Een oudere vrouw met witte bloemen op een mistige begraafplaats tussen de herfstbladeren.

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Zus erft geld op Zwitserse rekeningen van haar broer en hoeft €343.309 erfbelasting niet te betalen

Economie•10 nov , 9:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Een zus die als enige erfgenaam het geld van haar in 2013 overleden broer erfde, hoeft de navorderingsaanslag erfbelasting van €343.309 niet te betalen. Ook de €113.608 belastingrente die de Belastingdienst erbij rekende, vervalt. De fiscus wist uiterlijk in januari 2021 genoeg om haar aan te schrijven, maar liet daarna ruim zeven maanden niets gericht gebeuren, oordeelde de rechtbank Den Haag op 17 juli 2026.

Het ging om geld op Zwitserse bankrekeningen dat niet in de aangifte stond. Voor buitenlands vermogen mag de Belastingdienst de erfbelasting zonder einddatum navorderen. Maar alleen als hij doorwerkt zodra hij aanwijzingen heeft. Dat deed hij hier niet, en daarom schrapte de rechter de hele aanslag. De uitspraak is op 9 november 2026 gepubliceerd.

Aanslag en rente samen kwamen uit op €456.917, volgens een berekening van DDS. De Belastingdienst rekende met een totale verkrijging van €889.895. Of dat bedrag klopte, heeft de rechter niet meer beoordeeld: de zaak liep vast op de traagheid van de fiscus.

Een lijst met 246 namen

De broer was geboren in 1947 en overleed in 2013. Zijn zus aanvaardde de erfenis op 17 oktober 2013 beneficiair, dus onder voorrecht van boedelbeschrijving. Een aangifte erfbelasting kwam er toen niet.

Op 10 oktober 2019 kreeg de Belastingdienst van de landelijke recherche een lijst met 246 namen van vermoedelijk Nederlandse klanten van een vermogensbeheerder die voor Zwitserse banken werkte. De naam van de broer stond erop. De beheerder zou geld hebben verduisterd en vermogen buiten het zicht van de fiscus hebben gehouden. De Belastingdienst begon daarop het project Staaldiep. Uit de Zwitserse gegevens bleek later dat de broer in de jaren 2010 tot en met 2013 in elk geval twee rekeningen bij een Zwitserse bank had.

Wat de fiscus wanneer wist

De rechtbank zette de stappen van de Belastingdienst op een rij:

14 oktober 2020: de eerste vragenbrieven van het project gaan de deur uit. Op 22 oktober 2020 volgt een brief aan het postbusadres van de erven, met het nummer van een Zwitserse rekening. Er komt geen reactie; de fiscus stuurt meerdere herinneringen.
13 en 14 januari 2021: een inspecteur inkomstenbelasting vraagt zijn collega van de erfbelasting naar de erfgenamen. Die antwoordt binnen een dag: er is geen aangifte, maar wel een zus gevonden, die erfgenaam is tenzij ze de erfenis verwierp.
11 en 18 februari 2021: de Belastingdienst krijgt stukken uit de strafzaak tegen de vermogensbeheerder.
26 juli 2021: een interne notitie legt vast dat de broer niet in die stukken voorkomt.
5 oktober 2021: de fiscus vraagt gericht gegevens op bij het boedelregister en het Centraal Testamentenregister.
15 oktober 2021: de zus krijgt een uitnodiging om aangifte te doen. Op 7 december 2021 komt die binnen, zonder buitenlands vermogen.
21 december 2021: de Belastingdienst vraagt Zwitserland om gegevens. Die komen in mei en oktober 2022.
8 november 2022: de navorderingsaanslag van €343.309 met €113.608 belastingrente. Op 12 september 2024 blijft die in bezwaar staan.

Waarom de rechter de aanslag schrapt

Bij buitenlands vermogen telt alleen de tijd die echt nodig is om gegevens te krijgen en daarna met redelijke snelheid de aanslag op te leggen. Dat heet de voortvarendheidseis. Zit de inspecteur langer dan zes maanden onverklaarbaar stil, dan handelt hij volgens vaste rechtspraak in elk geval niet voortvarend.

