Onder Van Veldhoven (D66) wachten 140.000 nieuwe woningen op stroom en gunt ze gezinnen zelfs geen 5 euro op het nettarief

Het meest stuitende aan de brief van Van Veldhoven en De Bat is niet eens het getal zelf, maar het vrolijke D66-proza waarmee deze bestuurlijke ravage wordt weggepoetst. Omdat de netbeheerders van de aanvragen van vóór 1 juli ongeveer driekwart (circa 475.000 woningen) wél denken te kunnen aansluiten en voor "circa 140.000 woningen nog niet direct netcapaciteit beschikbaar is", trekt Van Veldhoven daaruit zonder met haar ogen te knipperen de conclusie: "Dit betekent dat in de meeste regio’s een groot deel van de woningbouw doorgang kan vinden." Dat is de klassieke Haagse ambtenarenlogica in optima forma. Als bijna een kwart van alle aangevraagde nieuwbouwwoningen in de wachtrij voor een stroomkabel belandt, viert de D66-minister feest omdat driekwart zogenaamd wél een stekker in het stopcontact mag steken.

Reken maar even mee wat die "circa 140.000 woningen" in de echte wereld betekenen. Van de in totaal circa 615.000 woningen waarvoor vóór 1 juli een aanvraag bij de netbeheerders lag (475.000 mét en 140.000 zónder directe ruimte op het net), wordt dus bijna één op de vier geplande huizen door het vastgelopen elektriciteitsnet in de wachtkamer geparkeerd. Terwijl D66-collega Elanor Boekholt-O'Sullivan op papier grote verhalen afsteekt over woningbouw en CDA-minister Bart van den Brink gemeenten opjaagt om schaarse sociale huurwoningen aan statushouders uit te delen, laat het klimaatministerie van Van Veldhoven honderdveertigduizend geplande woningen wachten op iets basaals als elektriciteit. In het Nederland van het kabinet-Jetten is een gewone stroomaansluiting voor een nieuwbouwhuis inmiddels een schaars luxeproduct geworden.

Je zou denken dat een minister die het stroomnet zo ver heeft laten vastlopen tenminste bereid is om de gewone Nederlander financieel een klein beetje tegemoet te komen voor de exploderende netbeheerkosten. Tijdens de begrotingsbehandeling kreeg Van Veldhoven dan ook de vraag voorgelegd (vraag 23) of zij in 2027 vanuit de rijksbegroting 100 miljoen euro wil uittrekken voor het stroomnet op zee, zodat huishoudens en bedrijven lagere nettarieven hoeven af te tikken. Het antwoord van de D66-bewindsvrouw is een lesje in koude minachting voor de belastingbetaler.

Van Veldhoven wijst die bijdrage niet alleen af omdat "100 miljoen euro op de KGG begroting op dit moment niet voorhanden" is, maar ze haalt haar neus er ook nog eens voor op omdat het bedrag voor de burger toch nauwelijks de moeite waard zou zijn. Letterlijk schrijft ze dat zo'n subsidie aan TenneT "grofweg een eenmalige besparing van slechts 5 euro per huishouden" zou opleveren, en voor het bedrijfsleven een eenmalige verlaging van "44 cent per MWh (0,044 cent per KWh)". Op een departement waar miljarden klaarliggen voor groene subsidies en waar voor de grote industrie een steunregeling wordt opgetuigd mits bedrijven "ten minste 50% van het steunbedrag" verplicht terugploegen in verduurzaming, wordt zelfs een schamele vijf euro korting je door Van Veldhoven misgund.

Waarom rijzen de nettarieven op onze energierekening eigenlijk de pan uit? Omdat de overheid voor tientallen miljarden euro's aan hoogspanningskabels, transformatorstations en dikke zeekabels moet aanleggen om de wisselvallige stroom van windparken op de Noordzee het land in te pompen. Maar zodra Kamerleden in vraag 24 aan Van Veldhoven vragen om vóór het volgende besluit over uitbreiding van wind op zee eindelijk eens te laten zien "wat het hele systeem kost, inclusief de kabels en het platform op zee en de verzwaring van het net op land", trekt de D66-minister een rookgordijn op met een boekhoudtruc waar een louche boekhouder nog rood van zou aanlopen.

Zwart op wit verklaart Van Veldhoven aan de Tweede Kamer dat zij binnen enkele maanden in de nieuwe routekaart windenergie op zee wél ingaat op de ramingen voor het net op zee ("zowel voor de ambitie van 40 GW, als 30 GW en 22 GW"), maar vervolgt dan ijskoud: "Investeringen in het net op land zijn niet direct gerelateerd aan windenergie op zee, maar zijn het gevolg van systeemontwikkelingen in de bredere context. Het kabinet kan daarom geen kostenraming delen voor de verzwaring van het net op land als gevolg van windenergie op zee." Je leest het echt goed. Volgens de minister van Klimaat en Groene Groei heeft het verzwaren van het elektriciteitsnet op het vasteland niets te maken met het feit dat er op de Noordzee voor tientallen gigawatts aan windmolens wordt neergezet die hun stroom toch echt aan land moeten kwijtraken.

