Rechter stuurt niemand terug

Drie weken na de vorige keer. Het wordt een patroon.

Op 22 september oordeelde de vreemdelingenkamer van de rechtbank Midden-Nederland in drie zaken dat de minister van Asiel en Migratie de asielzoekers niet naar Italië mag sturen. De reden: Italië heeft volgens de rechtbank geen opvangplekken gereserveerd voor mensen die vanuit andere lidstaten worden teruggestuurd. Wie teruggaat, loopt het risico op straat te belanden, zonder onderdak, eten of stromend water.

De rechtbank benadrukt dat het recht op opvang ook onder het nieuwe Asiel- en Migratiepact gewoon blijft gelden. Italië heeft wel beloofd de opvang op orde te brengen, maar volgens de rechters betekent een voornemen nog niet dat de problemen zijn opgelost. De minister moet de drie aanvragen dus opnieuw beoordelen. Volgens de NOS kon Van den Brink niet aantonen dat de situatie in Italië daadwerkelijk is verbeterd.

Begin september ging het precies zo. Toen verbood de rechtbank Den Haag de overdracht van een Russische asielzoeker die met een Italiaans visum Europa was binnengekomen. Wij schreven daar toen al over. JA21-Kamerlid Boomsma zei destijds: "Dit ondermijnt het hele asielbeleid." Hij had gelijk. En er is sindsdien niets veranderd.

Laten we even terugkijken. Sinds 2023 mocht Nederland al geen asielzoekers meer terugsturen naar Italië. De Raad van State had dat verboden, omdat de Italiaanse opvang tekortschoot. Jarenlang bleef iedereen die via Italië binnenkwam dus gewoon hier.

Toen kwam het migratiepact. Op 12 juni ging het in. Italië beloofde de opvang te verbeteren, Den Haag beloofde dat de overdrachten weer op gang zouden komen. Brussel en het kabinet presenteerden het als de grote doorbraak.

Drie maanden later zegt de ene rechter na de andere: belofte of niet, het gebeurt niet.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

En terwijl de juristen in Utrecht en Den Haag de overdrachten blokkeren, komen er elke week nieuwe asielzoekers bij. Vorige week waren het er ongeveer 710: 500 eerste aanvragen, 140 nareizigers en nog eens 70 herhaalde aanvragen, hervestiging en relocatie. Dat is ruim 35.000 per jaar als het zo doorgaat.

Waar moeten die mensen heen? In de noodopvang is het al dramatisch. De Onderzoeksraad voor Veiligheid waarschuwde vorige week nog dat duizenden kinderen in onveilige omstandigheden leven. Gemeenten worden onder druk gezet om nieuwe azc's te openen. Woningzoekenden zien statushouders voorgaan.

Elke asielzoeker die volgens de Europese regels naar Italië hoort, maar hier blijft, drukt op precies die opvang, die woningmarkt en die gemeenten.

Dat is het argument dat je nu overal gaat horen. En natuurlijk: niemand wil dat mensen in Italië onder een brug slapen.

Maar daar gaat het niet om. De vraag is waarom Nederland de rekening moet betalen voor het falen van Italië. Volgens de Europese regels is Italië verantwoordelijk voor deze asielzoekers. Als Italië die verantwoordelijkheid niet waarmaakt, dan moet Den Haag in Brussel eisen dat Italië daarop wordt aangesproken, of dat de Europese regels op de schop gaan. Nu werkt het systeem alleen de ene kant op: iedereen reist door naar het noorden, en niemand gaat terug.

En er is nog iets. Een minister die niet kan aantonen dat de opvang in Italië in orde is, heeft zijn huiswerk niet gedaan. Van den Brink had drie maanden de tijd om harde bewijzen te verzamelen. Hij kwam met beloftes. De rechter nam daar geen genoegen mee.

Het kabinet-Jetten moet stoppen met doen alsof het migratiepact werkt. Drie dingen zijn nodig.

Ten eerste: in hoger beroep tegen deze uitspraken, zodat de Raad van State er snel een definitief oordeel over geeft. Ten tweede: concrete, controleerbare afspraken met Italië over opvangplekken voor teruggestuurde asielzoekers, met een Nederlandse inspectie ter plaatse. Ten derde: als dat niet lukt, dan moet Nederland in Brussel een opt-out eisen en zelf de grens bewaken. Want als terugsturen niet kan, is voorkomen de enige optie.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.