Het eerste jaar rekende de rechter de Belastingdienst niet aan. Bij 246 namen mocht de fiscus kiezen voor een landelijke projectaanpak, en het logboek liet zien dat er van oktober 2019 tot oktober 2020 aan gewerkt werd. Ook in andere zaken kijkt de rechter scherp naar de termijnen van de fiscus. Zo verkortte de Belastingdienst in een andere zaak zijn eigen aanslagtermijn met een aanmaning.

Vanaf 14 januari 2021 lag het anders. De Belastingdienst kende toen het vermogen, de naam van de broer, het postbusadres van de erven en het burgerservicenummer van de zus. Dat nummer stond al sinds 2013 in het eigen klantsysteem. Het opvragen van het strafdossier was nuttig voor het project als geheel, maar zei weinig over deze erfenis. Van in elk geval 18 februari tot 5 oktober 2021 zat er zo ruim zeven maanden tussen, zonder aanvaardbare verklaring.

Wat er met de rente gebeurt

De rechtbank vernietigde niet alleen de aanslag, maar ook de beschikking belastingrente. Daarmee vervalt de €113.608 rente net zo goed. De Belastingdienst moet de zus daarnaast €3.200 proceskosten en €51 griffierecht vergoeden. Haar andere argumenten, zoals dat ze met de erfenis vooral schulden van haar broer had afgelost, behandelde de rechter niet meer.

Definitief is de uitspraak niet zomaar. Beide partijen konden binnen zes weken na verzending in hoger beroep bij het gerechtshof Den Haag. Uit de gepubliceerde uitspraak blijkt niet of de Belastingdienst dat heeft gedaan.

Buitenlands vermogen: geen einddatum

Normaal kan de Belastingdienst tot vijf jaar na het ontstaan van de belastingschuld navorderen. Voor een bestanddeel in het buitenland is dat twaalf jaar, volgens artikel 16 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Navorderen lukt de fiscus ook niet altijd: de Hoge Raad oordeelde eerder dat een AOW'er in Duitsland €5.061 niet hoefde na te betalen.

Voor de erfbelasting gaat de wet verder. Is de aangifte over buitenlands vermogen niet, onjuist of onvolledig gedaan, dan vervalt de bevoegdheid tot navorderen helemaal niet. Wie geld van een overledene in het buitenland laat staan zonder het op te geven, loopt dus ook na tien of twintig jaar nog het risico op een navorderingsaanslag. De voortvarendheidseis is de enige rem, en die werkt alleen als de fiscus aantoonbaar te lang stilzat.

Buitenlands geld van de overledene gevonden

De termijn voor de aangifte hangt af van de sterfdatum. Bij een overlijden in 2025 of eerder moet de aangifte binnen 8 maanden binnen zijn. Bij een overlijden in 2026 of later is dat 20 maanden, en vanaf dan betaal je belastingrente, ook met uitstel.

Heb je de aangifte al verstuurd en vind je later een rekening, dan kun je een verstuurde aangifte erfbelasting nog verbeteren zolang er geen definitieve aanslag is. Gaat het om niet aangegeven vermogen of een erfenis, dan is er het formulier Melding vrijwillige verbetering. Dat kan tot het moment dat je weet, of redelijkerwijs kunt weten, dat de Belastingdienst het vermoedt. Met vragen kun je het Verhuld Vermogen-centrum bellen op 088 - 153 25 02.

Let ook op wat de overledene zelf nog moest betalen. Een rechter oordeelde eerder dat de Belastingdienst de executeur niet zelf hoeft te wijzen op openstaande aanslagen.

Lees ook

Krijg je zelf jaren later een navorderingsaanslag over buitenlands geld, vraag dan het dossier op en zet de data op een rij: wanneer kreeg de fiscus de eerste aanwijzing, wanneer wist hij wie de erfgenaam was, en wanneer kwam de volgende gerichte stap. Een gat van meer dan zes maanden zonder verklaring was in deze zaak de reden dat de hele aanslag verviel.

Schenken in 2026. De gratis schenk-checklist 2026 van Schenk Slim, de schenksite van DDS, zet tien punten op een rij voor wie dit jaar nog wil schenken.