Landgraaf veegt de buurt opzij: 'geen ruimte' voor inspraak over 300 asielzoekers, dus gaat het Eikske de straat op tegen Van den Brink

Lees de pagina van de gemeente Landgraaf er maar op na. Op de vraag waarom inwoners niet vooraf om hun mening is gevraagd, antwoordt het gemeentebestuur dat het om een wettelijke verplichting gaat en dat "de nood aan opvang zo groot" is dat er geen ruimte was voor een burgerraadpleging. Dat is de minachting van een bestuur dat zijn eigen inwoners als sluitpost ziet.

Wat kreeg de buurt dan wel? Een brief, en een uitnodiging voor een inloopochtend waar medewerkers komen om "uitleg te geven". Uitleg dus, over iets wat allang vaststaat. De werkzaamheden op het terrein zouden volgens de gemeente al vanaf 12 oktober beginnen. Jij mag komen luisteren, en daarna ga je braaf weer naar huis.

Dat pikken ze in het Eikske niet. "Ons is niets gevraagd. We maken ons zorgen", zei een van de organisatoren tegen RTV Parkstad. Meer dan die twee zinnen heb je niet nodig om te begrijpen wat er in dit land misgaat.

De organisatie hoopt op twee- tot driehonderd deelnemers en wil een vreedzame demonstratie met muziek, inmiddels op het terrein van de Autokino bij Megaland. Dat zijn geen relschoppers, dat zijn buren die gewoon gevraagd hadden willen worden.

Hoe stelt het gemeentebestuur de buurt gerust? Met zinnen die je twee keer moet lezen. Overdag mogen de bewoners van de opvang het terrein verlaten, en tussen 22.00 uur en 07.00 uur worden ze "geacht" op het terrein aanwezig te zijn. Geacht. Dat is het woord waarmee de gemeente je nachtrust denkt te regelen.

Over het gedrag schrijft de gemeente dat bewoners "een persoonlijk belang" hebben om zich netjes te gedragen, omdat ze anders hun asielprocedure in gevaar brengen. Een bestuurder die daarmee aankomt bij een bezorgde moeder uit het Eikske, heeft geen idee wat er in zijn eigen gemeente leeft. Een belang is geen garantie.

Het college wijst steeds naar 2023, toen het goed zou zijn gegaan. Maar toen ging het om maximaal 150 mensen gedurende drie maanden. Nu gaat het om maximaal 300 mensen, in twee periodes van vele maanden. Wie dat als hetzelfde verkoopt, houdt de buurt voor de gek.

Hoe zorgvuldig dit dossier loopt, blijkt uit een ander antwoord op dezelfde pagina. Er stonden al portocabins op Megaland die volgens de gemeente niets met de opvang te maken hebben, daar niet mochten staan en weg moeten. Probeer dat maar eens uit te leggen aan een buurt die net een brief over woonunits heeft gekregen.

En dan de rekening. De gemeente meldt trots dat de opvang geen financiële gevolgen heeft, omdat het COA alle kosten vergoedt. Dat klopt voor de gemeentekas, maar de verwachte ruim 18 miljoen euro verdwijnt niet: die komt bij het Rijk terecht en dus bij jou. Eerst geen stem, en daarna ook nog de nota.

De gemeente hamert op één woord: tijdelijk. De opvang loopt van november 2026 tot en met mei 2027 en van september 2027 tot en met mei 2028. Maar lees verder. Volgens RTV Parkstad heeft het ministerie de gemeente geschreven dat Landgraaf in 2029 wel voor een reguliere opvanglocatie moet zorgen om aan de Spreidingswet te voldoen.

Het Eikske krijgt een tijdelijke noodopvang verkocht, terwijl de volgende rekening van Van den Brink al op de mat ligt. Op de vraag of de gemeente in de toekomst weer verplicht kan worden om asielzoekers op te vangen, zegt Landgraaf zelf: "Ja, dat kan in het kader van de Spreidingswet vanaf 2029."

Wat kocht het college dan? Uitstel. De dreiging van verscherpt toezicht is tot en met 2028 weg, en de minister is Landgraaf in een brief van 5 oktober "zeer erkentelijk". Zo werkt het Haagse systeem: eerst de stok tonen, en wie buigt, krijgt een aai over de bol.

Wethouder Bart Smeets (CDA) noemt het de uitvoering van een wettelijke taak, en daar verschuilt iedereen in dit college zich achter. Maar de Spreidingswet is een Haagse dwangwet voor een instroom die het kabinet zelf weigert te stoppen. Wie de kraan openlaat en daarna gemeenten dwingt te dweilen, heeft geen enkel moreel recht om over plicht te praten.

Landgraaf had ook een andere keus. Valkenswaard liet het Rijk in oktober weten dat de 103 plekken die het moet leveren voorlopig niet te halen zijn, en Van den Brink heeft 74 gemeenten onder toezicht gezet. Dat zijn er nogal wat. Het college van Landgraaf koos ervoor om braaf in de rij te gaan staan, en het CDA, de partij van de minister én van de wethouder, leverde de handtekeningen aan beide kanten.

Het college van Landgraaf moet zijn medewerking aan de noodopvang intrekken en de minister laten weten dat er geen asielzoekers op Megaland komen. Burgemeester De Boer is er voor de inwoners van Landgraaf, niet voor het COA. Van den Brink moet zijn verzoek terugnemen en stoppen met dreigen, en de Tweede Kamer moet de dwang uit de Spreidingswet halen, zodat raad en inwoners weer zelf beslissen.

Jij zou niet de straat op moeten om gehoord te worden door je eigen gemeente. Het Eikske doet het toch, en dat is meer ruggengraat dan het hele college van Landgraaf bij elkaar.