Van den Brink laat criminele statushouders gewoon hier zitten: met een verblijfsvergunning volgt geen snelle uitzetting

Dat blijkt uit zijn antwoorden op Kamervragen van CDA-Kamerlid Straatman. De Kamer kreeg ze op 3 november. Straatman vroeg na een reportage van Nieuwsuur of Nederland de Duitse aanpak van criminele statushouders kan overnemen. Het antwoord is een schoolvoorbeeld van hoe Den Haag een probleem laat liggen.

In de Duitse deelstaat Baden-Württemberg bestaat sinds 2018 de Sonderstab Gefährliche Ausländer, een speciaal team dat de uitzetting van gevaarlijke criminele vreemdelingen regelt. Volgens Van den Brink zelf is dat geen proefproject, zoals in de vraag stond, maar een vaste aanpak die inmiddels is uitgebreid met vier regionale teams. Politie, justitie en vreemdelingendiensten werken er samen om veelplegers en zware criminelen het land uit te krijgen.

Acht jaar. Zo lang draait het al. En wat zegt onze minister? Dat de Duitse aanpak "nader verkend" wordt. Of onderdelen daarvan beter zijn dan wat Nederland doet, en of er een wet voor moet veranderen, kan hij "op dit moment nog niet vaststellen". Hij wil "niet vooruitlopen" op die verkenning. Hij belooft alleen een brief vóór de begrotingsbehandeling van zijn ministerie.

Een brief. Daar heeft het slachtoffer van een verkrachter met een verblijfsvergunning veel aan.

Het echte probleem zit in één zin. De Nederlandse regeling om de straf van een criminele vreemdeling te onderbreken zodat hij vertrekt, geldt niet voor statushouders die hier nog legaal zijn. Van den Brink zegt het zonder blikken of blozen: heeft de dader nog een geldige vergunning, dan is zo'n onderbreking van de straf "niet aan de orde".

Dus wat gebeurt er? Eerst moet de IND bekijken of het misdrijf zwaar genoeg is om de vergunning in te trekken. Daarbij vindt "een individuele beoordeling" plaats. Pas als de vergunning weg is en er een terugkeerbesluit ligt, wordt het vertrek voorbereid. Een statushouder die een zwaar misdrijf pleegt, krijgt van de Nederlandse staat dus eerst een zorgvuldig dossier. Het slachtoffer krijgt een buurman die terugkomt.

Al eerder beloofde het kabinet dat criminelen hun vergunning makkelijker kwijtraken. Van den Brink herhaalt dat "voornemen" netjes. Een voornemen is geen uitzetting.

Nu komt het mooiste. De minister geeft cijfers. Tussen 2021 en eind september 2026 werd 1.920 keer strafonderbreking toegestaan om veroordeelde vreemdelingen te laten vertrekken, en 1.860 vertrokken aantoonbaar. Daaronder zijn ongeveer 150 mensen die vastzaten voor levensdelicten, 40 voor geweld, 30 voor zedenmisdrijven en 10 voor terroristische misdrijven.

Hoeveel van hen statushouder waren? Dat weet de minister niet. Hoe hoog hun straf was? Ook niet. Dat "kan niet aan de geautomatiseerde gegevenssystemen worden ontleend", schrijft hij.

Begrijp je wat hier staat? De minister van Asiel en Migratie weet niet hoeveel criminele statushouders via deze regeling zijn vertrokken. Hoeveel er nog vastzitten, staat ook niet in zijn antwoorden. Hoeveel er na hun straf gewoon terugkeren in een Nederlandse wijk evenmin. En met die blinde vlek wil hij eerst nog even verkennen.

Niet de minister. Niet de ambtenaren van de IND. De rekening ligt bij de vrouw die aangifte deed en haar dader na een paar jaar weer in de supermarkt ziet. Bij de buurt waar een veroordeelde geweldpleger terugkomt omdat zijn vergunning nog niet is ingetrokken. Bij de ouders die hun kind niet meer alleen laten buitenspelen.

Van den Brink schrijft dat bij strafonderbreking ook naar de belangen van het slachtoffer wordt gekeken. Mooi. Maar het grootste belang van een slachtoffer is dat de dader vertrekt, en precies daar zegt de minister: niet zolang hij een vergunning heeft.

Duitsland laat zien dat het kan. Deze CDA-minister laat zien dat hij niet wil. Van den Brink moet niet over een paar weken met een brief komen, maar nu met een wet die de verblijfsvergunning van elke statushouder die een zwaar misdrijf pleegt automatisch intrekt. Met een team naar Duits model erachter. Wie hier bescherming krijgt en vervolgens een Nederlander verkracht, mishandelt of doodt, heeft zijn recht op die bescherming verspeeld.