Vier van de zeven waterstofprojecten zijn gestopt, maar Van Veldhoven (D66) zet gewoon de volgende subsidieronde open

Op 2 november stuurde D66-minister Stientje van Veldhoven-van der Meer van Klimaat en Groene Groei antwoorden op Kamervragen over de grote waterstofsubsidies. Het zijn de eerlijkste cijfers die het kabinet in maanden heeft gedeeld, en ze zijn vernietigend.

Het gaat om de tweede golf van het Europese programma IPCEI Waterstof. In december 2022 verdeelde de toenmalige minister daaruit 783,5 miljoen euro over grote projecten om met stroom waterstof te maken. Samen moesten ze 1.150 megawatt aan capaciteit opleveren.

Vier jaar later is de balans opgemaakt. Van de 1.150 megawatt is er volgens de minister nul megawatt operationeel. Nul. Er is 550 megawatt gestopt, 400 megawatt heeft een investeringsbesluit genomen en 200 megawatt zit nog in de voorbereiding.

Zeven projecten kregen een beschikking. Vier zijn er gestopt: twee van HyCC, één van Ørsted en één van Engie. Bij Engie werd de subsidie na het stoppen nog vastgesteld op bijna 1,9 miljoen euro. Vier jaar na de feestelijke aankondiging produceert de grootste waterstofsubsidie van Nederland niets.

Wat er overblijft, zijn drie projecten van grote bedrijven. Shell kreeg 150 miljoen euro voor een fabriek van 200 megawatt die medio 2025 klaar had moeten zijn. Die is volgens de minister "grotendeels gereed". Air Liquide kreeg samen bijna 290 miljoen euro voor twee projecten, waarvan er één nog niet eens een investeringsbesluit heeft en pas in 2028 klaar moet zijn.

Ook de nationale regeling scoort niet beter. Uit de eerste ronde van de subsidie voor opschaling van waterstof draait 7,66 van de 101 toegezegde megawatt. Uit de tweede ronde, goed voor 610 megawatt, draait helemaal niets.

Ook de reden dat Den Haag hierin meeging, staat in de antwoorden. Rond 2022 was de "consensus" dat zulke fabrieken binnen tien jaar konden concurreren met fossiele alternatieven. Rapporten uit die tijd schatten de prijs van groene waterstof in 2030 op ongeveer twee euro per kilo. Op die aanname rekende het kabinet met zo'n 5 miljard euro aan subsidie voor 3 tot 4 gigawatt.

Die aanname klopt niet meer. De minister schrijft het zelf: wanneer waterstof uit stroom zonder subsidie kan, "is niet te voorspellen". In de eerste nationale rondes kregen bedrijven 1 tot 2 miljoen euro subsidie per megawatt. Den Haag bouwde een subsidiepot op een sprookje, en het sprookje is uit.

Normaal stop je dan. Je kijkt wat er misging, je haalt het geld terug en je zegt eerlijk tegen de belastingbetaler dat het niet werkt. Van Veldhoven doet het omgekeerde.

Van de 2,1 miljard euro die vorig jaar nog klaarstond voor waterstof, resteert volgens de minister nog circa 1,3 miljard euro als reservering in het Klimaat- en Energiefonds. Voor de volgende ronde van de nationale regeling is 780 miljoen euro gereserveerd. En er komt dit najaar gewoon een nieuwe ronde.

Daar komen de bedragen uit de algemene klimaatsubsidie nog bij. Via die regeling is sinds 2021 voor ruim 900 miljoen euro aan waterstofprojecten beschikt, terwijl er nog geen euro van is uitbetaald.

Van Veldhoven verdedigt dit met de "bindende EU-waterstofdoelen". Brussel wil het, dus Nederland betaalt. Dat argument hoor je bij elk klimaatproject, en het eindigt altijd bij jouw rekening. Wie dit resultaat ziet en toch de volgende ronde opent, gooit bewust geld weg.

Het zijn ook steeds dezelfde namen die het geld krijgen. Shell, Air Liquide, Engie: geen van die bedrijven heeft subsidie van de Nederlandse belastingbetaler nodig om te overleven. Ze nemen het geld omdat Den Haag het aanbiedt.

Ondertussen wordt ook de opslag al betaald. Uit dezelfde pot ging 58,1 miljoen euro naar de opslag van waterstof in zoutcavernes, en nog eens 245 miljoen euro naar de cavernes daarna. Opslag voor waterstof die er nog niet is.

Zet dit naast de rest van het beleid van dezelfde minister. Gezinnen krijgen geen lagere btw op energie, nieuwe woningen wachten op een aansluiting en op het nettarief krijgen huishoudens geen korting. Maar voor fabrieken die niets produceren, blijft er altijd geld.

Er is maar één fatsoenlijke conclusie. Van Veldhoven moet de nieuwe subsidieronde voor waterstof schrappen en de 1,3 miljard euro uit de reservering vrijmaken. Dat geld hoort terug bij de mensen die het hebben opgebracht, via een lagere energierekening.

Projecten die niet gebouwd worden, moeten hun voorschotten volledig terugbetalen. De minister schrijft dat de dienst RVO dat doet als een project niet doorgaat. Laat de Kamer elk jaar zien hoeveel er werkelijk is teruggekomen.

En de Kamer moet eisen dat geen enkele nieuwe euro naar waterstof gaat zolang er geen enkele grote fabriek draait. Elke euro die nu nog naar waterstof gaat, is een euro die jij nooit meer terugziet.

Een minister die vier jaar later nul megawatt kan laten zien, hoort niet om meer geld te vragen. Jij moet elke maand je rekening betalen, of het nu werkt of niet.