Politici en media jammeren al jaren over polarisatie in Nederland. Sinds Sigrid Kaag dat onderwerp nadrukkelijk op de kaart zette, klinkt telkens dezelfde klacht: de samenleving raakt verdeeld, groepen komen tegenover elkaar te staan en het debat verhardt. Wanneer mensen aan polarisatie denken, denken ze meestal aan de PVV. Aan Geert Wilders, aan harde uitspraken en aan “minder, minder, minder”. Maar polarisatie gaat natuurlijk niet alleen over afkomst of immigratie.
Wat vaak wordt vergeten, is dat linkse partijen als GL-PvdA, SP en Volt net zo goed polariseren. Misschien zelfs slimmer, omdat hun toon moreel verheven klinkt. Het komt netter verpakt, maar het effect is hetzelfde: mensen worden tegenover elkaar gezet.
Alleen doen zij dat niet primair langs etnische lijnen, maar via geld, bezit en succes. Zij hebben van de samenleving een strijdtoneel gemaakt waarin “de rijke”, “de belegger”, “de ondernemer” en vooral “de huisjesmelker” steeds weer als zondebok worden neergezet. Mensen met spaargeld, een pensioen in box 3 of wat vermogen in stenen worden behandeld alsof zij per definitie verdacht zijn.
Daar zit precies het venijn. Want deze partijen verkopen hun verdelende politiek als rechtvaardigheid. Ze doen alsof ze opkomen voor de zwakkeren, terwijl ze in werkelijkheid afgunst politiek bedrijven. Ze zetten huurders op tegen verhuurders, werknemers op tegen ondernemers en de middenklasse tegen iedereen die net iets meer heeft opgebouwd.
De term “huisjesmelker” is daar het perfecte voorbeeld van. Natuurlijk bestaan er malafide verhuurders. Maar links gebruikt dat woord allang niet meer alleen voor excessen. Het is een frame geworden om bijna iedere particuliere verhuurder moreel te besmeuren. Iemand die jarenlang heeft gewerkt, risico heeft genomen en vermogen in vastgoed heeft opgebouwd, wordt niet gezien als iemand die iets heeft bereikt, maar als iemand die verdacht is.
Dat is ook polarisatie. Niet met geschreeuw op een podium, maar met taal die subtiel vijandbeelden creëert. Met slogans die steeds opnieuw suggereren dat maatschappelijke problemen vooral de schuld zijn van mensen met bezit. Met een verhaal waarin succes verdacht is en ondernemerschap alleen nog mag bestaan als links het moreel heeft goedgekeurd.
En misschien is dat nog gevaarlijker. Want rechtse polarisatie is vaak direct zichtbaar. Linkse polarisatie sluipt naar binnen onder de vlag van solidariteit en gelijkheid. Daardoor krijgt het minder weerstand, terwijl het de samenleving net zo goed in kampen verdeelt.
Wie dus echt tegen polarisatie is, moet eerlijk zijn. Dan kun je niet alleen naar Wilders wijzen. Dan moet je ook durven zien hoe linkse partijen voortdurend groepen tegen elkaar opzetten. Ook dat is polarisatie. Alleen dan in een net pak, met een moreel sausje eroverheen.