Laf COA laat meisjes in bus 57 aan hun lot over: ouders melden intimidatie door jonge mannen uit azc Exel, en het COA gaat 'observeren'

Het gaat om drie minderjarige meisjes uit Harfsen en Lochem die met de bus naar het Zone College in Borculo gaan. Hun ouders stuurden de gemeenten Lochem en Berkelland een brief, die op 5 oktober in Berkelland binnenkwam. Groepen jonge mannen die volgens de ouders veelal uit het azc in Exel komen, "nemen een overheersende plek in de bus in en creëren een dreigende sfeer jegens jonge meisjes", schrijven ze volgens De Gelderlander. Bij de bushalte in Borculo gaat het verder: "Zij wachten daar de meisjes op, volgen hen en vragen opdringerig naar namen, woonplaatsen en telefoonnummers."

Elke ouder kan zich voorstellen wat dat met een kind doet. Elke ochtend dezelfde bus, dezelfde halte, dezelfde knoop in je maag. Wie zijn dochter niet meer met een gerust hart op de bus naar school kan zetten, betaalt een prijs die geen bestuurder in Den Haag ooit zelf hoeft te betalen.

Lees dan het antwoord van de bestuurders. Waarnemend burgemeester Frans Backhuijs van Lochem en burgemeester Joost van Oostrum (VVD) van Berkelland gaven een gezamenlijke verklaring uit. Ze zijn "bezorgd" en hebben "direct afspraken gemaakt met COA en de politie". Daarna komt de kern: het COA "onderzoekt momenteel of en in welke mate bewoners betrokken zijn geweest" en "zet het COA observatie in tijdens busritten en bij haltes". Voogdij-instelling Nidos gaat "gesprekken" voeren met de jongeren op het centrum.

COA-woordvoerder Arnoud Siekmans legde tegenover De Gelderlander uit wat er gebeurt als er iets wordt vastgesteld: "We kunnen regels opleggen van extra corvee, een strengere avondklok, een strengere meldplicht en geld inhouden van hun dagelijkse vergoeding." Extra corvee en minder leefgeld, dus. Wat een lafheid: voor wie meisjes opwacht en achtervolgt, heeft het COA een schoonmaakrooster en een korting op het zakgeld.

Siekmans had ook nog een boodschap voor de bewoners, of ze er nu bij betrokken waren of niet: "jouw gedrag buiten de poort is van belang voor het feit of je als welkom wordt ervaren door de omgeving." Het COA maakt zich zorgen of zijn bewoners in de omgeving welkom zijn, terwijl drie meisjes zich niet meer veilig voelen in de bus naar hun eigen school.

Het wordt nog erger in het antwoord van het college van Berkelland op vragen van de lokale partij Samen Voor Berkelland. De situatie is "voor ons nieuw", schrijft het college. Maar vervoerder Arriva liet weten dat er "in het verleden signalen en meldingen zijn geweest over drukte in de bus en problemen rondom het inchecken door jongeren". Die signalen waren voor Arriva en het COA reden om met elkaar te praten, "maar deze signalen zijn niet met ons gedeeld".

Het COA zat dus al met de vervoerder om tafel over gedoe met jongeren in de bus, en de gemeenten hoorden er niets van. Pas toen ouders zelf een brief schreven, kwam het op tafel. Achterkamertjesoverleg over de rug van schoolkinderen. Wie signalen over de bus naar school binnenskamers houdt tot de ouders zelf alarm slaan, heeft hun vertrouwen verspeeld.

De ouders vroegen vier dingen. Onder meer dat asielzoekers die "evident geen of zeer geringe kans maken op een verblijfsvergunning" uit de directe omgeving worden gehaald, en dat dit gedrag in het dossier komt van wie wel in procedure is. Het antwoord van Berkelland op allebei: "Als gemeente gaan wij hier niet over." Een aantekening in het dossier kan volgens het COA alleen bij een bewezen strafbaar feit. Wel besteden de boa's van Berkelland "de komende tijd extra aandacht aan het busstation".

Niemand gaat erover. De gemeente niet, het COA niet verder dan sancties binnen de opvang, en de IND pas bij een bewezen strafbaar feit. Zo valt de verantwoordelijkheid tussen de loketten door, en blijven drie meisjes met hun angst in de bus zitten.

Het azc in Exel is de opvanglocatie van het COA aan de Ampsenseweg. Lochem sloot in september 2025 een bestuursovereenkomst voor maximaal 250 mensen: 65 alleenstaande minderjarige vreemdelingen en 185 asielzoekers, voor vijftien jaar. De VVD vond dat tien jaar het maximum had moeten zijn en diende een motie van treurnis in, die werd verworpen.

Daarna ging het snel, op de manier waarop het COA zijn tekorten overal op gemeenten afschuift. De 185 asielzoekers zouden pas over een of twee jaar komen, maar in december liet het COA weten dat er al begin 2026 veertig volwassenen in leegstaande bungalows kwamen. Wethouder Michiel Rijsberman tegen Omroep Gelderland: "Dit is al de tweede keer dat het COA zich niet aan afspraken houdt." Sinds begin mei wonen er ook nog 145 mensen in noodopvang in leegstaande gebouwen op het terrein. Alles bij elkaar 250, veel eerder dan afgesproken.

En Den Haag? In februari vroegen Kamerleden van de Groep Markuszower aan de minister van Asiel en Migratie of dit azc er wel moest komen. Lochem had namelijk voorgesteld omwonenden en ondernemers tot 1.000 euro te geven om hun "gevoel van veiligheid en leefbaarheid" te vergroten. Minister Bart van den Brink (CDA) zag in zijn antwoord van 30 maart geen probleem. "De veiligheid van inwoners heeft prioriteit", schreef hij, en "indien nodig wordt direct opgetreden". Er was "geen aanleiding om van de komst van het azc af te zien".

Natuurlijk, er is nog niets bewezen. Het COA onderzoekt nog "of en in welke mate" bewoners erbij betrokken waren, en volgens Berkelland is er geen aangifte gedaan. Maar juist daarom is meekijken te weinig. Een schoolmeisje doet niet na elke enge busrit aangifte, ze vertelt het thuis. Die ouders schreven een brief, en ze verdienen een overheid die eerst hun dochters beschermt en pas daarna uitzoekt wie wat deed.

Backhuijs en Van Oostrum moeten vanaf maandag zorgen voor echt toezicht in en rond lijn 57: politie of boa's in de bus en bij de halte in Borculo, op de schooltijden. Het COA moet wie meisjes lastigvalt niet "bewust maken", maar van de locatie halen. Zijn eigen maatregelenbeleid kent ook plaatsing op de handhaving- en toezichtlocatie in Hoogeveen. Gebruik dat, in plaats van een corveelijst.

En Lochem moet de noodopvang van 145 extra mensen beëindigen en de overeenkomst van vijftien jaar openbreken. Een COA dat zich al twee keer niet aan afspraken hield, heeft geen recht op vijftien jaar vertrouwen. Het azc in Exel had er nooit moeten komen. Van den Brink moet ophouden met beloven en de instroom stoppen, zodat dorpen als Exel en Harfsen niet langer de rekening krijgen van zijn falende asielbeleid.

Drie meisjes willen alleen maar naar school. Als jij je dochter morgen op lijn 57 zet, wil je niet horen dat er iemand meekijkt. Je wilt horen dat er iemand ingrijpt.