Henk Kamp noemt acht miljard op sociale zekerheid ‘hartstikke nodig’ en vreest krimp bij het Rijk

Kamp schoof maandag 9 november bij Sven Kockelmann aan in het WNL-programma Sven op 1. CDA-leider Henri Bontenbal had de VVD verweten dat ze te weinig bewoog om steun te krijgen voor het Belastingplan. Kamp vond dat zijn partij allang genoeg water bij de wijn had gedaan. En welk kroonbewijs haalde hij uit de kast? De VVD had ermee ingestemd de geplande ingrepen in de sociale zekerheid uit te stellen. Ingrepen die hij zelf nog altijd hard nodig vindt.

Laat die redenering even bezinken. Een werknemer in een fabriek of transportbedrijf die zich afvraagt hoe hij de hypotheek moet betalen als de tent straks omvalt, ziet in zijn werkloosheidsverzekering een laatste reddingsboei. Henk Kamp kan datzelfde vangnet op de radio opvoeren als een handige pokerfiche die zijn partij aan de Haagse onderhandelingstafel heeft ingezet.

Kamp verwees naar het oorspronkelijke coalitieakkoord. Wie tabel 50 bij de beantwoording over de Miljoenennota erbij pakt, ziet twee verschillende reeksen. In het coalitieakkoord stond voor 2027 een besparing van €775 miljoen op de sociale zekerheid. Op lange termijn moest die oplopen tot €8,275 miljard per jaar. Na de besluitvorming in augustus stond er €538 miljoen voor 2027 en €5,025 miljard structureel. Dat scheelt op termijn €3,25 miljard per jaar. Wie acht miljard noemt, mag er dus bij vertellen uit welke kolom én uit welke versie dat bedrag komt.

Daarna wijzigde het kabinet de begroting opnieuw. In de Kamerbrief van 29 september verdwenen onder meer de voorgenomen WW-maatregelen, het schrappen van de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten en het afschaffen van de IVA uit de begroting van Sociale Zaken. De bijbehorende besparingsopgave werd voorlopig elders ingeboekt. Maandag maakten kabinet, werkgevers en vakbonden de agenda voor hun overleg bekend. Het kabinet mikt op een eerste akkoord in het voorjaar.

Niemand verloor maandag op gezag van Henk Kamp acht miljard euro. Het politieke nieuws zit in het oordeel dat deze oud-minister, vrij van kabinetsdiscipline, zélf over die oorspronkelijke miljardenoperatie velde. Wat bij de werknemer als onzekerheid aan de keukentafel ligt, heet bij Kamp nog altijd noodzakelijk beleid.

Verderop in hetzelfde gesprek komt de rijksdienst aan bod. Kamp noemt het verkleinen daarvan op zichzelf ‘geen gek idee’. Maar hij ziet een versnipperd parlement, politieke instabiliteit en ambtenaren van wie al veel wordt gevraagd. Als je onder die omstandigheden verder in het personeelsbestand snijdt, vreest hij voor het functioneren van de overheid.

Daar heeft Kamp op zichzelf een punt. Wie precies dezelfde stapel werk op minder bureaus gooit, hoeft geen wonderen te verwachten. Maar luister eens hoe verschillend deze VVD-coryfee de twee kwesties benadert. Bij het ministerie ziet hij onmiddellijk de mensen áchter de cijfers. Bij de sociale zekerheid komt vrijwel in één adem met het miljardenbedrag de verzekering dat zo’n ingreep nodig is.

Waarom gunt hij het huishouden van een ontslagen monteur of een arbeidsongeschikte bouwvakker niet een fractie van die voorzichtigheid? Bij dat gezin lopen de hypotheek, de gemeentelijke heffingen en de boodschappenrekening óók gewoon door. Alleen heeft het thuis geen extra beleidsafdeling om de klap op te vangen.

Kamp maakt zich terecht zorgen over belastingen die het ondernemingsklimaat aantasten. Een werknemer heeft er bitter weinig aan als Den Haag zijn werkgever het land uit jaagt. Diezelfde werknemer is via zijn baan doorgaans verplicht verzekerd voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Zijn werkgever draagt de premies voor de werknemersverzekeringen af. Wie na jaren werken een beroep moet doen op die verzekering, vraagt geen aalmoes.

Volgens het kabinetsplan voor de rijksdienst moet de besparing oplopen van €900 miljoen in 2027 tot €3,5 miljard per jaar vanaf 2035. Het kabinet rekent verspreid over meerdere jaren op een vermindering van naar schatting 25.000 voltijdsbanen. Onder meer politie en defensie zijn uitgezonderd. Den Haag trekt dus nog negen jaar uit om de volledige jaarlijkse besparing te bereiken.

Dat geeft de politiek tijd genoeg om eindelijk eens te beslissen welke taken kunnen verdwijnen. Schrap de klimaatvoorschriften waar een ondernemer een adviseur voor moet inhuren. Haal de bezem door subsidiepotjes die eerst een beleidsafdeling voor de verdeling en vervolgens een controleafdeling voor de verantwoording nodig hebben. Wie al dat bestuurlijke micromanagement intact laat en vervolgens de medewerker wegbezuinigt die de telefoon opneemt, kan de burger inderdaad een nóg langere wachtrij beloven.

En kijk gerust ook even naar het eigen vangnet. Voor voormalige Kamerleden en afgetreden bewindspersonen kan het wachtgeld in de gewone regeling oplopen tot drie jaar en twee maanden. Nieuwe inkomsten worden verrekend. Den Haag begrijpt dus uitstekend waarom je iemand na het verlies van zijn werk enige zekerheid gunt. Zodra het over de eigen loopbaan gaat, tenminste.

Laat Henk Kamp zijn bestuurlijke zorgen ook eens meenemen naar de keukentafel van de mensen over wie hij maandag zo gemakkelijk sprak. En laat de VVD haar bezuinigingsdrift eindelijk botvieren op de Haagse regels, de asielindustrie en de klimaatbureaucratie. Dáár mag van mij best eens een oud-minister bij de radio gaan zitten die acht miljard aan besparingen hartstikke nodig vindt.