Hermans (VVD) en Sterk (CDA) plukken de AOW'er kaal: zelfs pacemaker, prothese en maaltijdservice vliegen uit de zorgaftrek

In hun Kamerbrief van 3 november schrijven Hermans en Sterk, mede namens D66-staatssecretaris Eerenberg, dat de aftrek specifieke zorgkosten blijft bestaan. Hij wordt alleen "eerlijker en gerichter". Klinkt netjes. Lees je de wettekst, dan zie je wat dat betekent. Per 1 januari 2028 vallen eruit: tandheelkundige hulp, gehoorapparaten, steunzolen, beugels, kronen en bruggen, protheses en pacemakers. Ook verpleging in een ziekenhuis en een behandeling door een arts tellen niet meer mee.

Het gaat om wat daarvan buiten het basispakket valt en je zelf moet betalen, dus om precies de rekening die overblijft als de verzekeraar is afgehaakt. En daar blijft het niet bij. Boodschappenbezorging en de maaltijdservice vallen voortaan ook buiten de aftrek voor extra gezinshulp. De oudere die de supermarkt niet meer haalt, mag dat dus helemaal zelf ophoesten.

Tegelijk gaat de drempel omhoog, het bedrag dat je sowieso niet kunt aftrekken. Die stijgt van 1,65 naar 1,7 procent van je inkomen, en boven €51.411 van 5,75 naar 6,5 procent. Minder kosten die meetellen, en een hogere lat voordat je iets terugziet.

De uitleg van de ministers is om van achterover te slaan. Ze schrappen kosten die elders vergoed kunnen worden of "waarvoor mensen zich (aanvullend) kunnen verzekeren". Volgens de factsheet van het kabinet hebben de meeste gebruikers een inkomen tussen de 10.000 en 40.000 euro. Hermans en Sterk sturen de gepensioneerde met een klein inkomen naar de verzekeraar om te betalen wat de staat laat vallen.

Het kabinet doet alsof het de chronisch zieke juist ontziet. Lees de toelichting bij de wet: "Dit voorkomt niet dat ook mensen met een chronische ziekte of beperking hun aftrek voor deze kostensoorten zullen verliezen." En in de brief staat dat het kabinet "negatieve inkomenseffecten in individuele gevallen niet uitsluiten" kan. Hermans en Sterk schrijven gewoon op dat ze de groep raken die ze zeggen te beschermen.

Dan komt de tweede klap. Wie minder aftrekt, krijgt op papier een hoger inkomen. Dat kan gevolgen hebben voor toeslagen en inkomensafhankelijke eigen bijdragen, staat in dezelfde toelichting. Je krijgt er geen cent bij, maar voor de overheid ben je ineens rijker. De AOW'er betaalt dus aan de tandarts én straks mogelijk aan de toeslagenbalie.

Wat levert het op? Volledig afschaffen zou structureel €560 miljoen per jaar opbrengen. Het behoud in aangepaste vorm kost het kabinet €312 miljoen daarvan. Dan blijft er volgens een berekening van DDS ongeveer €248 miljoen per jaar over, en dat bedrag komt uit de zakken van mensen die ziek zijn of slecht horen.

En dit staat niet op zichzelf. In dezelfde brief noemen de ministers als "hervormingen" ook de inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage in de Wmo en het afschaffen van de huishoudelijke hulp in de Wmo. De schoonmaakhulp weg, de tandarts weg, de maaltijdservice weg, allemaal bij dezelfde groep ouderen.

Het had nog erger gekund, en dat zegt alles over dit kabinet. Eerst wilde het de aftrek helemaal afschaffen, en in een nota van 15 oktober bleef Financiën daar de voorkeur aan geven. Pas onder druk van ChristenUnie en 50PLUS kwam de aangepaste versie op tafel, omdat Jetten stemmen nodig heeft voor zijn Belastingplan.

Het kabinet heeft één argument, en dat is de Belastingdienst. Bij 28 procent van de aangiften met zorgkosten viel iets te corrigeren, en de fiscus heeft geen medische kennis. Prima, dan repareer je de regeling. Maak hem simpeler, zet de bonnetjes vooraf in een systeem, of geef mensen hulp bij de aangifte. Hermans en Sterk straffen de patiënt voor de puinhoop bij de fiscus.

Ook hun tweede argument deugt niet. Tandartskosten en steunzolen zouden "vaker voorkomen bij mensen zonder chronische ziekte" en relatief vaker eenmalig zijn. Ga dat maar uitleggen aan iemand van 78 met een brug en twee gehoorapparaten. Gebitten en oren slijten, en de rekening komt vanzelf terug.

Kijk ook wat er wél mag blijven: vervoerskosten, dieetkosten, kleding en beddengoed, gezinshulp en reiskosten voor ziekenbezoek. Dat zijn volgens de ministers de "belangrijke en periodiek terugkerende kosten". Mooi voor het beddengoed, maar een prothese en een pacemaker tellen voor dit kabinet dus niet meer mee. Wie deze lijst heeft gemaakt, heeft nooit met een bonnetjesmap aan een keukentafel gezeten.

En laat niemand zeggen dat de aftrek is gered. Het kabinet wil de regeling bij voorkeur uiterlijk in 2030 vervangen door een "beter alternatief", dat er nog niet is. Tot die tijd is dit een uitgeklede regeling met een houdbaarheidsdatum.

Op donderdag 12 november stemt de Tweede Kamer over het Belastingplan. Haal dit eruit. Tandarts, gehoorapparaat, prothese, pacemaker en maaltijdservice horen in de aftrek te blijven, en ChristenUnie en 50PLUS moeten hun steun daaraan ophangen. Wie zegt op te komen voor ouderen, tekent hier niet voor.

Een kabinet dat de oudere zijn maaltijdservice afpakt, heeft elk recht op het woord 'eerlijk' verspeeld. Jij hebt je hele leven premie en belasting betaald. Nu je zorg nodig hebt, wijst Den Haag naar de verzekeraar. Onthoud deze namen als je straks je aangifte doet: Hermans en Sterk.