.

Gas is bovendien niet alleen belangrijk voor de verwarming thuis. Een deel van de Nederlandse stroom wordt opgewekt in gascentrales. Als gas duurder wordt, kan stroom dus ook duurder worden. Daarom krijgen huishoudens met een variabel contract vaak een dubbele klap: meer betalen voor gas én meer betalen voor stroom.

De ACM constateerde eerder deze maand al dat vaste energiecontracten ongeveer 13 procent duurder zijn geworden ten opzichte van vóór de oorlog in Iran. Ook meldde Gaslicht.com op basis van de Energiemonitor dat de Nederlandse gasopslag rond half juni slechts voor ongeveer 20 procent gevuld was, historisch laag voor deze tijd van het jaar. Vorig jaar lag dat rond dit moment nog ongeveer op 40 procent.

Een variabel contract voelt vaak comfortabel. Je zit niet lang vast. Je kunt meestal maandelijks opzeggen. En als de prijzen dalen, kun je daarvan profiteren.

Maar daar zit precies de valkuil. Variabel betekent ook dat je leverancier de tarieven kan aanpassen. Vaak gebeurt dat per kwartaal of per halfjaar, met 1 januari en 1 juli als bekende momenten. Je leverancier moet een tariefwijziging minimaal 30 dagen van tevoren melden. Wie per 1 juli hogere tarieven krijgt, heeft daar dus als het goed is al bericht over gehad.

Het probleem is alleen: veel mensen lezen die e-mails nauwelijks. Of ze zien “tariefwijziging” en denken: dat zal wel. Tot de maandtermijn omhooggaat.

Daarom worden mensen van wie een vast contract ongemerkt afloopt ook wel “slapers” genoemd. Ze doen niets, en belanden automatisch in een duurder variabel tarief. In normale tijden is dat al onverstandig. Richting een onzekere winter kan het ronduit duur worden.

De grootste portemonnee-dreiging zit niet in de zomer, maar in de winter. In juni en juli gebruiken de meeste huishoudens relatief weinig gas. Daardoor voelt de stijging nu misschien nog niet extreem urgent.

Maar zodra de verwarming weer aangaat, verandert dat beeld volledig.

Gasverbruik is veel moeilijker te sturen dan stroomverbruik. Een wasmachine kun je later aanzetten. Een elektrische auto kun je opladen op een goedkoper moment. Maar als het buiten koud is, gaat de verwarming aan. Zeker gezinnen met kinderen, ouderen en mensen in slecht geïsoleerde woningen hebben daar weinig keuze in.

Daarom is het voor veel huishoudens verstandig om in elk geval serieus te kijken naar het vastzetten van de gasprijs. Wie de gasprijs vastzet, haalt het grootste winterrisico uit de rekening. Stroom kun je eventueel variabel of dynamisch houden, zeker als je actief kunt sturen met apparaten, zonnepanelen of een slimme meter.

De eerste stap is simpel: log vandaag nog in bij je energieleverancier. Zoek je huidige tarieven en de tarieven die per 1 juli gelden. Kijk apart naar stroom, gas, vaste leveringskosten, terugleverkosten en eventuele kortingen.

Daarna vergelijk je die tarieven met andere aanbieders. Niet alleen op basis van het maandbedrag, maar op basis van je echte jaarverbruik. Een laag maandbedrag kan misleidend zijn als het voorschot te optimistisch is ingesteld.

Voor veel huishoudens zijn er grofweg vier keuzes.

Voor mensen die zekerheid willen, is een éénjarig vast contract vaak de meest overzichtelijke keuze. Je zet stroom en gas voor twaalf maanden vast en weet waar je aan toe bent. Zeker met het oog op de winter kan dat rust geven.

Drie jaar vastzetten is minder aantrekkelijk als de markt later weer daalt. Met één jaar vast koop je zekerheid, maar blijf je volgend jaar flexibel genoeg om opnieuw te vergelijken.

Voor huishoudens die wat meer risico willen nemen, kan “gas vast, stroom variabel” interessant zijn. Je dekt dan de grootste winterpost af, terwijl je bij stroom nog kunt profiteren als tarieven dalen.

Dit past vooral bij mensen die niet al te nerveus worden van schommelingen, maar wél willen voorkomen dat een koude winter de gasrekening sloopt.

Dynamische stroomcontracten zijn populairder geworden. Volgens de ACM heeft inmiddels ongeveer 8 procent van de huishoudens zo’n contract; 56 procent heeft een vast contract en 37 procent variabel. Dynamisch kan slim zijn voor mensen die hun verbruik actief sturen, bijvoorbeeld met een elektrische auto, warmtepomp, thuisbatterij of slimme apparaten.

Maar dynamisch is niet voor iedereen. Wie niet oplet, kan juist duurder uit zijn. Zeker huishoudens met zonnepanelen moeten goed kijken naar teruglevering, terugleverkosten en negatieve stroomprijzen.

Variabel aanhouden kan verstandig zijn als je binnenkort verhuist, als je heel weinig gas verbruikt, of als je bewust verwacht dat de prijzen weer dalen. Maar dan moet je wel accepteren dat de tarieven ook verder kunnen stijgen.

Wat niet verstandig is: variabel blijven omdat je geen zin hebt om te kijken. Dat is precies hoe huishoudens honderden euro’s laten liggen.

Voor huishoudens met zonnepanelen komt er nog een extra punt bij. De salderingsregeling stopt per 1 januari 2027. Vanaf dat moment kunnen eigenaren van zonnepanelen zelf opgewekte stroom niet meer wegstrepen tegen hun verbruik. Ze krijgen nog wel een vergoeding voor teruggeleverde stroom.

Dat betekent dat je bij een nieuw contract niet alleen naar het stroomtarief moet kijken. Je moet ook letten op terugleverkosten, terugleververgoeding en de voorwaarden ná 1 januari 2027. Een contract dat vandaag goedkoop lijkt, kan volgend jaar minder gunstig uitpakken als je veel stroom teruglevert.

De energierekening wordt vanaf 1 juli voor veel variabele klanten opnieuw duurder. De stijging bij Essent - 13,0 procent voor stroom en 13,4 procent voor gas - laat zien waar de markt heen beweegt. Voor een gemiddeld huishouden kan dat ongeveer €242 per jaar extra betekenen.

Dat is precies de koopkrachtrealiteit van 2026: niet één grote klap, maar steeds nieuwe verhogingen die samen je portemonnee leegtrekken.

De beste actie is daarom eenvoudig. Check je tarieven. Vergelijk je contract. Kijk vooral naar gas richting de winter. En laat je vaste contract niet ongemerkt aflopen in een duur variabel tarief.

Want wie nu blijft slapen, kan vanaf woensdag wakker worden met een energierekening die opnieuw een stuk hoger is.