D66-staatssecretaris Eerenberg weigert oud-grenswerkers hun dubbel belaste Duitse pensioen over oude jaren terug te betalen

De zaak waarover 50PLUS-Kamerlid Corrie van Brenk de D66-staatssecretaris naar het spreekgestoelte riep, is een schoolvoorbeeld van hoe de Nederlandse belastingstaat met fatsoenlijke ouderen omgaat. Duizenden Nederlanders uit de grensstreek die jarenlang in Duitsland hebben gewerkt en daar premie afdroegen voor hun wettelijke ouderdomspensioen bij de Deutsche Rentenversicherung (DRV), werden door de Nederlandse fiscus aangeslagen alsof die volledige uitkering in box 1 belast mocht worden. Het gevolg was volgens het Kamerverslag dat deze oud-werknemers "dubbel belasting betaalden over hun Duitse pensioen", zowel in Duitsland als in Nederland.

Jarenlang weigerde het ministerie van Financiën ook maar één millimeter te bewegen. Toen 50PLUS-coryfee Martin van Rooijen het onrecht eerder al aankaartte bij toenmalig D66-minister Sigrid Kaag van Financiën, was het ijskoude antwoord dat er niets aan te doen viel. Pas dankzij de onverzettelijkheid van één individuele oud-grenswerker, de inmiddels hoogbejaarde en kwetsbare Joop Beuting, kwam de waarheid op tafel. Tien jaar lang moest deze gepensioneerde tegenover een leger staatsadvocaten en belastingjuristen knokken voor zijn recht. Tien jaar lang liet de staat een hoogbejaarde burger procederen.

In juni van dit jaar velde de Hoge Raad eindelijk het verlossende oordeel: de Belastingdienst zat fout. De hoogste rechter oordeelde dat uitkeringen van de Deutsche Rentenversicherung niet altijd volledig tegen het hoge tarief in box 1 mogen worden belast; alleen het deel dat fiscaal aftrekbaar is opgebouwd hoort in box 1, terwijl het overige deel naar box 3 moet worden verplaatst. Van Brenk bracht in de Kamer terecht hulde aan Beuting, "die inmiddels op ongekend hoge leeftijd, na tien jaar procederen bij de Hoge Raad eindelijk gelijk heeft gekregen in deze slepende zaak over dubbele belastingheffing op Duitse pensioenen".

In elk normaal land met een greintje eergevoel zou de staatssecretaris van Financiën na zo'n nederlaag bij de Hoge Raad het boetekleed aantrekken en alle gedupeerde oud-grenswerkers hun onterecht geïnde belastinggeld met terugwerkende kracht terugbetalen. Maar zo werkt het niet in het Den Haag van D66, VVD en CDA. In zijn nieuwe beleidsbesluit trekt Eerenberg een formele muur op voor iedereen die op het blauwe briefje van de Belastingdienst vertrouwde en niet ieder kalenderjaar opnieuw een officieel bezwaarschrift indiende.

Van Brenk verwoordde tijdens het vragenuur precies de verbijstering van duizenden gepensioneerden in Limburg, Gelderland, Overijssel, Drenthe en Groningen: "Je kan pas gecompenseerd worden over het teveel dat je betaald hebt als je ieder jaar opnieuw bezwaar hebt gemaakt. Als je termijnen hebt laten verlopen, dan kan het allemaal niet meer." Haar vraag aan de D66-bewindsman hing als een zwaard boven vak K: "Wat betekent de betrouwbaarheid van de overheid nou als je als burger geen fouten mag maken, maar de Belastingdienst blijkbaar wel?"

Het antwoord van Eelco Eerenberg moet je twee keer lezen om te geloven dat een bestuurder het zonder blikken of blozen over zijn lippen krijgt. De staatssecretaris verklaarde dat hij weigert om oude jaren te vergoeden en voegde daaraan toe dat "iets in laten gaan du moment dat de Hoge Raad een uitspraak heeft gedaan, is in onze rechtspraak juist een manier om betrouwbaar te handelen". Lees die zin nog eens rustig over. Volgens deze D66-staatssecretaris handelt de overheid juist betrouwbaar door jarenlang onrechtmatig belasting te heffen, een hoogbejaarde man tien jaar lang door alle rechtszalen te slepen en na het verlies bij de Hoge Raad te zeggen: het geldt pas vanaf de dag van het vonnis! Kille ambtenarenlogica wordt door D66 verkocht als een betrouwbare overheid.

Waarom houdt Eerenberg zijn poot zo stijf tegenover een groep oud-grenswerkers op leeftijd? Het echte motief verklapte hij een paar zinnen eerder zelf in het debat. Hij zei: "Ik moet helaas de lijn van mijn voorgangers, die we ook in andere dossiers kiezen, bestendigen. Iets is pas jurisprudentie op het moment dat de Hoge Raad een uitspraak doet. Vanaf dat moment gaat het gelden." En meteen daarna noemde hij de echte angst van het ministerie van Financiën: het herstel in box 3 en alle andere dossiers waarin de staat burgers financieel heeft uitgekleed.

