Kartelkoning Willem-Alexander haalt 'al die journalisten' naar azc Leersum om te laten zien dat het 'soms ook heel goed kan gaan'

Dat zegt hij terwijl het COA op 102 procent bezetting zit, Alkmaar een asielschip weigert en de burgemeester van Vught waarschuwt: "De spankracht is op enig moment wel bereikt." Op zo'n moment kiest de koning niet voor de dorpen die vollopen, maar voor een van de oudste opvanglocaties van Nederland: ruim 35 jaar azc, 529 bewoners van wie 124 kinderen, in een dorp waar het azc volgens de projectleider "heel gewoon" is.

Hij bezocht de basisschool op het terrein, maakte selfies met kinderen en nam bij de Meedoenbalie, het loket dat bewoners helpt aan werk, een folder mee. "Dan kan ik die rustig bekijken in de auto," zei hij volgens Blauw Bloed. Hij vroeg nog: "Is er dan helemaal geen discussie hier?" Burgemeester Frits Naafs (VVD), die hem drie jaar eerder had uitgenodigd, vertelde volgens de Volkskrant dat opvang "in het DNA van de inwoners en de lokale politiek" zit.

Een koning die vraagt of er "helemaal geen discussie" is, weet dus precies dat die discussie in de rest van het land wel woedt. En toch koos hij de plek waar hij haar niet hoefde te horen.

Wie zegt dat de koning boven de politiek staat, moet de Grondwet eens openslaan. Artikel 42 zegt het in één zin: "De regering wordt gevormd door de Koning en de ministers." De koning is geen toeschouwer van het kabinet-Jetten. Hij hoort erbij.

Hij zegt het zelf ook. Op 1 juli 2023 bood hij op de herdenking van het slavernijverleden excuses aan met de woorden: "Als uw Koning en als deel van de regering maak ik vandaag deze excuses zelf." Als het om excuses namens Nederland gaat, is hij regering. Gaat het om asiel, dan zou hij ineens boven de partijen staan?

Voor wat hij doet en zegt, staat premier Rob Jetten (D66) in, want ook dat staat in artikel 42: "De Koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk." Het asielverhaal van dinsdag was dus gewoon kabinetsbeleid, alleen met een kroon erop.

En het kartel zorgt voor de zijnen. Op dezelfde dinsdag schreef Jetten de Kamer dat hij drie aangenomen moties over het koninklijk huis niet uitvoert: over belasting op de uitkeringen, over openheid over het vermogen en over de manier waarop de uitkering van de koning meegroeit met de lonen. Letterlijk: "Deze moties zal ik niet uitvoeren."

Leersum staat niet op zichzelf. Deze koning kiest steeds dezelfde kant. Hij bood excuses aan voor het slavernijverleden en vroeg "vergiffenis". Hij liet onderzoek doen naar het koloniale verleden van zijn eigen familie, betaalde het zelf en noemde de uitkomsten volgens de NOS "schrijnend en confronterend". En Mitchell Esajas, de activist van Kick Out Zwarte Piet, kreeg in 2023 een lintje voor zijn strijd tegen racisme, dat hij dit jaar teruggaf omdat woorden over verzoening hem niet genoeg waren.

In mei had hij ook al een les voor wie protesteert tegen azc's: demonstreren is volgens hem "een goed recht", maar dan "met je stem, niet met geweld". Dat zei hij toen protesten tegen azc's en noodopvang op sommige plekken uit de hand liepen, zoals in Loosdrecht. Wie precies dat doet, zoals Alkmaar met een helder nee, krijgt geen koninklijk bezoek. Die krijgt de brieven van Van den Brink.

Want op dezelfde dinsdag dat de koning in Leersum poseerde, stond Aalten bij de rechter in Arnhem, omdat minister Bart van den Brink (CDA) de gemeente 200 asielzoekers oplegt, terwijl een eerdere verdeling om 157 plekken vroeg. En op 12 oktober eiste Van den Brink van alle provincies extra tijdelijke asielplekken: 2.400 vóór 1 november en 7.450 vóór 1 april.

In Leersum kozen de inwoners en de lokale politiek zelf. Precies die keuze pakt Van den Brink alle andere gemeenten af met de Spreidingswet. De koning prees het dorp dat mocht kiezen, en zweeg over de dorpen die het niet mogen.

Het tegenargument: de koning moet het land verbinden, en laten zien dat iets goed gaat is toch geen misdaad? Maar wie verbindt, kiest niet midden in het felste debat van het land één kant van het verhaal. En wie wel kiest, is gewoon een politicus. Alleen eentje die we nooit kunnen wegstemmen.

Jetten moet ophouden de koning in te zetten als reclamebord voor zijn asielbeleid. En de Kamer moet hem houden aan de drie moties over het koninklijk huis die zij al aannam, in plaats van te slikken dat de premier ze in een brief van tafel veegt.

Van den Brink moet de Spreidingswet afschaffen, zodat elke gemeente kan doen wat Leersum mocht doen: zelf kiezen. Een gemeente die nee zegt, zoals Alkmaar, verdient respect en geen druk vanuit Den Haag.

In Leersum ging het dinsdag goed, voor de camera. In de rest van het land betaal jij de prijs van het beleid waaraan de koning zijn gezicht leende, en een kroon maakt dat niet minder politiek.