-Mark Jongeneel- Als de wind niet waait, wint de realiteit

Want kijk eens wat er gebeurt zodra de temperatuur zakt en de wind besluit een paar weken vrij te nemen. Zonnepanelen leveren een fooi, windmolens staan als moderne kunst langs de horizon en ineens blijkt energie geen ideologisch debat, maar een fysieke noodzaak. Dan telt maar één vraag: komt er stroom uit het stopcontact, ja of nee?

En daar, tot ergernis van klimaatactivisten en beleidsambtenaren met PowerPoints, staan ze nog: de Nederlandse kolencentrales. 3,3 gigawatt aan vermogen. Goed voor ongeveer 20 procent van onze stroomvraag. Geen praatje, geen belofte, maar brute beschikbaarheid. Aan. Uit. Regelbaar. Betrouwbaar.

Het is bijna ironisch. Jarenlang werd Nederland ingeprent dat kolen het absolute kwaad zijn. Onverantwoord. Achterhaald. Moreel verwerpelijk. Ze moesten dicht, liefst gisteren nog. Maar nu de winter even laat zien wie hier werkelijk de dienst uitmaakt, blijken diezelfde kolencentrales geen schande, maar een vangnet.

Dit is geen pleidooi voor eeuwige rookpluimen of nostalgie naar de jaren zeventig. Dit is een pleidooi voor realiteitszin. Een energiesysteem dat alleen werkt als het waait en de zon schijnt, is geen systeem maar een gok. En een land kun je niet verwarmen met goede bedoelingen.

Terwijl gas schaars is, geopolitiek onzeker blijft en kernenergie nog altijd wordt getreuzeld tot achter de horizon, leveren kolencentrales precies wat nodig is op het moment dat het nodig is. Dat heet leveringszekerheid. Dat heet volwassen energiebeleid. Dat heet verantwoordelijkheid.

Wie nu nog roept dat kolen “per definitie fout” zijn, verwart lange termijn met korte termijn. Natuurlijk wil je schoner. Natuurlijk wil je minder uitstoot. Maar je sluit geen parachute terwijl je nog in de lucht hangt. Eerst zorgen dat het licht blijft branden, dat ziekenhuizen draaien, dat gezinnen niet in de kou zitten. Daarna kun je verder praten over idealen.

De wrange grap is dat landen die hun kolencapaciteit al fanatiek hebben gesloopt, nu paniekerig centrales heropenen, stroom importeren tegen woekerprijzen of burgers oproepen om maar een trui extra aan te trekken. Nederland staat dankzij die 3,3 GW simpelweg steviger. Niet perfect. Wel verstandig.

De les van deze winter is simpel en genadeloos: natuurkunde wint altijd van politiek. De wind laat zich niet motiveren door subsidies. De zon leest geen coalitieakkoorden. En elektriciteit volgt geen ideologie. Wie dat begrijpt, ziet dat kolencentrales op dit moment geen schande zijn, maar een noodzakelijk anker. Wie dat niet begrijpt, schrijft beleid voor een land dat alleen bestaat bij mooi weer. En mooi weer is zeldzaam in de winter.