Met andere woorden: niet het recht of de menselijke maat bepaalt of Joop Beuting en zijn lotgenoten hun eigen pensioengeld terugkrijgen, maar de schatkistangst van het ministerie van Financiën. Als Eerenberg toegeeft dat onrechtmatige belastingheffing ook zonder jaarlijks bezwaarschrift moet worden terugbetaald, vreest Den Haag dat ook de honderdduizenden niet-bezwaarmakers in het box 3-schandaal hun gestolen spaargeld opeisen. De fiscus mag jarenlang de wet overtreden en de buit houden.

Alsof die weigering nog niet stuitend genoeg is, klaagde Eerenberg in de Kamer ook nog eens dat de uitspraak van de Hoge Raad het leven van de gepensioneerden nu zo lastig maakt. Door de splitsing tussen box 1 en box 3 merkte hij op "dat het voor heel veel mensen een stuk ingewikkelder is geworden om hun belastingaangifte te doen". En in een vlaag van bureaucratische zelfbevlekking prees hij zichzelf omdat mensen die door de verplaatsing naar box 3 hun toeslagen dreigen kwijt te raken, van hem "de voor hen meest gunstige variant" mogen kiezen voor de toekomst, inclusief een tabel en een tegenbewijsregeling.

Dat toekomstgerichte keuzemenu verandert helemaal niets aan de roof uit het verleden. Een gepensioneerde grenswerker van tachtig of vijfentachtig jaar die de afgelopen tien jaar netjes belasting betaalde omdat de Belastingdienst beweerde dat de wet dat eiste, heeft niets aan een keuzetabel voor de toekomst als zijn spaarpot over de afgelopen tien jaar al door Den Haag is leeggelepeld. Zoals Van Brenk de staatssecretaris voorhield over Beuting, "die hier tien jaar van zijn leven en heel veel geld aan heeft gewijd": de Belastingdienst had al jaren geleden zelf kunnen stoppen met dubbele heffing.

Toen Van Brenk wees op het aangehouden voorstel van BBB en 50PLUS voor een fatsoenlijke schadeloosstelling van deze oud-werknemers en vroeg of Eerenberg tenminste bereid was om net als minister Vijlbrief in gesprek te gaan met de gedupeerden die zich onder meer bij de ombudsman van Omroep MAX hebben gemeld, klonk het plotseling poeslief: "Daar ben ik altijd toe bereid." Praten kost een D66-bewindsman namelijk geen cent. Een kopje Haagse automatenkoffie schenken om de wensen van gedupeerde ouderen aan te horen, terwijl je tegelijkertijd bezweert: "Onze lijn van pas handelen op het moment dat de rechter een uitspraak heeft gedaan, hou ik hier wel vast".

Die houding staat in schril contrast met de snelheid waarmee de Belastingdienst toeslaat wanneer een oudere zelf per ongeluk een vinkje verkeerd zet bij een buitenlands pensioen of een AOW-aanvraag. Dan kent het systeem geen genade en telt elke verstreken dag. Maar nu het ministerie van Financiën zelf tien jaar lang de wet verkeerd heeft toegepast, verschuilt de staatssecretaris zich achter zijn eigen loket van het grensinformatiepunt en laat hij de oud-grenswerkers met lege handen achter.

Het laat precies zien hoe diep het wantrouwen van de Nederlandse staat tegenover de eigen burger zit. Van een gepensioneerde lasser, bouwvakker of verpleegkundige uit de grensstreek verlangt Financiën dat hij slimmer is dan de fiscalisten van het ministerie en tien jaar lang op eigen houtje elk jaar bezwaar aantekent tegen zijn aanslag. Doet hij dat niet, dan steekt de staat de onterecht geheven belasting met een beroep op formele rechtskracht in eigen zak.

Het wordt hoog tijd dat de Tweede Kamer het aangehouden voorstel van BBB en 50PLUS volgende week in stemming brengt en dit kabinet dwingt om elke cent van die dubbele belastingheffing met terugwerkende kracht terug te geven, inclusief een volledige vergoeding voor het leed en de proceskosten van Joop Beuting. Een overheid die eerst tien jaar lang dubbel afroomt bij gepensioneerden en zich na een verloren arrest van de Hoge Raad verschuilt achter verstreken bezwaartermijnen, gedraagt zich niet als een rechtsstaat maar als een ordinaire struikrover!

Wie een heel arbeidzaam leven over de grens heeft gewerkt en al in Duitsland belasting heeft afgedragen, hoort op zijn oude dag niet voor een tweede keer door de Nederlandse schatkist te worden uitgekleed. D66-staatssecretaris Eerenberg kan nog zo vaak herhalen dat zijn formele blokkade het toppunt van betrouwbaarheid is, maar elke burger met gezond verstand ziet wat hier gebeurt: de staat weigert haar eigen fouten te betalen. Betaal die oud-grenswerkers met terugwerkende kracht terug en stop met het uitputten van hoogbejaarde Nederlanders tot aan de Hoge Raad.