Eerst over de huur praten, dan pas de burgemeester bellen: zo walst CDA-minister Van den Brink over Landgraaf heen

Dat blijkt uit antwoorden van de gemeente op vragen van RTV Parkstad. En het wordt erger. Op 8 oktober schreven we dat er vanaf november 300 asielzoekers op het Pinkpop-terrein komen. Nu blijkt dat Den Haag er eerst 700 wilde neerzetten.

Zevenhonderd. In een gemeente die volgens de Spreidingswet 154 plekken moet leveren. Het ministerie wilde dus ruim vier keer de wettelijke opgave in één keer op een terrein naast een woonwijk dumpen. Wethouder Smeets (CDA), partijgenoot van de minister, vond dat zelf ook "wel erg ruim". Na onderhandelen werd het 300 mensen voor veertien maanden.

Het alternatief was de opgave uit de Spreidingswet: 154 mensen, maar dan 24 maanden lang. Zevenhonderd was voor de gemeente „een brug te ver”, schrijft RTV Parkstad. Burgemeester Richard de Boer hoorde het pas toen het ministerie al met Megaland aan tafel zat.

En wat zegt de wethouder over de plicht van de Spreidingswet? „Daar kun je niet voor weglopen.” Dat is precies de houding die Den Haag van een gemeente wil: buigen, en het een plicht noemen.

De gemeenteraad mocht toekijken. Volgens RTV Parkstad waren enkele fracties verontwaardigd, omdat de raad tegen eerdere toezeggingen in buiten het besluit werd gehouden en de buurt vooraf niets hoorde. Het college zegt dat daar geen tijd voor was, omdat het ministerie zo hard duwde. Overleg noemt Den Haag dat. Het was een overval met een handtekening eronder.

De verwachte rekening? Ruim achttien miljoen euro, en die komt voor rekening van het Rijk. Dus betaal jij. Achttien miljoen, dat is grofweg €60.000 per asielzoeker voor veertien maanden op een modderig festivalterrein.

En de buurt? Omwonenden uit de wijk Eikske gaan op zaterdag 7 november demonstreren, tijdens de inloopochtend op Megaland. "Ons is niets gevraagd", zegt een van de organisatoren tegen RTV Parkstad. "We maken ons zorgen." Ze willen het vreedzaam doen, met muziek, en hopen op 200 tot 300 deelnemers. Het is het enige wat ze nog kunnen.

Het CDA, de partij van de minister en van de wethouder, noemt zichzelf graag de partij van de gemeenschap en het lokale bestuur. In Landgraaf bleef daar niets van over. De gemeenschap hoorde het als laatste, en het lokale bestuur mocht alleen nog tekenen.

Niet elke gemeente buigt. Valkenswaard schreef het Rijk op donderdag 15 oktober dat de 103 opvangplekken die het moet leveren voorlopig niet te halen zijn, meldt Valkenswaard24. De gemeente heeft geen eigen geschikte gebouwen. Er is één optie in beeld: een pand aan de Leenderweg, voor hooguit veertig alleenstaande minderjarigen. En de raad houdt vast aan maximaal veertig mensen per locatie. Een redelijke grens: de maat waarop een dorp opvang kan dragen zonder dat een hele straat op zijn kop staat, en zonder dat de buren pas achteraf horen wat er gebeurt.

Het ministerie reageert met de knoet. Valkenswaard staat al onder actief toezicht. De volgende stap is een formele waarschuwing dat het Rijk de taak mogelijk overneemt. In het uiterste geval regelt Den Haag zelf opvang en stuurt het de gemeente de rekening. Hij dreigt, hij zet onder druk, en wie niet buigt, krijgt de rekening. Dat is het bestuur van Van den Brink.

Waarom die haast? Omdat de minister zelf waarschuwt voor een tekort van 3.600 opvangplekken begin januari en 7.600 in april. Een kabinet dat de instroom niet stopt, moet steeds meer festivalterreinen en kantoorpanden vullen. En dan worden de gemeenten die niet meer kunnen, als dwarsliggers behandeld.

Valkenswaard doet wat elke gemeente zou moeten doen: eerlijk zeggen dat het niet gaat, en vasthouden aan wat de eigen raad heeft besloten. Onwil heet dat niet, maar luisteren naar je inwoners.

D66-Kamerlid Van Asten zei deze week nog dat de dwang in de Spreidingswet moet blijven. Landgraaf en Valkenswaard laten zien wat die dwang betekent: een minister die eerst over een terrein onderhandelt en dan pas de burgemeester belt, en een gemeente die gestraft wordt omdat ze geen gebouw heeft.

Van den Brink moet de Kamer per gemeente vertellen hoeveel plekken hij eerst eiste en wanneer hij het gemeentebestuur inlichtte, te beginnen bij Landgraaf. Het dreigement van indeplaatsstelling tegen Valkenswaard moet van tafel. En de Kamer moet de dwang uit de Spreidingswet halen, zodat raad en inwoners weer zelf beslissen.

Landgraaf koos voor buigen, Valkenswaard voor eerlijkheid. Het is veelzeggend dat juist de gemeente die eerlijk is, nu wordt bedreigd met een overname door het Rijk.

Jij betaalt de achttien miljoen. Jij woont naast het terrein. En jij hoort het als laatste. Gemeenten zijn geen vestigingen van het COA.