D66-minister Van Essen legt Kamer spreekverbod op over Brusselse grutto-eisen: 'kan niet worden aangehaald in openbare debatten'

In een korte, ijskoude Kamerbrief van deze week meldt minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur dat hij de aanvullende Nederlandse reactie in de Europese inbreukprocedure rond de grutto heeft verstuurd. Krijgen de Nederlandse kiezers en de boeren die het betreft te lezen wat hun eigen regering met Brussel bekokstooft? Vergeet het maar. Van Essen legt het stuk uitsluitend "vertrouwelijk ter inzage" bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer.

En om te voorkomen dat een kritisch Kamerlid de minister tijdens een uitzending op DebatDirect met zijn eigen teksten om de oren slaat, zet Van Essen er een keihard dictaat onder: "De inhoud van de reactie mag niet worden verspreid en kan niet worden aangehaald in openbare debatten." Een spreekverbod. Voor gekozen volksvertegenwoordigers. In hun eigen parlement.

Waar gaat dit geheimzinnige dossier over? Sinds juli 2024 voert de Europese Commissie een formele inbreukprocedure tegen Nederland onder de Europese Vogelrichtlijn, omdat Den Haag volgens de Brusselse bureaucraten niet hard genoeg ingrijpt om de gruttopopulatie te laten groeien. In juli 2025 stuurde Brussel daarover al een zogeheten met redenen omkleed advies, de laatste formele waarschuwing voordat de Europese Commissie ons land voor het Hof van Justitie van de Europese Unie kan slepen, zo zette NieuwRechts dit weekend op een rij.

Het verweer van Van Essen voor deze doofpot is het standaardexcuus van elke Haagse zetbaas: een lopende inbreukprocedure is volgens "de vaste praktijk van de Europese Commissie" nu eenmaal vertrouwelijk. De laffe achterkamertjespolitiek van Van Essen is een klap in het gezicht van elke burger die nog gelooft dat ons land in Den Haag wordt bestuurd. Als Brussel een stok zoekt om Nederlandse boeren mee te slaan, schiet het kabinet-Jetten in de houding en sluit het de gordijnen voor de eigen bevolking.

In mei van dit jaar bevestigde Van Essen al dat hij de Nederlandse reactie op de Brusselse kritiek had besproken in een kennismakingsgesprek met Eurocommissaris Jessika Roswall. Ook over de inhoud van dat gesprek hield de D66-minister zijn kaken stijf op elkaar met een beroep op de vertrouwelijkheid van de procedure.

Het gaat bij Van Essen om de zeggenschap over tienduizenden hectares vruchtbare Nederlandse landbouwgrond. Brussel neemt namelijk geen genoegen met het huidige Nederlandse systeem van vrijwillig agrarisch natuurbeheer en subsidies voor boeren die hun land aanpassen voor weidevogels. De Europese Commissie eist harde resultaten, en iedereen die het Brusselse jargon kent, weet wat dat betekent: minder vrijwilligheid en meer dwang op het boerenerf.

Hoe ingrijpend de plannen achter de schermen al zijn, blijkt uit het afsprakenkader voor het Aanvalsplan Grutto dat Van Essen op 6 juli van dit jaar met zeven weidevogelprovincies ondertekende. Daarin richten het Rijk en de provincies het vizier op 35 leefgebieden van minimaal 2.000 hectare per stuk. Bij elkaar gaat dat om minstens 70.000 hectare platteland, waarvan in elk gebied ten minste 1.000 hectare optimaal moet worden ingericht en beheerd voor de grutto, onder meer via streng waterbeheer en agrarisch natuurbeheer.

Daarnaast trekt het Rijk elk jaar ongeveer 200 miljoen euro extra belastinggeld uit voor agrarisch natuurbeheer, waarvan een groot deel naar de gruttogebieden gaat, terwijl provincies per leefgebied een uitvoeringsprogramma opstellen.

Het partijkartel gebruikt de grutto als breekijzer om boerengrond onder curatele te plaatsen, precies op het moment dat boeren na de stikstofdwang en het dreigende gedoogdictaat voor NAVO-brandstofleidingen onder CDA'er Derk Boswijk al van alle kanten worden belaagd.

Zelfs LTO Nederland sloeg vorig jaar al alarm dat de Brusselse inbreukprocedure het vrijwillige karakter van agrarisch natuurbeheer dreigt te vernietigen en waarschuwde: "Een verplichting zal ertoe leiden dat vergoedingen onder druk komen te staan." Als je als boer straks wettelijk verplicht wordt om het waterpeil op je land omhoog te zetten en je gras pas te maaien wanneer een ambtenaar het goedvindt, hoeft de overheid je er tenslotte ook niet meer fatsoenlijk voor te betalen.

Natuurlijk zullen de verdedigers van het kabinet wijzen op het feit dat ook Van Essens voorganger, BBB-staatssecretaris Jean Rummenie, in december 2025 de eerdere Nederlandse reactie aan Brussel al met dezelfde spreekverbod-clausule naar het Centraal Informatiepunt stuurde. Dat maakt het schandaal niet kleiner, maar bewijst juist hoe verrot de Haagse bestuurscultuur is. Of er nu een BBB'er of een D66'er op het departement zit: zodra de Europese Commissie met haar vingers knipt, gaat het luik naar de Nederlandse kiezer dicht.

Die totale onderwerping aan ongekozen Eurocommissarissen maakt van ons parlement een fopspeen. Hoe kan een boer in Friesland, Noord-Holland of het Groene Hart nog investeren in zijn bedrijf als hij niet eens mag weten welke toezeggingen zijn eigen landbouwminister namens Nederland aan Brussel heeft gedaan? En hoe kan een Tweede Kamerlid namens jou de minister ter verantwoording roepen als hij bij het uitspreken van één zin uit die brief direct de reglementen van het Centraal Informatiepunt overtreedt?

Terwijl de burger en de boer voor elke vierkante meter slootkant en elke liter mest tot achter de komma verantwoording moeten afleggen aan rijkscontroleurs, regeert Van Essen zelf achter het hangslot van het Centraal Informatiepunt. Openbaarheid geldt in het Nederland van D66 alleen voor de belastingbetaler die gecontroleerd moet worden, nooit voor de bewindspersoon die onze soevereiniteit in Brussel weggeeft.

Het is niet de eerste keer. Ook over de nieuwe kinderopvang van 9 miljard euro per jaar voerde VVD-minister Thierry Aartsen 'informeel' overleg met Brussel, en de Kamer mag niet weten wat daar is gezegd. Het patroon is steeds hetzelfde: Brussel schrijft, Den Haag knikt, en de Kamer mag niet weten wat er is beloofd.

Zolang Nederland aan het Brusselse infuus van richtlijnen en inbreukprocedures hangt, hebben onze boeren en ons parlement niets meer over ons eigen land te vertellen. Gooi alle geheime beloftes aan de Europese Commissie vandaag nog op tafel, hef het spreekverbod voor Tweede Kamerleden per direct op en trek een dikke streep door elke vorm van gedwongen waterpeil- of maairegels voor onze boeren. Jaimi van Essen werkt voor de Nederlandse belastingbetaler, niet voor het kabinet van Eurocommissaris Roswall!