Door de miljardenkosten voor de netverzwaring op land simpelweg los te knippen van de routekaart voor wind op zee, houdt het klimaatministerie de papieren rekensom van haar geliefde windmolenparken kunstmatig laag. De echte rekening verdwijnt ondertussen geruisloos in de algemene investeringspotten van de netbeheerders, die volgens het aangehaalde rapport Financiële Impact Energietransitie voor Netbeheerders (FIEN26) zo astronomisch zijn opgelopen dat men hoopt met "slimme oplossingen" tot 33 miljard euro aan netinvesteringen te kunnen besparen. Wie die miljardenrekening uiteindelijk betaalt via het vastrecht en het nettarief op de maandelijkse energienota, moge duidelijk zijn: dat ben jij.

Ondertussen wast Van Veldhoven haar handen net zo vrolijk in onschuld over de klap die huishoudens en huurders met zonnepanelen per 1 januari 2027 krijgen door het schrappen van de salderingsregeling. Op vragen over huurders die vastzitten aan een energieprestatievergoeding (EPV) én straks niet meer mogen salderen, antwoordt ze droogjes (vraag 44) dat de markt voor zonnepanelen "op eigen benen" kan staan, dat de afschaffing "gevolgen voor de energierekening van huishoudens met zonnepanelen" heeft en dat de situatie van huurders "op ons netvlies" staat. Eerst mensen jarenlang met overheidscampagnes het dak op jagen, daarna de spelregels halverwege het spel omdraaien en vervolgens beloven dat je hun hogere rekening "scherp in de gaten" houdt: veel arroganter wordt het niet.

En wat is dan wél de grote oplossing van Van Veldhoven om de torenhoge netkosten voor de Nederlandse burger te beteugelen? Dat verklapt ze al in antwoord 2 van haar brief: "om hoge netkosten zoveel mogelijk te dempen zet het kabinet in op flexibel netgebruik. Zo wordt vanuit het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) gewerkt aan tijdgebonden nettarieven voor bedrijven en huishoudens." Volgens de minister bieden zulke tijdgebonden tarieven huishoudens "perspectief om het verbruik aan te passen" en is het overgrote deel van de huishoudens daarmee in staat "tariefstijgingen te dempen".

Vertaal dat ambtelijke woord "perspectief" maar even naar het Nederlands van een gewoon werkend gezin. Als je thuiskomt van je werk en om zes uur 's avonds wilt koken, de wasmachine wilt aanzetten of je huis wilt verwarmen, betaal je straks het hoofdprijs-spitstarief op het elektriciteitsnet, tenzij je je gezinsleven aanpast aan de grillen van de wind en de klok van de netbeheerder. Wassen en koken op commando van het Haagse klimaatministerie noemt D66 geen verarming of rantsoenering, maar "flexibel netgebruik".

Daar komt nog bij dat Van Veldhoven in diezelfde brief (antwoord 16) volmondig moet toegeven dat de elektriciteits- en netkosten "in Nederland hoger zijn dan in omringende landen". Terwijl industriële grootverbruikers in Duitsland en Frankrijk nog altijd forse kortingen op hun nettarieven krijgen om hun productie en werkgelegenheid te behouden, zijn die kortingen in Nederland sinds 2024 geschrapt. Het gevolg is dat Nederlandse bakkers, maakbedrijven en fabrieken op twee fronten tegelijk worden uitgekleed: ze betalen de hoogste stroom- en nettarieven van de regio én moeten smeken om een aansluiting op een overbelast net.

Wanneer de overheid door haar eigen ideologische dwang zowel het bedrijfsleven als de woningbouw op slot zet, is er maar één fatsoenlijke conclusie mogelijk: het hele klimaat- en energiedogma van D66, VVD en CDA is vastgelopen op de wetten van de natuurkunde. Je kunt een heel land niet van het betrouwbare aardgas af dwingen, volbouwen met gesubsidieerde windturbines op zee en tegelijkertijd verbaasd doen als er voor 140.000 nieuwbouwwoningen geen directe stroomcapaciteit meer over is.

Zelfs bij het dossier kernenergie in dezelfde Kamerbrief (vraag 46) zien we hoe traag het kabinet-Jetten vooruitkruipt: de twee locaties in het Zeeuwse Sloegebied zijn volgens het kabinet sinds juni 2026 "niet meer in beeld" als voorkeurslocatie, "ook bij een single unit", en de exacte meerkosten tussen verschillende centrale-ontwerpen en locaties zijn volgens de bewindslieden "nu nog niet verder in beeld te brengen". Terwijl stabiele kerncentrales precies de voorspelbare basislast leveren waarmee je een modern stroomnet overeind houdt, blijft Den Haag miljarden verbranden aan weersafhankelijke windparken waarvan de minister de netwerkkosten op land niet eens durft uit te rekenen.

Het antwoord op deze zelfgecreëerde stroomcrisis is dan ook niet dat Nederlandse gezinnen maar op rantsoen moeten met "tijdgebonden nettarieven" of dat woningzoekenden jarenlang achter een bouwhek zonder stroom moeten wachten. Sloop de Klimaatwet, stop de windmolenwaanzin en bouw kerncentrales op volle kracht, terwijl de belastingen op energie en gas direct omlaag gaan.

Zolang Stientje van Veldhoven op Klimaat en Groene Groei de scepter zwaait, blijft de Nederlandse burger echter achter met de gebakken peren: 140.000 geplande woningen zonder directe stroomaansluiting, een onbetaalbare energierekening en een minister die je nog geen eenmalige vijf euro korting op het nettarief gunt!