Nederland loopt weg bij Hilversum: NPO verliest kijkers én tientallen miljoenen

De lineaire kijktijd daalt, programma’s bereiken minder mensen en de reclame-inkomsten lopen terug. Ster droeg over 2025 nog 167 miljoen euro af aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Een jaar eerder was dat ruim 191 miljoen euro.

Dat is in één jaar tijd een daling van ongeveer 24 miljoen euro.

Ster erkent zelf dat niet langer kan worden gerekend op de circa 200 miljoen euro die de organisatie vroeger jaarlijks opleverde. Dalende lineaire kijktijd zet het financiële fundament van de publieke omroep onder druk.

De reflex in Hilversum laat zich raden: er moet meer belastinggeld bij.

Nederlanders keken in 2025 gemiddeld 87 minuten per dag naar lineaire televisie. Een jaar eerder was dat nog 98 minuten, blijkt uit het jaarlijkse NMO-kijkonderzoek.

De verschuiving naar streaming, onlinevideo en uitgesteld kijken treft niet alleen de NPO. Ook commerciële zenders moeten zich aanpassen. Het verschil is alleen dat RTL, Talpa en andere commerciële partijen niet automatisch bij de belastingbetaler kunnen aankloppen wanneer hun verdienmodel verslechtert.

De NPO wel.

Daar krijgt men jaarlijks ongeveer een miljard euro aan publiek geld, waarna bestuurders en presentatoren uitleggen hoe onmisbaar zij voor de democratie zijn. Het publiek zelf laat ondertussen steeds duidelijker merken dat het aanbod minder onmisbaar is dan Hilversum denkt.

Natuurlijk is de daling van lineaire televisie een internationale ontwikkeling. Jongeren kijken YouTube, Netflix en korte video’s op sociale media. Wie beweert dat iedere vertrokken kijker uit protest tegen de politieke koers van de NPO is afgehaakt, maakt het zich te gemakkelijk.

Maar de ideologische eenvormigheid helpt absoluut niet.

De talkshows nodigen steeds dezelfde deskundigen uit. Presentatoren behandelen rechtse politici als verdachten, terwijl progressieve politici worden ontvangen als collega’s. Klimaatactivisten, ngo’s en academische beroepspraters krijgen een vanzelfsprekende autoriteit. Een werkelijk rechts geluid moet vechten voor enkele minuten spreektijd - en wordt daarna onderworpen aan een vijandig verhoor.

Zelfs Ongehoord Nederland, een kleine omroep die juist een publiek bedient dat zich door de rest van Hilversum niet vertegenwoordigd voelt, wordt voortdurend bedreigd met sancties en verwijdering.

Dat is geen pluriform publiek bestel. Dat is een progressieve monocultuur met een paar gedoogde dissidenten.

De financiële terugval mag geen excuus worden om het gat rechtstreeks met belastinggeld te vullen. Als het bereik daalt, moet de organisatie kleiner worden. Bestuurslagen moeten verdwijnen, topsalarissen moeten omlaag en omroepen moeten opnieuw aantonen welk publiek belang zij dienen.

Nieuws, noodcommunicatie, parlementaire verslaggeving en Nederlandse cultuur kunnen een publieke functie hebben. Maar dat rechtvaardigt geen onbegrensd omroepimperium vol amusementsprogramma’s, peperdure presentatoren en ideologisch activisme.

Een publieke omroep die werkelijk onafhankelijk wil zijn, moet bovendien minder afhankelijk worden van de politieke begroting. Nu onderhandelt Hilversum voortdurend met dezelfde overheid die het journalistiek zou moeten controleren.

Geef burgers meer zeggenschap over welk media-aanbod zij steunen. Verlaag het totale budget. Bescherm pluriformiteit en voorkom dat de NPO-top kleine rechtse omroepen door een bureaucratische mangel haalt.

De dalende inkomsten zijn geen nationaal drama. Ze zijn een kans om het bestel eindelijk te hervormen.

Hilversum heeft jarenlang gedaan alsof de Nederlander vanzelfsprekend naar de publieke omroep keek. Nu blijkt dat het publiek andere keuzes maakt. De arrogante reactie zou zijn om dat verlies met gedwongen belastingafdrachten te compenseren.

De democratische reactie is eenvoudiger: luisteren naar de kijker, de organisatie verkleinen en een werkelijk pluriform bestel bouwen.